Art. 138 Kodeksu postępowania administracyjnego
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego.
Brzmienie przepisu
Art. 138.
§ 1. Organ odwoławczy wydaje decyzję, w której:
1) utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję albo
2) uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy albo uchylając tę decyzję – umarza postępowanie pierwszej instancji w całości albo w części, albo
3) umarza postępowanie odwoławcze.
§ 2. Organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.
§ 2a. Jeżeli organ pierwszej instancji dokonał w zaskarżonej decyzji błędnej wykładni przepisów prawa, które mogą znaleźć zastosowanie w sprawie, w decyzji, o której mowa w § 2, organ odwoławczy określa także wytyczne w zakresie wykładni tych przepisów.
§ 2b. Przepisu § 2 nie stosuje się w przypadkach, o których mowa w art. 136 § 2 lub 3. Organ odwoławczy po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego w zakresie niezbędnym do rozstrzygnięcia sprawy wydaje decyzję, o której mowa w § 1 albo 4.
§ 3. (uchylony)
§ 4. Jeżeli przepisy przewidują wydanie decyzji na blankiecie urzędowym, a istnieją podstawy do zmiany zaskarżonej decyzji, organ odwoławczy uchyla decyzję i zobowiązuje organ pierwszej instancji do wydania decyzji o określonej treści.
Źródło brzmienia: tekst jednolity Dz.U. 2025 poz. 1691.
Brzmienie obowiązuje od 03 grudnia 2025.
W bazie mamy 12 historycznych brzmień tego artykułu, najstarsze od 28 marca 1980.
Orzeczenia powołujące ten przepis
W bazie HWW mamy 1910 orzeczeń, które powołują art. 138. Poniżej 15 najnowszych.
-
Wspólnota mieszkaniowa zaskarżyła decyzję o pozwoleniu na budowę, twierdząc, że pozbawienie jej udziału w postępowaniu pierwszej instancji stanowiło naruszenie prawa. Sąd oddalił skargę kasacyjną, uznając, że organ odwoławczy mógł sanować tę wadę, prowadząc postępowanie merytoryczne zgodnie z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Przepis art. 138 § 2 k.p.a. nie znalazł zastosowania, ponieważ zakres okoliczności wymagających wyjaśnienia nie miał istotnego wpływu na rozstrzygnięcie, a strona miała zapewniony aktywny udział na drugim szczeblu.
-
Spółka zaskarżyła decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego uchylającą odmowę ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji rolniczej. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że organ odwoławczy naruszył prawo, stosując art. 138 Kodeksu postępowania administracyjnego do przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, mimo że uzasadnienie zawierało błędy prawne co do wymogu uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.
-
Sąd oddalił sprzeciw inwestora od decyzji odmawiającej pozwolenia na budowę budynku wielorodzinnego, uznając, że organ I instancji prawidłowo zastosował art. 138 § 2 k.p.a. do uchylenia decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia. Przesłanką była konieczność wyjaśnienia istotnych wątpliwości co do wykładni miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, których organ pierwszej instancji nie rozstrzygnął, co wymagało przeprowadzenia pełnego postępowania wyjaśniającego.
-
Inwestor zaskarżył decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego uchylającą warunki zabudowy dla przebudowy pomostu. Sąd administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Kolegium, zasądzając zwrot kosztów postępowania. Orzekający organ uznał, że zastosowanie art. 138 § 2 k.p.a. było właściwe, gdyż organ odwoławczy nie dysponował wystarczającymi ustaleniami faktycznymi do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, a naruszenie przepisów postępowania miało istotny wpływ na jej wynik.
-
Sąd uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która utrzymywała w mocy decyzję wójta dotyczącą opłaty adiacenckiej, stwierdzając naruszenie przepisów postępowania. Organ odwoławczy nie rozstrzygnął merytorycznie zarzutów skarżącego co do wewnętrznych sprzeczności operatu szacunkowego, co stanowiło naruszenie art. 138 Kodeksu postępowania administracyjnego. Przepis ten nakłada na organ odwoławczy obowiązek ponownego rozpatrzenia sprawy w całości i ustosunkowania się do wszystkich zarzutów strony, czego w niniejszej sprawie zaniechano.
