Brzmienie przepisu
Art. 296.
§ 1. Kto, będąc obowiązany na podstawie przepisu ustawy, decyzji właściwego organu lub umowy do zajmowania się sprawami majątkowymi lub działalnością gospodarczą osoby fizycznej, prawnej albo jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, przez nadużycie udzielonych mu uprawnień lub niedopełnienie ciążącego na nim obowiązku, wyrządza jej znaczną szkodę majątkową, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.
§ 1a. Jeżeli sprawca, o którym mowa w § 1, przez nadużycie udzielonych mu uprawnień lub niedopełnienie ciążącego na nim obowiązku, sprowadza bezpośrednie niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody majątkowej, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3.
§ 2. Jeżeli sprawca przestępstwa określonego w § 1 lub 1a działa w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, podlega karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8.
§ 3. Jeżeli sprawca przestępstwa określonego w § 1 lub 2 wyrządza szkodę majątkową w wielkich rozmiarach, podlega karze pozbawienia wolności od roku do lat 10.
§ 4. Jeżeli sprawca przestępstwa określonego w § 1 lub 3 działa nieumyślnie, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3.
§ 4a. Jeżeli pokrzywdzonym nie jest Skarb Państwa, ściganie przestępstwa określonego w § 1a następuje na wniosek pokrzywdzonego, wspólnika, akcjonariusza lub udziałowca pokrzywdzonej spółki lub członka pokrzywdzonej spółdzielni.
§ 5. Nie podlega karze, kto przed wszczęciem postępowania karnego dobrowolnie naprawił w całości wyrządzoną szkodę.
Źródło brzmienia: tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 1342.
W bazie mamy 10 historycznych brzmień tego artykułu, najstarsze od 29 lipca 2016.
Co wynika z przepisu
Art. 296 § 1 KK dotyczy osoby obowiązanej na podstawie ustawy, decyzji organu lub umowy do zajmowania się sprawami majątkowymi lub działalnością gospodarczą innego podmiotu. Jeżeli przez nadużycie uprawnień lub niedopełnienie obowiązku wyrządza mu znaczną szkodę majątkową, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.
Karalne jest także sprowadzenie bezpośredniego niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody majątkowej (§ 1a). Działanie w celu osiągnięcia korzyści majątkowej podnosi karę do 6 miesięcy do lat 8 (§ 2), a szkoda w wielkich rozmiarach do roku do lat 10 (§ 3).
Nie podlega karze, kto przed wszczęciem postępowania karnego dobrowolnie naprawił w całości wyrządzoną szkodę (§ 5).
| Odmiana czynu | Kara pozbawienia wolności | Podstawa |
|---|---|---|
| znaczna szkoda majątkowa (powyżej 200 000 zł) | od 3 miesięcy do lat 5 | art. 296 § 1, art. 115 § 7 KK |
| bezpośrednie niebezpieczeństwo znacznej szkody | do lat 3 | art. 296 § 1a KK |
| działanie w celu osiągnięcia korzyści majątkowej | od 6 miesięcy do lat 8 | art. 296 § 2 KK |
| szkoda w wielkich rozmiarach (powyżej 1 000 000 zł) | od roku do lat 10 | art. 296 § 3, art. 115 § 7a KK |
| szkoda powyżej 5 000 000 zł | od lat 3 do 20 | art. 306b § 1 KK |
| szkoda powyżej 10 000 000 zł | od lat 5 do 25 | art. 306b § 2 KK |
| działanie nieumyślne (§ 1 lub 3) | do lat 3 | art. 296 § 4 KK |
Czy za nieumyślne wyrządzenie szkody też grozi kara?
Tak. Jeżeli sprawca przestępstwa z § 1 lub 3 działa nieumyślnie, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3 (§ 4).
Czy naprawienie szkody wyłącza karę?
Tak, gdy sprawca dobrowolnie naprawił w całości wyrządzoną szkodę przed wszczęciem postępowania karnego (§ 5).
Kiedy szkoda jest znaczna, a kiedy w wielkich rozmiarach?
