Brzmienie przepisu
Art. 284.
§ 1. Kto przywłaszcza sobie cudzą rzecz ruchomą lub prawo majątkowe, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3.
§ 2. Kto przywłaszcza sobie powierzoną mu rzecz ruchomą, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.
§ 3. W wypadku mniejszej wagi lub przywłaszczenia rzeczy znalezionej, sprawca podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku.
§ 4. Jeżeli przywłaszczenie nastąpiło na szkodę osoby najbliższej, ściganie następuje na wniosek pokrzywdzonego.
Źródło brzmienia: tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 1342.
W bazie mamy 10 historycznych brzmień tego artykułu, najstarsze od 29 lipca 2016.
Co wynika z przepisu
Przestępstwo z art. 284 § 1 KK popełnia ten, kto przywłaszcza sobie cudzą rzecz ruchomą lub prawo majątkowe. Grozi za to kara pozbawienia wolności do lat 3.
Przywłaszczenie rzeczy ruchomej powierzonej sprawcy jest zagrożone karą pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5 (§ 2).
W wypadku mniejszej wagi lub przywłaszczenia rzeczy znalezionej sprawca podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku (§ 3). Gdy przywłaszczenie nastąpiło na szkodę osoby najbliższej, ściganie następuje na wniosek pokrzywdzonego (§ 4).
| Przepis | Czyn | Kara pozbawienia wolności |
|---|---|---|
| art. 284 § 1 KK | przywłaszczenie cudzej rzeczy ruchomej lub prawa majątkowego | do lat 3 |
| art. 284 § 2 KK | przywłaszczenie powierzonej rzeczy ruchomej | od 3 miesięcy do lat 5 |
| art. 278 § 1 KK | zabranie cudzej rzeczy ruchomej w celu przywłaszczenia (kradzież) | od 3 miesięcy do lat 5 |
| art. 286 § 1 KK | doprowadzenie innej osoby do niekorzystnego rozporządzenia mieniem za pomocą wprowadzenia jej w błąd albo wyzyskania błędu, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej (oszustwo) | od 6 miesięcy do lat 8 |
Jaka kara grozi za przywłaszczenie powierzonej rzeczy?
Kara pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5 (art. 284 § 2 KK).
Kiedy przywłaszczenie jest ścigane na wniosek pokrzywdzonego?
Gdy nastąpiło na szkodę osoby najbliższej (§ 4).
Czy pieniądze na rachunku mogą być przedmiotem przywłaszczenia?
Rzeczą ruchomą jest w rozumieniu Kodeksu karnego także pieniądz i środek pieniężny zapisany na rachunku (art. 115 § 9 KK).
Kiedy przywłaszczenie jest wykroczeniem, a nie przestępstwem?
Przywłaszczenie cudzej rzeczy ruchomej o wartości nieprzekraczającej 800 złotych jest wykroczeniem z art. 119 § 1 Kodeksu wykroczeń, zagrożonym karą aresztu, ograniczenia wolności albo grzywny.
Czym przywłaszczenie różni się od kradzieży?
Kradzież z art. 278 § 1 KK polega na zabraniu cudzej rzeczy ruchomej w celu przywłaszczenia i jest zagrożona karą pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5. Art. 284 § 1 KK obejmuje przywłaszczenie cudzej rzeczy ruchomej lub prawa majątkowego bez znamienia zabrania i przewiduje karę pozbawienia wolności do lat 3.
Szerzej o tym przepisie: Wykroczenie czy przestępstwo: kiedy decyduje wartość mienia .
Objaśnienie przygotował zespół HWW na podstawie brzmienia przepisu. Opisuje regułę ogólną i nie zastępuje porady w konkretnej sprawie.
Obszar praktyki kancelarii
Orzeczenia powołujące ten przepis
W bazie HWW mamy 1174 orzeczeń, które powołują art. 284. Poniżej 15 wybranych, ułożonych od sądów wyższej instancji.
