Art. 189 Kodeksu postępowania cywilnego
Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego.
Brzmienie przepisu
Art. 189. Powód może żądać ustalenia przez sąd istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, gdy ma w tym interes prawny.
Źródło brzmienia: tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 468, zgodny z tekstem ujednoliconym Kancelarii Sejmu z 16 października 2026.
W bazie mamy 10 historycznych brzmień tego artykułu, najstarsze od 21 stycznia 2014.
Co wynika z przepisu
Powód może żądać ustalenia przez sąd istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, gdy ma w tym interes prawny.
Kiedy można żądać ustalenia przez sąd istnienia stosunku prawnego?
Według art. 189 KPC powód może żądać ustalenia przez sąd istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, gdy ma w tym interes prawny.
Czy można żądać ustalenia, że prawo nie istnieje?
Tak. Art. 189 KPC obejmuje żądanie ustalenia zarówno istnienia, jak i nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, gdy powód ma w tym interes prawny.
Objaśnienie przygotował zespół HWW na podstawie brzmienia przepisu. Opisuje regułę ogólną i nie zastępuje porady w konkretnej sprawie.
Orzeczenia powołujące ten przepis
W bazie HWW mamy 1579 orzeczeń, które powołują art. 189. Poniżej 15 najnowszych.
-
Powódka dochodziła od ubezpieczyciela zadośćuczynienia, odszkodowania oraz renty z tytułu szkody. Sąd Apelacyjny zmienił wyrok pierwszej instancji, obniżając wysokość zasądzonego zadośćuczynienia i częściowo uwzględniając roszczenia o odszkodowanie oraz rentę, a w pozostałym zakresie oddalając powództwo.
-
Powód dochodził od pozwanej zapłaty znacznej kwoty pieniężnej wraz z odsetkami, powołując się na nieuczciwe zachowanie i naruszenie umowy przez pozwaną spółkę. Sąd Apelacyjny oddalił bezzasadną apelację pozwanej, potwierdzając wyrok Sądu Okręgowego, który w całości zasądził na rzecz powoda roszczenia oraz pokrycie kosztów procesu.
-
Powódka żądała zapłaty należności z umowy, powołując się na niewłaściwe potrącenie kar umownych przez pozwanego. Sąd Okręgowy uznał jednak, że nałożone kary nie są rażąco wygórowane, i odmówił ich dalszego zmiarkowania. Sąd Apelacyjny oddalił apelacje obu stron, potwierdzając wyrok pierwszej instancji i obciążając pozwanego kosztami postępowania.
-
Powodowie domagali się ustalenia nieważności umowy kredytu hipotecznego oraz zapłaty określonych kwot. Sąd Apelacyjny zmienił wyrok pierwszej instancji, warunkując zasądzenie od banku zwrotu nienależnie pobranych świadczeń jednoczesnym zaofiarowaniem przez powodów zwrotu otrzymanych środków lub zabezpieczenia tego roszczenia. W uzasadnieniu Sąd Apelacyjny powołał się na art. 189 Kodeksu postępowania cywilnego, wskazując na istnienie niepewności stanu prawnego dotyczącej wiążącej mocy postanowień umowy i konieczności jej wykonania, co uzasadniało potrzebę uzyskania ochrony prawnej.
- I ACa 1137/23 Sąd Apelacyjny w Lublinie 13 grudnia 2023
Sygnatura, sąd i data pochodzą z metadanych publikatora, a link prowadzi do źródła. Streszczenia przygotowaliśmy automatycznie na podstawie treści orzeczeń i celowo nie zawierają one danych osobowych, kwot ani dat; przed powołaniem orzeczenia w piśmie warto przeczytać jego pełną treść u źródła. Powołanie przepisu w orzeczeniu nie znaczy, że orzeczenie rozstrzyga każdą sprawę na jego tle.
Strona ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Brzmienie przepisu pochodzi z ogłoszonego tekstu jednolitego, a jego aktualność podajemy z datą. Przed powołaniem przepisu w piśmie procesowym należy sprawdzić, czy po tej dacie nie weszła w życie nowelizacja.