Art. 138 Kodeksu postępowania administracyjnego
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego.
Brzmienie przepisu
Art. 138.
§ 1. Organ odwoławczy wydaje decyzję, w której:
1) utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję albo
2) uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy albo uchylając tę decyzję – umarza postępowanie pierwszej instancji w całości albo w części, albo
3) umarza postępowanie odwoławcze.
§ 2. Organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.
§ 2a. Jeżeli organ pierwszej instancji dokonał w zaskarżonej decyzji błędnej wykładni przepisów prawa, które mogą znaleźć zastosowanie w sprawie, w decyzji, o której mowa w § 2, organ odwoławczy określa także wytyczne w zakresie wykładni tych przepisów.
§ 2b. Przepisu § 2 nie stosuje się w przypadkach, o których mowa w art. 136 § 2 lub 3. Organ odwoławczy po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego w zakresie niezbędnym do rozstrzygnięcia sprawy wydaje decyzję, o której mowa w § 1 albo 4.
§ 3. (uchylony)
§ 4. Jeżeli przepisy przewidują wydanie decyzji na blankiecie urzędowym, a istnieją podstawy do zmiany zaskarżonej decyzji, organ odwoławczy uchyla decyzję i zobowiązuje organ pierwszej instancji do wydania decyzji o określonej treści.
Źródło brzmienia: tekst jednolity Dz.U. 2025 poz. 1691.
W bazie mamy 12 historycznych brzmień tego artykułu, najstarsze od 28 marca 1980.
Co wynika z przepisu
Organ odwoławczy wydaje decyzję, w której utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję albo uchyla ją w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy albo, uchylając tę decyzję, umarza postępowanie pierwszej instancji w całości albo w części, albo umarza postępowanie odwoławcze (§ 1).
Organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy (§ 2).
Jeżeli organ pierwszej instancji dokonał w zaskarżonej decyzji błędnej wykładni przepisów prawa, które mogą znaleźć zastosowanie w sprawie, organ odwoławczy w decyzji kasacyjnej określa także wytyczne w zakresie wykładni tych przepisów (§ 2a). Przepisu § 2 nie stosuje się w przypadkach, o których mowa w art. 136 § 2 lub 3 KPA (§ 2b).
Jeżeli przepisy przewidują wydanie decyzji na blankiecie urzędowym, a istnieją podstawy do zmiany zaskarżonej decyzji, organ odwoławczy uchyla decyzję i zobowiązuje organ pierwszej instancji do wydania decyzji o określonej treści (§ 4).
Jakie decyzje może wydać organ odwoławczy?
Według art. 138 § 1 KPA organ odwoławczy utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję albo uchyla ją w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy albo, uchylając ją, umarza postępowanie pierwszej instancji w całości albo w części, albo umarza postępowanie odwoławcze. Art. 138 § 2 KPA przewiduje ponadto uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, a § 4 uchylenie decyzji i zobowiązanie organu pierwszej instancji do wydania decyzji o określonej treści.
Kiedy organ odwoławczy może przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia?
Według art. 138 § 2 KPA, gdy zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie; organ uchyla wtedy decyzję w całości. Przepisu tego nie stosuje się w przypadkach, o których mowa w art. 136 § 2 lub 3 KPA (§ 2b).
Objaśnienie przygotował zespół HWW na podstawie brzmienia przepisu. Opisuje regułę ogólną i nie zastępuje porady w konkretnej sprawie.
Orzeczenia powołujące ten przepis
W bazie HWW mamy 1910 orzeczeń, które powołują art. 138. Poniżej 15 najnowszych.
- IV SA 385/87 NSA w Warszawie (przed reformą) 14 sierpnia 1987
- IV SA 451/88 NSA w Warszawie (przed reformą) 07 lipca 1988
- III ZP 5/96 Sąd Najwyższy 16 stycznia 1997
- II SA 2048/83 NSA w Warszawie (przed reformą) 25 maja 1984
Sygnatura, sąd i data pochodzą z metadanych publikatora, a link prowadzi do źródła. Powołanie przepisu w orzeczeniu nie znaczy, że orzeczenie rozstrzyga każdą sprawę na jego tle.
Strona ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Brzmienie przepisu pochodzi z ogłoszonego tekstu jednolitego, a jego aktualność podajemy z datą. Przed powołaniem przepisu w piśmie procesowym należy sprawdzić, czy po tej dacie nie weszła w życie nowelizacja.