Kalkulator WPS i WPZ, wartość przedmiotu sporu i zaskarżenia

Czym jest wartość przedmiotu sporu, a czym wartość przedmiotu zaskarżenia

Wartość przedmiotu sporu w pozwie

W sprawach o roszczenia pieniężne, zgłoszone choćby w zamian innego przedmiotu, podana kwota pieniężna stanowi wartość przedmiotu sporu (art. 19 § 1 KPC). W innych sprawach majątkowych powód obowiązany jest oznaczyć w pozwie kwotą pieniężną wartość przedmiotu sporu, uwzględniając postanowienia zawarte w artykułach poniższych (art. 19 § 2 KPC), czyli reguły z art. 20-24 KPC zebrane w tabeli niżej.

Oznaczenie nie jest ostateczne. Sąd może sprawdzić wartość przedmiotu sporu oznaczoną przez powoda i zarządzić w tym celu dochodzenie (art. 25 § 1 KPC). Po doręczeniu pozwu sprawdzenie nastąpić może jedynie na zarzut pozwanego, zgłoszony przed wdaniem się w spór co do istoty sprawy (art. 25 § 2 KPC). Jeżeli sąd w wyniku sprawdzenia uzna się za niewłaściwy, przekaże sprawę sądowi właściwemu, a gdy właściwych sądów jest kilka, temu z nich, który wskaże powód (art. 25 § 3 KPC). Po takim ustaleniu wartość przedmiotu sporu nie podlega ponownemu badaniu w dalszym toku postępowania (art. 26 KPC).

Wartość przedmiotu zaskarżenia w apelacji

W sprawach o prawa majątkowe należy oznaczyć wartość przedmiotu zaskarżenia. Wartość ta może być oznaczona na kwotę wyższą od wartości przedmiotu sporu wskazanej w pozwie jedynie wtedy, gdy powód rozszerzył powództwo lub sąd orzekł ponad żądanie. Przepisy art. 19-24 i art. 25 § 1 stosuje się odpowiednio (art. 368 § 2 KPC).

Odesłanie z art. 368 § 2 zd. 3 KPC obejmuje art. 25 § 1 KPC, a nie art. 25 § 2 KPC, dlatego kalkulator nie przenosi na etap apelacji reguły o zarzucie pozwanego zgłaszanym przed wdaniem się w spór co do istoty sprawy.

Reguły oznaczania wartości przedmiotu sporu, art. 19-24 KPC

Te same reguły stosuje się odpowiednio do wartości przedmiotu zaskarżenia (art. 368 § 2 zd. 3 KPC). Kalkulator i tabela korzystają z jednego zestawu reguł, więc nie mogą pokazać różnych wyników.

Zaokrąglenie z art. 126[1] § 3 KPC dotyczy wartości przedmiotu sporu i zaskarżenia. Osobną regułą jest zaokrąglanie samej opłaty sądowej, które ma inną podstawę w ustawie o kosztach sądowych w sprawach cywilnych. Obu podstaw nie należy mieszać.

Przykładowe wartości przedmiotu sporu według kwoty miesięcznej

Wartości policzone tymi samymi funkcjami co w kalkulatorze dla spraw, w których o WPS decyduje kwota miesięczna. Świadczenia powtarzające się trwające co najmniej rok: suma za 12 miesięcy (art. 22 KPC). Najem lub dzierżawa na czas nieoznaczony: czynsz za 3 miesiące (art. 23 KPC). Najem na czas oznaczony: czynsz za czas sporny, lecz nie więcej niż za 12 miesięcy, dlatego przy 18 miesiącach spornych wartość zatrzymuje się na czynszu rocznym (art. 23 KPC). Odsetek, pożytków i kosztów żądanych obok roszczenia głównego nie wlicza się (art. 20 KPC).

Świadczenia trwające krócej niż rok, kilka roszczeń w jednym pozwie, zabezpieczenie, zastaw i hipotekę oraz wartość przedmiotu zaskarżenia policzy kalkulator wyżej.

Apelacja co do rozłożenia na raty: uchwała SN III CZP 35/12 i przywołana w niej uchwała III CZP 95/70

Gdy apelacja dotyczy wyłącznie tego, że sąd nie rozłożył zasądzonego świadczenia na raty, nie da się wskazać wartości przedmiotu zaskarżenia przez proste przepisanie kwoty zasądzonej, bo skarżący nie kwestionuje samej należności. Sąd Najwyższy rozstrzygnął, czym jest wtedy ta wartość.

Teza uchwały

„W sprawie o roszczenie pieniężne zaskarżenie apelacją braku rozłożenia na raty wartość przedmiotu zaskarżenia stanowi wskazana przez skarżącego kwota, określająca wartość jego naruszonego interesu prawnego."

Kwotę wskazuje więc skarżący. Kalkulator jej nie zastępuje i nie wypełnia za niego żadnego pola oznaczonego jako wartość przedmiotu zaskarżenia.

