Odrzucenie spadku, asystent terminu i procedury
Sprawdź, do kiedy możesz złożyć oświadczenie o odrzuceniu spadku, i czy odrzucenie w imieniu małoletniego dziecka wymaga zezwolenia sądu, czy mieści się w wyjątku z Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Każdy krok z przepisem, z którego wynika.
Co otrzymasz : datę graniczną wraz z dniem tygodnia, rozpisane kroki, z których wynika, oraz ostrzeżenia tam, gdzie okoliczności ich wymagają; w drugim module odpowiedź o zezwoleniu sądu.
Spadkobierca może przyjąć spadek bez ograniczenia odpowiedzialności za długi, przyjąć go z ograniczeniem tej odpowiedzialności do wartości ustalonego w wykazie inwentarza albo spisie inwentarza stanu czynnego spadku, albo spadek odrzucić. Na oświadczenie w tej sprawie jest sześć miesięcy od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o tytule swego powołania, a brak oświadczenia w tym terminie jest jednoznaczny z przyjęciem spadku z dobrodziejstwem inwentarza. W imieniu małoletniego dziecka oświadczenie składa rodzic albo opiekun, a odrzucenie spadku jest czynnością przekraczającą zakres zwykłego zarządu majątkiem dziecka, co do zasady wymaga więc zezwolenia sądu. Kodeks rodzinny i opiekuńczy przewiduje od tego jeden wyjątek, gdy kilka warunków jest spełnionych łącznie naraz.
Termin na oświadczenie
Decyduje wiedza o własnym tytule powołania do spadku, nie sama wiedza o śmierci spadkodawcy. Dla spadkobiercy powołanego w dalszej kolejności dziedziczenia, na przykład po odrzuceniu spadku przez bliższego spadkobiercę, może to być inny, późniejszy dzień (art. 1015 § 1 KC).
Odrzucenie w imieniu małoletniego
- Czy w Twojej sytuacji termin faktycznie został zachowany, ani czy oświadczenie będzie skuteczne. Datę dowiedzenia się o tytule powołania podajesz Ty, a asystent jej nie weryfikuje.
- Czy sąd udzieli zezwolenia. O zezwoleniu rozstrzyga sąd, a wniosek do sądu opiekuńczego rozpoznaje się dopiero po wysłuchaniu drugiego rodzica.
- Wynagrodzenia notariusza. To narzędzie go nie liczy i nie podaje żadnych kwot z tego tytułu.
- Dalszego kręgu dziedziczenia po odrzuceniu spadku. Asystent wskazuje tylko, że spadkobierca, który spadek odrzucił, zostaje wyłączony od dziedziczenia, tak jakby nie dożył otwarcia spadku (art. 1020 KC), i na tym poprzestaje.
Forma i koszty oświadczenia
Niezależnie od tego, czy w Twojej sytuacji potrzebne jest zezwolenie sądu, samo oświadczenie o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku składa się przed sądem albo przed notariuszem, ustnie albo na piśmie z podpisem urzędowo poświadczonym. Oświadczenie złożone pod warunkiem lub z zastrzeżeniem terminu jest nieważne, a złożone oświadczenie nie może być odwołane.