Znaczna szkoda to szkoda przekraczająca 200 000 złotych, a szkoda w wielkich rozmiarach przekracza 1 000 000 złotych (art. 115 § 5, 6, 7 i 7a KK).
Jaka kara grozi przy szkodzie przekraczającej 5 000 000 złotych?
Gdy czyn dotyczy mienia o wartości większej niż pięciokrotność kwoty określającej mienie wielkiej wartości albo powoduje szkodę takich rozmiarów, kara wynosi od lat 3 do 20, a powyżej dziesięciokrotności od lat 5 do 25 (art. 306b KK).
Co daje naprawienie szkody już po wszczęciu postępowania?
Gdy sprawca dobrowolnie naprawił szkodę w całości, sąd może zastosować nadzwyczajne złagodzenie kary, a nawet odstąpić od jej wymierzenia. Przy naprawieniu szkody w znacznej części sąd może nadzwyczajnie złagodzić karę (art. 307 KK).
Szerzej o tym przepisie: Odpowiedzialność karna i cywilna członków zarządu za błędy w zarządzaniu spółką z o.o. .
Objaśnienie przygotował zespół HWW na podstawie brzmienia przepisu. Opisuje regułę ogólną i nie zastępuje porady w konkretnej sprawie.
Obszar praktyki kancelarii
Orzeczenia powołujące ten przepis
W bazie HWW mamy 223 orzeczeń, które powołują art. 296. Poniżej 15 wybranych, ułożonych od sądów wyższej instancji.
-
Skazany za oszustwo bankowe złożył kasację, kwestionując wymierzoną mu karę pozbawienia wolności jako rażąco niewspółmierną. Sąd Najwyższy oddalił kasację, uznając ją za oczywiście bezzasadną, co oznaczało utrzymanie w mocy wyroku skazującego za przestępstwo z art. 296 kodeksu karnego w związku z innymi przepisami.
-
Prezes zarządu został uniewinniony od zarzutu nadużycia zaufania w obrocie gospodarczym, ponieważ Sąd Najwyższy uznał, że powstała szkoda nie przekraczała progu znaczności określonego w art. 296 Kodeksu karnego. Sąd odwoławczy błędnie zastosował starsze przepisy definiujące mienie znacznej wartości, ignorując zasadę stosowania względniejszej ustawy obowiązującej w chwili orzekania, co uniemożliwiało kwalifikację czynu jako przestępstwa.
-
Sąd Najwyższy oddalił kasację pełnomocnika oskarżycielki posiłkowej od wyroku uniewinniającego oskarżonych o oszustwo polegające na wyłudzeniu sprzedaży nieruchomości za zaniżoną cenę. Sąd uznał, że działania pokrzywdzonej nie stanowiły nagłego impulsu, lecz ciąg zachowań w dłuższym okresie, co wykluczało zastosowanie art. 296 Kodeksu karnego dotyczącego wykorzystania stanu silnego wzruszenia lub silnego podniecenia.
-
Sąd Najwyższy odmówił przekazania sprawy burmistrza oskarżonego o przestępstwo określone w art. 296 kodeksu karnego innemu sądowi, mimo wniosku sądu właściwego o uwzględnienie dobra wymiaru sprawiedliwości. Orzeczenie podkreśla, że pełnienie wysokiej funkcji publicznej nie zwalnia z obowiązku sądu właściwego do rozpoznania sprawy, a unikanie trudnych spraw osłabia zaufanie do niezależności wymiaru sprawiedliwości.
-
Sąd Najwyższy oddalił kasacje obrońców skazanych, uznając je za bezzasadne w stopniu oczywistym. Sąd utrzymał w mocy wyrok skazujący za przestępstwo z art. 296 § 3 k.k., potwierdzając, że odpowiedzialność karna dotyczy osoby bezpośrednio zarządzającej majątkiem innej osoby, a nie jedynie reprezentanta działającego w jej imieniu.