-
Pokrzywdzony złożył subsydiarny akt oskarżenia o przywłaszczenie mienia, co skutkowało umorzeniem postępowania z powodu rzekomego braku podstaw. Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone postanowienia, wskazując, że istnienie sprzecznych dowodów uniemożliwia uznanie braku podstaw oskarżenia za oczywiste. W konsekwencji sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania, aby sąd pierwszej instancji przeprowadził rozprawę i rzetelnie ocenił dowody materialne.
-
Sąd Najwyższy uchylił wyrok sądu pierwszej instancji, który zasądził od skazanych za przywłaszczenie środków pieniężnych na podstawie art. 284 § 2 k.k. solidarnie zadośćuczynienie cywilne, mimo że ten sam wyrok nakładał na nich obowiązek naprawienia szkody w trybie karnym. Orzeczenie to stanowi naruszenie zakazu kumulacji roszczeń, który uniemożliwiał orzekanie o naprawieniu szkody zarówno w trybie cywilnym, jak i karnym w ramach jednego postępowania.
-
Skazany za przywłaszczenie pieniędzy i towaru został uniewinniony w zakresie dotyczącym oskarżyciela posiłkowego, gdyż bezpośrednią ofiarą był inny podmiot, co wykluczało jego zdolność do zaskarżenia. Sąd Najwyższy uznał, że art. 284 kodeksu karnego chroni interesy konkretnego pokrzywdzonego, a brak skargi uprawnionego wymagał umorzenia postępowania w tej części. Sprawę przekazano do ponownego rozpoznania celem usunięcia z opisu czynu zachowań nieobjętych zakresem ochrony procesowej.
-
Syn przywłaszczył środki z majątku wspólnego małżonków, a ojciec pomógł mu w tym, przyjmując i lokując te kwoty na swoich kontach. Sąd Najwyższy uznał, że działania te nie wyczerpują znamion przestępstwa z art. 284 kodeksu karnego, ponieważ brak było zamiaru wyrządzenia szkody współmałżonkom. W konsekwencji postępowanie karne wobec obu oskarżonych zostało umorzone.
-
Skazany kwestionował wymiar kary za przestępstwo z art. 284 § 2 k.k. oraz niezastosowanie warunkowego zawieszenia wykonania kary. Sąd Najwyższy oddalił kasację, wskazując, że instytucja zawieszenia ma charakter fakultatywny, a jej brak nie stanowi naruszenia prawa materialnego.
-
Sąd Najwyższy uchylił wyrok uniewinniający pracownika od zarzutu przywłaszczenia paliwa na szkodę pracodawcy, przekazując sprawę do ponownego rozpoznania. Rozstrzygnięcie wynika z nieusuwalnych wątpliwości co do istnienia zamiaru zatrzymania rzeczy dla siebie, wymaganego do uznania czynu za przestępstwo z art. 284 § 1 k.k. Sąd wskazał, że brak jednoznacznych dowodów wykluczających inne przyczyny różnic w zużyciu paliwa wymaga ponownej analizy okoliczności, w tym dowodów GPS, w celu ustalenia strony podmiotowej czynu.
-
Oskarżony został skazany za przywłaszczenie powierzonego mu mienia, co wymagało ustalenia jego zamiaru. Sąd Najwyższy uchylił wyrok, wskazując, że sądy niższych instancji błędnie oceniły dowody w zakresie istnienia zamiaru przywłaszczenia oraz nie wyjaśniły okoliczności istotnych dla kwalifikacji czynu.
-
Sąd Najwyższy uchylił wyrok skazujący za przywłaszczenie mienia o niskiej wartości, uznając, że od początku roku minimalne wynagrodzenie wzrosło, przez co wartość skradzionego telefonu nie przekraczała progu karalności przestępstwa z art. 284 § 1 k.k. Wskutek tej zmiany kwalifikacji prawnej czyn stał się wykroczeniem, co stanowiło podstawę do umorzenia postępowania karnego wobec oskarżonych.