Przykłady kryteriów z uzasadnienia uchwały

Poniższe fragmenty pochodzą z uzasadnienia tej samej uchwały i są czymś innym niż jej teza. Wymieniają okoliczności, które mogą być brane pod uwagę przy określaniu wartości naruszonego interesu, oraz przywołują wcześniejsze wypowiedzi Sądu Najwyższego.

„Uwzględnieniu podlegać może między innymi liczba i wysokość rat, na które została rozłożona lub rozłożona być powinna spłata zasądzonego świadczenia, uszczuplenie związane z pozbawieniem odsetek za okres od daty wyroku do terminu zapłaty kolejnych rat lub obowiązek zapłaty tych odsetek w przypadku powinności jednorazowego spełnienia świadczenia."

„w sprawach o roszczenie pieniężne, gdy przedmiotem rewizji jest wyłącznie rozłożenie lub brak rozłożenia zasądzonego świadczenia na raty, wartość przedmiotu zaskarżenia stanowi wskazana przez skarżącego w rewizji kwota (uchwała Sądu Najwyższego z dnia 28 stycznia 1971 r., III CZP 95/70, OSNC 1971/6/96)"

„zgodnie z ugruntowanym stanowiskiem Sądu Najwyższego rozłożenie zasądzonego świadczenia na raty ma ten skutek, że wierzycielowi nie przysługują odsetki od ratalnych świadczeń za okres od daty wyroku do daty płatności poszczególnych rat (por. uchwały Sądu Najwyższego z dnia 22 września 1970 r., III PZP 11/70, OSNC 1971/4/61 i z dnia 15 grudnia 2006 r., III CZP 126/06, OSNC 2007/10/147)"

„Ocena prawidłowości oznaczenia przez skarżącego naruszenia interesu prawnego podlega badaniu przez sąd w okolicznościach konkretnej sprawy, w odniesieniu do adekwatności wskazywanej kwoty do przedmiotu zaskarżenia i charakteru naruszonego prawa majątkowego, przy zastosowaniu reguł objętych art. 19 do art. 24 k.p.c., stosownie do art. 368 § 2 k.p.c."

Moduł trzeci liczy jedno z tych kryteriów: uszczuplenie związane z pozbawieniem odsetek za okres od daty wyroku do terminu zapłaty kolejnych rat. Nie jest to miara jedyna ani przesądzająca, a ocena prawidłowości oznaczenia należy do sądu.

Progi kasacyjne, informacyjnie

Kalkulator nie rozstrzyga o dopuszczalności skargi kasacyjnej. Pokazuje tylko, po której stronie progu z ustawy leży podana przez Ciebie wartość, i od razu przypomina wyjątki oraz wyłączenia, bo bez nich sam próg wprowadza w błąd.

Skarga kasacyjna jest niedopuszczalna w sprawach o prawa majątkowe, w których wartość przedmiotu zaskarżenia jest niższa niż pięćdziesiąt tysięcy złotych, a w sprawach z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych niższa niż dziesięć tysięcy złotych. Jednakże w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych skarga kasacyjna przysługuje niezależnie od wartości przedmiotu zaskarżenia w sprawach o przyznanie i o wstrzymanie emerytury lub renty oraz o objęcie obowiązkiem ubezpieczenia społecznego. Niezależnie od wartości przedmiotu zaskarżenia skarga kasacyjna przysługuje także w sprawach o odszkodowanie z tytułu wyrządzenia szkody przez wydanie prawomocnego orzeczenia niezgodnego z prawem (art. 398[2] § 1 KPC).

Niezależnie od wartości skarga kasacyjna jest niedopuszczalna także w sprawach (art. 398[2] § 2 KPC):

1. o rozwód, o separację, o alimenty, o czynsz najmu lub dzierżawy oraz o naruszenie posiadania;
2. dotyczących kar porządkowych, świadectwa pracy i roszczeń z tym związanych oraz o deputaty lub ich ekwiwalent;
3. rozpoznanych w postępowaniu uproszczonym.

Jak liczymy

Moduł wartości przedmiotu sporu

1. Sprawdzamy rodzaj sprawy i wybieramy jedną regułę z art. 19-24 KPC. Nie mieszamy reguł, bo każda z nich obejmuje inny rodzaj sprawy.
2. Przy roszczeniu pieniężnym bierzemy podaną kwotę pieniężną (art. 19 § 1 KPC). Przy kilku roszczeniach zliczamy ich wartość (art. 21 KPC).
3. Przy świadczeniach powtarzających się mnożymy kwotę jednego świadczenia przez liczbę miesięcy, ale nie więcej niż przez dwanaście, bo wartość stanowi suma świadczeń za jeden rok, a za cały czas trwania tylko wtedy, gdy świadczenia trwają krócej niż rok (art. 22 KPC).
4. Przy najmie i dzierżawie bierzemy sumę czynszu za czas sporny, lecz nie więcej niż za rok przy umowie na czas oznaczony, albo sumę czynszu za trzy miesiące przy umowie na czas nieoznaczony (art. 23 KPC).
5. Przy zabezpieczeniu, zastawie lub hipotece punktem wyjścia jest suma wierzytelności, a gdy przedmiot zabezpieczenia lub zastawu ma mniejszą wartość niż wierzytelność, rozstrzyga wartość mniejsza (art. 24 KPC).
6. Wynik podajemy w złotych, zaokrąglając w górę do pełnego złotego (art. 126[1] § 3 KPC).
7. Przy każdym wyniku przypominamy, że do wartości przedmiotu sporu nie wlicza się odsetek, pożytków i kosztów żądanych obok roszczenia głównego (art. 20 KPC).