-
Pełnomocnik oskarżyciela posiłkowego zaskarżył kasacją uniewinnienie pracownika od zarzutu wyrządzenia szkody w majątku spółki przez zbycie mienia po zawyżonej cenie. Sąd Najwyższy oddalił kasację, wskazując, że zarzut naruszenia art. 296 Kodeksu karnego w istności kwestionował ustalenia faktyczne dotyczące własności sprzętu, co nie stanowi dopuszcznej podstawy do kontroli w postępowaniu kasacyjnym.
-
Sąd Rejonowy złożył wniosek o przekazanie sprawy do innego sądu ze względu na zły stan zdrowia oskarżonych, co uniemożliwiało im podróż do miejsca właściwości. Sąd Najwyższy uwzględnił wniosek, przekierując postępowanie do sądu w miejscu zamieszkania oskarżonych. Orzeczenie oparto na zasadzie, że dobro wymiaru sprawiedliwości przeważa nad zasadą sądów ustawowo właściwych, co jest zgodne z celami postępowania karnego.
-
Spółka Mieszkaniowa dochodziła w postępowaniu cywilnym odszkodowania za szkodę wyrządzoną przestępstwem z art. 296 Kodeksu karnego, spierając się o moment powstania opóźnienia w naprawieniu szkody. Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone wyroki i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, stwierdzając, że ustalenie wysokości szkody w wyroku karnym nie jest wiążące dla sądu cywilnego, chyba że dotyczy konkretnych wartości. Sąd podkreślił, że choć samo stwierdzenie wyrządzenia szkody jest wiążące, to jej kwota może być oceniana samodzielnie, jeżeli nie stanowi niezbędnego elementu stanu faktycznego przestępstwa.
-
Sąd Najwyższy, rozpatrując zażalenie na postanowienie o zastosowaniu tymczasowego aresztowania w sprawie podejrzanego o przestępstwo określone w art. 296 kodeksu karnego, zmienił zaskarżone orzeczenie. Sąd uznał, że przy ponownym zastosowaniu tego środka w tej samej sprawie łączny okres aresztowania nie może przekraczać trzech miesięcy, co wymagało skrócenia terminu trwania tymczasowego aresztowania.
-
Sąd rozstrzygał o odpowiedzialności karnej za nadużycie uprawnień w spółce, w tym wskazywanie jej jako płatnika faktur za inwestycje na nieruchomości prywatnej oraz fikcyjne operacje walutowe. Art. 296 Kodeksu karnego zastosowano do oceny, czy działania wiceprezesa spółki, polegające na wskazywaniu spółki jako płatnika faktur związanych z nieruchomością należąca do matki oskarżonego, stanowiły nadużycie uprawnień.
-
Prezes zarządu spółki oraz dyrektor personalny zostali oskarżeni o przywłaszczenie środków spółki przez sporządzenie fikcyjnych umów i wypłatę wynagrodzeń za niewykonane prace. Sąd Apelacyjny rozpatrywał apelacje od wyroku skazującego, badając okoliczności popełnienia przestępstw przez osoby pełniące funkcje w spółce. Przepis art. 296 Kodeksu karnego zastosowano do oceny czynu polegającego na przywłaszczeniu powierzonego mienia ruchomego, jakim były pieniądze wypłacone z kasy spółki na podstawie sfałszowanych dokumentów.
Sygnatura, sąd i data pochodzą z metadanych publikatora, a link prowadzi do źródła. Streszczenia przygotowaliśmy automatycznie na podstawie treści orzeczeń i celowo nie zawierają one danych osobowych, kwot ani dat; przed powołaniem orzeczenia w piśmie warto przeczytać jego pełną treść u źródła. Powołanie przepisu w orzeczeniu nie znaczy, że orzeczenie rozstrzyga każdą sprawę na jego tle.
Strona ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Brzmienie przepisu pochodzi z ogłoszonego tekstu jednolitego, a jego aktualność podajemy z datą. Przed powołaniem przepisu w piśmie procesowym należy sprawdzić, czy po tej dacie nie weszła w życie nowelizacja.