Art. 483 Kodeksu cywilnego
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.
Brzmienie przepisu
Art. 483.
§ 1. Można zastrzec w umowie, że naprawienie szkody wynikłej z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania niepieniężnego nastąpi przez zapłatę określonej sumy (kara umowna).
§ 2. Dłużnik nie może bez zgody wierzyciela zwolnić się z zobowiązania przez zapłatę kary umownej.
Źródło brzmienia: tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 795.
Brzmienie obowiązuje od 17 czerwca 2026.
W bazie mamy 11 historycznych brzmień tego artykułu, najstarsze od 23 stycznia 2014.
Orzeczenia powołujące ten przepis
W bazie HWW mamy 739 orzeczeń, które powołują art. 483. Poniżej 15 najnowszych.
-
Syndyk masy upadłości spółdzielczej kasy oszczędnościowo-kredytowej w likwidacji domagał się od pozwanych solidarnej zapłaty należności z tytułu zobowiązań spadkowych. Sąd zasądził od nich określone kwoty wraz z odsetkami za opóźnienie oraz zwrot kosztów procesu. W orzeczeniu zastrzeżono również pozwanym prawo do powołania się na ograniczenie odpowiedzialności za długi spadkowe do wartości majątku odziedziczonego.
- VIII GC 1590/20 Sąd Rejonowy w Bydgoszczy 23 października 2023
Powodowie domagali się od pozwanego, prowadzącego działalność budowlaną, zapłaty odszkodowania za wady wykonanych robót budowlanych. Sąd częściowo uwzględnił powództwo, zasądzając od pozwanego na rzecz powodów określoną kwotę wraz z odsetkami, a w pozostałej części oddalił żądania. Jednocześnie zasądzono od powodów na rzecz pozwanego kwotę tytułem zwrotu kosztów procesu oraz rozdzielono między strony obowiązek zapłaty nieuiszczonych kosztów sądowych.
- VIII C 717/22 Sąd Rejonowy dla Łodzi-Widzewa w Łodzi 11 października 2023
Powódki żądały od dewelopera zapłaty kary umownej za opóźnienie w zawarciu umowy przeniesienia własności lokalu. Sąd oddalił powództwo, wskazując, że zgodnie z art. 483 Kodeksu cywilnego kara umowna ma charakter surogatu odszkodowania, a jej zasądzenie wymaga wykazania poniesienia szkody przez wierzyciela. Ponieważ pozwany udowodnił, że zaoferował stronom alternatywne rozwiązanie, a te z niego zrezygnowały, nie doszło do wyrządzenia szkody, co wykluczało obowiązek zapłaty kary.
-
Powód dochodził kary umownej za opóźnienie w zwrocie przedmiotu umowy leasingu, powołując się na art. 483 § 1 k.c. Sąd Apelacyjny oddalił apelację, potwierdzając, że zastrzeżenie kary jest dopuszczalne, jednak jej naliczenie ograniczono do momentu, gdy stało się oczywiste niewykonanie zobowiązania, aby uniknąć powstania zobowiązania niekończącego się.
- XI GC 596/22 Sąd Rejonowy Szczecin-Centrum w Szczecinie 04 lipca 2023
Powód dochodził zapłaty należności z tytułu przewozów, na co pozwana powołała się na zarzut potrącenia wierzytelności z tytułu kary umownej za brak zwrotu palet, opierając go na art. 483 k.c. Sąd uznał, że pozwana nie udowodniła istnienia obowiązku zwrotu palet ani zasadności naliczenia kary, co skutkowało oddaleniem zarzutu. W konsekwencji sąd uwzględnił powództwo w całości, zasądzając od pozwanej należne kwoty wraz z ustawowymi odsetkami.
-
Powód żądał od pozwanego zapłaty odszkodowania za bezumowne korzystanie z gruntu po rozwiązaniu umowy dzierżawy, powołując się na umowną karę za opóźnienie w przekazaniu rzeczy. Sąd oddalił powództwo, wskazując, że art. 483 k.c. dotyczy naprawienia szkody wynikającej z niewykonania zobowiązania umownego, a nie stosunków pozaumownych, takich jak wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z nieruchomości.