- I SA/Op 92/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu 13 marca 2024
Spółka zaskarżyła decyzję organu odwoławczego uchylającą ustalenie lokalizacji inwestycji celu publicznego, twierdząc, że nie istniały podstawy do przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia. Sąd oddalił skargę, potwierdzając, że zastosowanie art. 138 § 2 k.p.a. było dopuszczalne wyłącznie przy spełnieniu ustawowych przesłanek, w tym braku możliwości przeprowadzenia dodatkowego postępowania dowodowego przez organ odwoławczy.
-
Organ skarżący zaskarżył wyrok sądu oddalający skargę na decyzję o karze pieniężnej za przejazd dynamiczny, twierdząc, że sąd naruszył art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. przez niewłaściwe przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, potwierdzając, że sąd pierwszej instancji słusznie ocenił brak kompletności materiału dowodowego oraz naruszenie zasad postępowania administracyjnego.
-
Powód żądał stwierdzenia nieważności postanowienia oddalającego zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym, co organ uznał za zażalenie i rozpatrzył w trybie nadzorczym, pomijając wniosek o stwierdzenie nieważności. Sąd uznał, że organ dopuścił się bezczynności, gdyż w postępowaniu o stwierdzenie nieważności obowiązany jest do weryfikacji aktu pod kątem wszystkich przesłanek z art. 156 § 1 k.p.a., a nie tylko tej, która była podstawą wszczęcia postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, potwierdzając, że art. 138 k.p.a. nie wyłącza obowiązku rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie nieważności w trybie nadzwyczajnym, jeżeli został on właściwie złożony.
-
Powodowie zaskarżyli decyzję organu nakazującą sporządzenie projektu zamiennego i wykonanie robót budowlanych w celu doprowadzenia budynku do stanu zgodnego z prawem. Sąd oddalił skargę kasacyjną, uznając, że organ prawidłowo zastosował art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. do wydania rozstrzygnięcia w trybie art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego, co było zgodne z wcześniejszym związaniem orzeczeniem wynikającym z wyroku sądu pierwszej instancji.
-
Inwestor zaskarżył decyzję Wojewody uchylającą pozwolenie na budowę i przekazującą sprawę do ponownego rozpatrzenia na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. ze względu na pominięcie strony postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił ten wyrok, uznając, że przepisy techniczne nie wprowadzają ograniczeń w zabudowie, co wykluczało konieczność przyznania statusu strony właścicielowi sąsiedniej działki oraz przekazywania sprawy do ponownego rozpoznania.
-
Sąd oddalił sprzeciw wnioskodawcy od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego uchylającej odmowę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Organ odwoławczy zastosował art. 138 § 2 k.p.a., przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia ze względu na naruszenie przepisów postępowania. Sąd administracyjny dokonał jedynie kontroli formalnej, stwierdzając, że przesłanki do wydania takiej decyzji istniały, co wykluczało merytoryczne rozpoznanie sprawy w tym trybie.
Sygnatura, sąd i data pochodzą z metadanych publikatora, a link prowadzi do źródła. Streszczenia przygotowaliśmy automatycznie na podstawie treści orzeczeń i celowo nie zawierają one danych osobowych, kwot ani dat; przed powołaniem orzeczenia w piśmie przeczytaj jego pełną treść u źródła. Powołanie przepisu w orzeczeniu nie znaczy, że orzeczenie rozstrzyga Twoją sprawę.
Strona ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Brzmienie przepisu pochodzi z ogłoszonego tekstu jednolitego, a jego aktualność podajemy z datą. Przed powołaniem przepisu w piśmie procesowym sprawdź, czy po tej dacie nie weszła w życie nowelizacja.