Art. 199 Kodeksu postępowania cywilnego
Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego.
Brzmienie przepisu
Art. 199.
§ 1. Sąd odrzuci pozew:
1) jeżeli droga sądowa jest niedopuszczalna;
2) jeżeli o to samo roszczenie pomiędzy tymi samymi stronami sprawa jest w toku albo została już prawomocnie osądzona;
3) jeżeli jedna ze stron nie ma zdolności sądowej albo jeżeli powód nie ma zdolności procesowej, a nie działa za niego przedstawiciel ustawowy albo jeżeli w składzie organów jednostki organizacyjnej będącej powodem zachodzą braki uniemożliwiające jej działanie.
4) (uchylony)
§ 2. Z powodu braku zdolności sądowej jednej ze stron albo zdolności procesowej powoda i niedziałania przedstawiciela ustawowego lub braku w składzie organów jednostki organizacyjnej będącej powodem, uniemożliwiającego jej działanie, sąd odrzuci pozew dopiero wówczas, gdy brak nie będzie uzupełniony zgodnie z przepisami kodeksu.
§ 3. (uchylony)
Źródło brzmienia: tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 468, zgodny z tekstem ujednoliconym Kancelarii Sejmu z 16 października 2026.
W bazie mamy 10 historycznych brzmień tego artykułu, najstarsze od 21 stycznia 2014.
Co wynika z przepisu
Sąd odrzuci pozew, jeżeli droga sądowa jest niedopuszczalna (§ 1 pkt 1).
Sąd odrzuci pozew, jeżeli o to samo roszczenie pomiędzy tymi samymi stronami sprawa jest w toku albo została już prawomocnie osądzona (§ 1 pkt 2).
Sąd odrzuci pozew, jeżeli jedna ze stron nie ma zdolności sądowej albo jeżeli powód nie ma zdolności procesowej, a nie działa za niego przedstawiciel ustawowy, albo jeżeli w składzie organów jednostki organizacyjnej będącej powodem zachodzą braki uniemożliwiające jej działanie (§ 1 pkt 3). Z tych powodów sąd odrzuci pozew dopiero wówczas, gdy brak nie będzie uzupełniony zgodnie z przepisami kodeksu (§ 2).
Kiedy sąd odrzuca pozew według art. 199 KPC?
Gdy droga sądowa jest niedopuszczalna, gdy o to samo roszczenie pomiędzy tymi samymi stronami sprawa jest w toku albo została już prawomocnie osądzona, a także gdy jedna ze stron nie ma zdolności sądowej albo powód nie ma zdolności procesowej, a nie działa za niego przedstawiciel ustawowy, albo gdy w składzie organów jednostki organizacyjnej będącej powodem zachodzą braki uniemożliwiające jej działanie; w tych ostatnich przypadkach sąd odrzuci pozew dopiero wówczas, gdy brak nie będzie uzupełniony zgodnie z przepisami kodeksu (art. 199 § 1 i 2 KPC).
Czy brak zdolności procesowej powoda od razu prowadzi do odrzucenia pozwu?
Nie. Według art. 199 § 1 pkt 3 i § 2 KPC sąd odrzuci pozew z powodu braku zdolności procesowej powoda, gdy nie działa za niego przedstawiciel ustawowy, i to dopiero wówczas, gdy brak nie będzie uzupełniony zgodnie z przepisami kodeksu.
Objaśnienie przygotował zespół HWW na podstawie brzmienia przepisu. Opisuje regułę ogólną i nie zastępuje porady w konkretnej sprawie.
Orzeczenia powołujące ten przepis
W bazie HWW mamy 500 orzeczeń, które powołują art. 199. Poniżej 15 najnowszych.
- I ACz 806/23 Sąd Apelacyjny w Białymstoku 13 grudnia 2023
Powódka żądała ustalenia nieważności umowy kredytu, co Sąd Okręgowy oddalił, uznając sprawę za niedopuszczalną ze względu na ogłoszenie upadłości banku i brak drogi sądowej na podstawie art. 199 § 1 pkt 1 k.p.c. Sąd Apelacyjny uchylił to postanowienie, wskazując, że roszczenie nie podlega zgłoszeniu w postępowaniu upadłościowym, a pozwanym jest syndyk masy upadłości, co wyklucza zastosowanie przepisu o przejściowym braku drogi sądowej.
- III AUz 75/23 Sąd Apelacyjny w Szczecinie 31 sierpnia 2023
Ubezpieczony zaskarżył odmowę ponownego ustalenia kapitału początkowego, argumentując istnieniem nowych faktów. Sąd Okręgowy odrzucił odwołanie, powołując się na art. 199 § 1 pkt 2 k.p.c. ze względu na powagę rzeczy osądzonej. Sąd Apelacyjny uchylił to postanowienie, wskazując, że brak przesłanek do ponownego ustalenia powinien skutkować oddaleniem odwołania, a nie jego odrzuceniem na podstawie przywołanego przepisu.
-
Powódka domagała się stwierdzenia nieważności decyzji organu rentowego oraz sprostowania treści pisma, co sąd uznał za żądanie niepodlegające kontroli sądowej, gdyż nie dotyczyło ustalenia indywidualnego stosunku ubezpieczeniowego. Sąd Okręgowy oddalił odwołanie, stosując art. 199 § 1 pkt 1 k.p.c. do odrzucenia pozwu z powodu niedopuszczalności drogi sądowej w sprawach, w których brak jest przedmiotu sporu w rozumieniu prawa materialnego. Sąd Apelacyjny oddalił zażalenie, potwierdzając prawidłowość takiego rozstrzygnięcia.
- III APz 3/22 Sąd Apelacyjny w Szczecinie 22 września 2022
Powód domagał się odszkodowania za nierówne traktowanie w pracy, co Sąd Okręgowy oddalił na podstawie art. 199 § 1 pkt 2 k.p.c. ze względu na powagę rzeczy osądzonej poprzedniego wyroku. Sąd Apelacyjny oddalił zażalenie, potwierdzając, że ponowne żądanie oparte na tej samej podstawie faktycznej jest niedopuszczalne.
- III APz 3/21 Sąd Apelacyjny w Szczecinie 14 kwietnia 2021
- I ACa 164/20 Sąd Apelacyjny w Szczecinie 27 listopada 2020
Sygnatura, sąd i data pochodzą z metadanych publikatora, a link prowadzi do źródła. Streszczenia przygotowaliśmy automatycznie na podstawie treści orzeczeń i celowo nie zawierają one danych osobowych, kwot ani dat; przed powołaniem orzeczenia w piśmie warto przeczytać jego pełną treść u źródła. Powołanie przepisu w orzeczeniu nie znaczy, że orzeczenie rozstrzyga każdą sprawę na jego tle.
Strona ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Brzmienie przepisu pochodzi z ogłoszonego tekstu jednolitego, a jego aktualność podajemy z datą. Przed powołaniem przepisu w piśmie procesowym należy sprawdzić, czy po tej dacie nie weszła w życie nowelizacja.