-
Powód żądał zapłaty kary umownej od spółki za niewyeliminowanie poręczeń w określonym terminie, powołując się na umowę oraz art. 483 kodeksu cywilnego. Sąd oddalił powództwo, stwierdzając, że żądane okresy nie objęły zwłoki dłużnika, co wykluczało powstanie roszczenia z tytułu kary umownej. Orzeczenie utrzymało w mocy wyrok sądu pierwszej instancji, uznając, że przesłanki do zasądzenia kary nie zostały spełnione.
- VIII Ga 23/23 Sąd Okręgowy w Bydgoszczy 22 maja 2023
Powód dochodził od pozwanego kary umownej za nieterminowy remont pojazdów, kwestionując wyliczenie okresu opóźnienia. Sąd Okręgowy zmienił wyrok, zasądzając od pozwanego na rzecz powoda należne kary umowne na podstawie art. 483 § 1 k.c. w zw. z postanowieniami umowy, a w pozostałej części powództwo oddalił.
-
Powódka żądała od dewelopera zapłaty kary umownej za zwłokę w przeniesieniu własności lokalu mieszkalnego. Sąd uznał roszczenie za zasadne, wskazując, że dłużnik nie udowodnił braku winy ani okoliczności wykluczających odpowiedzialność za opóźnienie. Zastosowanie art. 483 kodeksu cywilnego potwierdziło możliwość ściągnięcia kary umownej, skoro powódka wykazała, że szkoda wynikła z niewykonania zobowiązania niepieniężnego leży po stronie dłużnika.
-
Powód żądał zapłaty od spółki, która podnosiła zarzut potrącenia wierzytelności z tytułu kary umownej za opóźnienie w wykonaniu umowy. Sąd oddalił apelację pozwanej, potwierdzając, że powód obalił domniemanie odpowiedzialności za niewłaściwe wykonanie zobowiązania. Art. 483 Kodeksu cywilnego został zastosowany jako podstawa prawna do oceny, czy kara umowna za opóźnienie w wykonaniu całości przedmiotu umowy w ogóle powstała, co przy braku odpowiedzialności za ryzyko uznano za nieistotne dla istnienia wierzytelności powoda.
-
Powodowie domagali się od pozwanej firmy kar umownych za opóźnienie w zakończeniu robót budowlanych, co pozwana kwestionowała, powołując się na wzrost cen materiałów. Sąd Okręgowy uwzględnił żądanie w połowie, stosując art. 483 Kodeksu cywilnego do miarkowania kary umownej ze względu na jej rażącą wysokość wobec rzeczywistych strat. Sąd Apelacyjny utrzymał ten wyrok, uznając, że dyskrekcja sądu w zakresie miarkowania nie została naruszona, a podwyżki cen stanowiły ryzyko rynkowe, które wykonawca powinien przewidzieć.
- X GC 696/17 Sąd Okręgowy w Łodzi 21 marca 2023
- V GC 1213/22 Sąd Rejonowy w Toruniu 08 marca 2023
Powód dochodził od spółki zapłaty kary umownej za opóźnienie w dostawie sprzętu komputerowego, powołując się na art. 483 Kodeksu cywilnego. Sąd uznał, że kara umowna przysługuje bez względu na wysokość poniesionej szkody, jednak w tym przypadku zmniejszył jej wysokość, biorąc pod uwagę częściowe wykonanie zobowiązania oraz okoliczności sprawy. Ostatecznie zasądzono od pozwanego na rzecz powoda część żądanej kwoty wraz z odsetkami, oddalając powództwo w pozostałym zakresie.
Sygnatura, sąd i data pochodzą z metadanych publikatora, a link prowadzi do źródła. Streszczenia przygotowaliśmy automatycznie na podstawie treści orzeczeń i celowo nie zawierają one danych osobowych, kwot ani dat; przed powołaniem orzeczenia w piśmie przeczytaj jego pełną treść u źródła. Powołanie przepisu w orzeczeniu nie znaczy, że orzeczenie rozstrzyga Twoją sprawę.
Strona ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Brzmienie przepisu pochodzi z ogłoszonego tekstu jednolitego, a jego aktualność podajemy z datą. Przed powołaniem przepisu w piśmie procesowym sprawdź, czy po tej dacie nie weszła w życie nowelizacja.