| Kryterium | Przed sądem | Przed notariuszem |
|---|---|---|
| Gdzie | Sąd rejonowy, w którego okręgu znajduje się miejsce zamieszkania lub pobytu składającego oświadczenie, a oświadczenie trafia stamtąd do sądu spadku. Można je złożyć też wprost w sądzie spadku, w toku postępowania o stwierdzenie praw do spadku (art. 640 § 1 i § 2 KPC). | U dowolnego notariusza. Notariusz przesyła oświadczenie do sądu spadku, chyba że zarejestrował akt poświadczenia dziedziczenia, wtedy oświadczenia nie przesyła (art. 640 § 1 KPC). |
| Jak | Ustnie, do protokołu, albo na piśmie z podpisem urzędowo poświadczonym (art. 1018 § 3 KC, art. 641 § 4 KPC). | Ustnie albo na piśmie z podpisem urzędowo poświadczonym (art. 1018 § 3 KC). |
| Opłata | Opłata stała 100 złotych od wniosku o odebranie oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku (art. 49 ust. 1 pkt 4 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych). | Wynagrodzenie notariusza, poza zakresem tego narzędzia. |
| Pełnomocnik | Pełnomocnictwo do złożenia oświadczenia o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku powinno być pisemne z podpisem urzędowo poświadczonym, niezależnie od tego, przed kim oświadczenie ostatecznie się składa (art. 1018 § 3 KC). | |
Gdy w imieniu dziecka oświadczenie składa rodzic w warunkach wyjątku z art. 101 § 4 KRO, czyli bez zezwolenia sądu, rodzic dodatkowo oświadcza o czterech elementach: o przysługiwaniu mu władzy rodzicielskiej i jej zakresie, o wyrażeniu przez drugiego z rodziców zgody na odrzucenie spadku, chyba że oświadczenie jest składane wspólnie, o uprzednim odrzuceniu spadku przez któregokolwiek z rodziców oraz o odrzuceniu spadku przez innych zstępnych rodziców tego dziecka. Ten fragment oświadczenia składa się pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia, o czym sędzia albo notariusz uprzedza przed jego odebraniem, a przy piśmie z podpisem urzędowo poświadczonym trzeba zamiast tego zawrzeć klauzulę: „Jestem świadomy odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia.” Jedno takie oświadczenie może dotyczyć więcej niż jednego dziecka (art. 641 § 3[1] do § 3[5] KPC).
Czego narzędzie nie ustala
- Dnia, w którym dowiedziałeś się o tytule powołania. Od tej daty biegnie cały sześciomiesięczny termin, a podajesz ją Ty. Nie jest to automatycznie dzień śmierci spadkodawcy ani dzień odrzucenia spadku przez inną osobę.
- Zachowania terminu ani skuteczności oświadczenia. Asystent liczy termin i wskazuje przepisy, ale nie ocenia, czy konkretne oświadczenie odniesie skutek.
- Rozstrzygnięcia sądu. O udzieleniu zezwolenia rozstrzyga sąd, a przy wniosku do sądu opiekuńczego dopiero po wysłuchaniu drugiego rodzica. Asystent porządkuje przepisy, nie zastępuje tego rozstrzygnięcia.
- Wynagrodzenia notariusza. Narzędzie go nie liczy i nie podaje żadnych kwot z tego tytułu.
- Dalszego kręgu dziedziczenia. Poza wskazaniem, że spadkobierca, który spadek odrzucił, zostaje wyłączony od dziedziczenia, tak jakby nie dożył otwarcia spadku, narzędzie nie opisuje, komu spadek przypada dalej.
Najczęstsze pytania
Czy odrzucenie spadku w imieniu dziecka zawsze wymaga zezwolenia sądu?
Od kiedy liczy się sześciomiesięczny termin na odrzucenie spadku?
Czy wniosek do notariusza zachowuje sześciomiesięczny termin?
Co się dzieje, jeśli spadkobierca nie złoży żadnego oświadczenia w terminie?
Czy dziecko poczęte, ale jeszcze nienarodzone, może być spadkobiercą?
Co zrobić, jeśli oświadczenie zostało złożone pod wpływem błędu lub groźby?
Gdzie złożyć oświadczenie o odrzuceniu spadku?
Czytaj dalej
Narzędzie ma charakter pomocniczy i edukacyjny, a jego wynik nie stanowi porady prawnej ani podatkowej. W sprawach indywidualnych, w szczególności gdy w grę wchodzą terminy procesowe lub opłaty od środków zaskarżenia, skonsultuj się z prawnikiem. Kancelaria HWW nie ponosi odpowiedzialności za decyzje podjęte wyłącznie na podstawie wyniku narzędzia.