-
Skazany za przestępstwo z art. 284 § 2 k.k. za zatrzymanie środków z ubezpieczenia wniósł kasację, kwestionując wykładnię przepisu oraz brak jego udziału w rozprawie. Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, uznając rażące naruszenie prawa procesowego przez zaniechanie sprowadzenia oskarżonego na rozprawę odwoławczą. Zarzut dotyczący błędnej oceny znamion przestępstwa nie został rozpoznany ze względu na jego przedwczesność w świetle uchylenia wyroku z innych podstaw.
-
Sąd Najwyższy uchylił wyrok skazujący za kierowanie pojazdem w stanie nietrzeźwości, orzekając obowiązkowy zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych na podstawie art. 42 § 2 k.k. Sąd uznał, że zaniechanie tego środka karnego w postępowaniu uproszczonym stanowiło rażące naruszenie prawa procesowego, co wymagało przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.
-
Sąd Najwyższy oddalił kasację obrońcy skazanego, który zarzucał naruszenie zasady skargowości przez skazanie za oszustwo zamiast sprzeniewierzenia. Orzeczenie oparto na art. 284 k.k., wskazując, że mimo zmiany kwalifikacji prawnej, tożsamość zdarzenia historycznego pozostawała zachowana, co wykluczało bezwzględną przyczynę odwoławczą.
-
Obrońca skarżył odmowę przyjęcia kasacji wniesionej na korzyść skazanego, twierdząc, że brak notyfikacji przepisów o grach hazardowych stanowił bezwzględną przyczynę uchylenia wyroku. Sąd Najwyższy utrzymał w mocy decyzję o nieprzyjęciu skargi, wskazując, że kwestie te dotyczą znamion przestępstwa, a nie okoliczności wyłączających ściganie z art. 17 § 1 pkt 11 k.p.k. W konsekwencji, skoro zarzut nie mieścił się w katalogu bezwzględnych przyczyn odwoławczych z art. 439 k.p.k., kasacja została odrzucona wstępnie.
-
Skazany z art. 284 § 2 k.k. skarżył wyrok Sądu Apelacyjnego, który uchylił warunkowe zawieszenie wykonania kary i grzywnę orzeczone w pierwszej instancji. Sąd Najwyższy oddalił kasację, uznając, że zmiana orzeczenia przez sąd odwoławczy nie narusza zakazu zmiany kwalifikacji prawnej na niekorzystną, a ujawnione na rozprawie dokumenty uzasadniły surowszą sankcję.
-
Sąd Najwyższy oddalił kasację wniesioną przez pełnomocnika oskarżycieli posiłkowych od wyroku uniewinniającego oskarżoną od zarzutu przywłaszczenia towaru. Przepis kodeksu karnego dotyczący przywłaszczenia został zastosowany do oceny czynu polegającego na sprzedaży cudzego mienia w celu osiągnięcia korzyści majątkowej. Sąd uznał kasację za oczywiście bezzasadną, pozostawiając bez rozpoznania jej część dotyczącą innego zarzutu z powodu braku interesu prawnego skarżącego.
-
Członkowie zarządu spółki zostali oskarżeni o przywłaszczenie środków wpłaconych na podwyższenie kapitału zakładowego, nie zgłaszając zmian w rejestrze spółek. Sąd Najwyższy uznał, że art. 284 Kodeksu karnego obejmuje również ruchomości przekazane sprawcy, jeżeli z umowy wynika przeniesienie własności, co pozwala na kwalifikację zaniechania rejestracji jako przestępstwa przywłaszczenia. Sprawę przekazano do ponownego rozpoznania.
Sygnatura, sąd i data pochodzą z metadanych publikatora, a link prowadzi do źródła. Streszczenia przygotowaliśmy automatycznie na podstawie treści orzeczeń i celowo nie zawierają one danych osobowych, kwot ani dat; przed powołaniem orzeczenia w piśmie warto przeczytać jego pełną treść u źródła. Powołanie przepisu w orzeczeniu nie znaczy, że orzeczenie rozstrzyga każdą sprawę na jego tle.
Strona ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Brzmienie przepisu pochodzi z ogłoszonego tekstu jednolitego, a jego aktualność podajemy z datą. Przed powołaniem przepisu w piśmie procesowym należy sprawdzić, czy po tej dacie nie weszła w życie nowelizacja.