Moduł wartości przedmiotu zaskarżenia

1. Bierzemy kwotę, którą zaskarżasz, i zaokrąglamy ją w górę do pełnego złotego (art. 126[1] § 3 KPC).
2. Porównujemy ją z wartością przedmiotu sporu wskazaną w pozwie. Gdy jest wyższa, pokazujemy stan z ostrzeżeniem, bo kwota wyższa dopuszczalna jest jedynie wtedy, gdy powód rozszerzył powództwo lub sąd orzekł ponad żądanie (art. 368 § 2 zd. 2 KPC).
3. Dopisujemy informację o progu z art. 398[2] § 1 zd. 1 KPC razem z wyjątkami i wyłączeniami, bez wniosku o dopuszczalności skargi kasacyjnej.

Moduł rat

1. Wymagamy potwierdzenia, że apelacja dotyczy wyłącznie nierozłożenia świadczenia na raty. Bez tego potwierdzenia moduł pokazuje stan poza zakresem, bo uchwała III CZP 35/12 dotyczy właśnie takiego zaskarżenia.
2. Dzielimy kwotę zasądzoną na równe raty, a resztę z zaokrąglenia groszy dopisujemy do ostatniej raty, żeby suma rat zgadzała się z kwotą zasądzoną.
3. Wyznaczamy terminy kolejnych rat, dodając do terminu pierwszej raty jeden miesiąc albo trzy miesiące, zależnie od wybranej częstotliwości.
4. Dla każdej raty liczymy liczbę dni od daty wyroku do terminu jej płatności. Gdy termin przypada w dniu wyroku albo wcześniej, przyjmujemy zero dni, czyli zero odsetek.
5. Liczymy odsetki proste od kwoty raty: kwota razy stopa procentowa przez sto, razy liczba dni, podzielone przez 365. Stopa jest ta, którą podałeś, i jest przyjęta jako stała przez cały okres.
6. Sumujemy odsetki wszystkich rat. Suma jest wartością kryterium odsetkowego, czyli pomocniczym szacunkiem naruszonego interesu, a nie wartością przedmiotu zaskarżenia.

Czego kalkulator nie uwzględnia

• Sprawdzenia wartości przez sąd. Sąd może sprawdzić wartość przedmiotu sporu oznaczoną przez powoda i zarządzić w tym celu dochodzenie (art. 25 § 1 KPC). Kalkulator liczy wartość według reguł ustawowych, a nie odtwarza wyniku takiego sprawdzenia.
• Odsetek dochodzonych samodzielnie i skapitalizowanych. Wyłączenie z art. 20 KPC dotyczy odsetek, pożytków i kosztów żądanych obok roszczenia głównego. Kalkulator nie rozstrzyga, czym w Twojej sprawie jest roszczenie główne, a więc nie decyduje, czy dana pozycja jest objęta tym wyłączeniem.
• Spraw spoza pięciu reguł w formularzu. Moduł wartości przedmiotu sporu obejmuje reguły z art. 19 § 1, art. 21, art. 22, art. 23 i art. 24 KPC. W innej sprawie majątkowej powód sam oznacza wartość kwotą pieniężną (art. 19 § 2 KPC), a narzędzie pokazuje wtedy stan poza zakresem.
• Zmian stopy w czasie. Moduł rat prowadzi symulację przy jednej, stałej stopie podanej przez użytkownika. W rzeczywistości stopa może się w okresie spłaty zmieniać, a wtedy wynik symulacji będzie od rzeczywistego odbiegał.
• Pozostałych kryteriów naruszonego interesu. Moduł rat liczy tylko kryterium odsetkowe. Uzasadnienie uchwały III CZP 35/12 wymienia obok niego również liczbę i wysokość rat oraz obowiązek zapłaty odsetek przy powinności jednorazowego spełnienia świadczenia, a wyliczenie jest otwarte.
• Opłaty od pisma. Wartość przedmiotu sporu lub zaskarżenia jest podstawą obliczenia opłaty, ale samej opłaty to narzędzie nie liczy. Służy do tego osobny kalkulator opłat sądowych.

Najczęstsze pytania

Czytaj dalej