Art. 58 Kodeksu cywilnego
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.
Brzmienie przepisu
Art. 58.
§ 1. Czynność prawna sprzeczna z ustawą albo mająca na celu obejście ustawy jest nieważna, chyba że właściwy przepis przewiduje inny skutek, w szczególności ten, iż na miejsce nieważnych postanowień czynności prawnej wchodzą odpowiednie przepisy ustawy.
§ 2. Nieważna jest czynność prawna sprzeczna z zasadami współżycia społecznego.
§ 3. Jeżeli nieważnością jest dotknięta tylko część czynności prawnej, czynność pozostaje w mocy co do pozostałych części, chyba że z okoliczności wynika, iż bez postanowień dotkniętych nieważnością czynność nie zostałaby dokonana.
Źródło brzmienia: tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 795.
Brzmienie obowiązuje od 17 czerwca 2026.
W bazie mamy 11 historycznych brzmień tego artykułu, najstarsze od 23 stycznia 2014.
Orzeczenia powołujące ten przepis
W bazie HWW mamy 1177 orzeczeń, które powołują art. 58. Poniżej 15 najnowszych.
-
Pracownik kwestionował decyzję ZUS o stwierdzeniu braku obowiązku ubezpieczeń, powołującą się na art. 58 § 1 k.c. w zakresie nieważności umowy z powodu jej pozornego charakteru lub celu obejścia prawa. Sąd oddalił skargę, uznając, że organ nie wykazał pozorności umowy, a praca była faktycznie wykonywana. Jednocześnie podtrzymał ważność stosunku pracy, stwierdzając, że chęć uzyskania świadczeń emerytalnych nie stanowi podstawy do uznania umowy za sprzeczną z zasadami współżycia społecznego.
-
Sąd oddalił odwołanie spółki przeciwko decyzji ZUS, uznając, że zawarcie umów zlecenia z pracownikami innej spółki w celu unikania opłacania składek na ubezpieczenia stanowiło obejście prawa. Organ rentowy zastosował art. 58 § 1 kodeksu cywilnego, stwierdzając nieważność takich czynności prawnych jako upozorowanego zbiegu tytułów do ubezpieczeń, co skutkowało uznaniem spółki za płatnika składek dla tej części pracy.
-
Pracownik i pracodawca zaskarżyli decyzję organu rentowego o stwierdzeniu braku obowiązku ubezpieczeń, zakwestionowaną na podstawie art. 58 § 1 k.c. ze względu na powiązania rodzinne stron. Sąd oddalił zarzuty, uznając, że dowody potwierdziły rzeczywiste wykonywanie pracy i realne potrzeby firmy, co wykluczało nieważność umowy z mocy prawa. W konsekwencji uchylono decyzję organu i stwierdzono obowiązek ubezpieczeń społecznych od dnia zawarcia stosunku pracy.
-
Powód dochodził od sprzedawcy obniżenia ceny ciągnika rolniczego z tytułu rękojmi za ujawnione wady. Sąd oddalił powództwo, uznając, że wady wynikają z normalnego zużycia, co wyłącza odpowiedzialność sprzedawcy. Powód został obciążony kosztami procesu, w tym zwrotem kosztów zastępstwa procesowego pozwanego.
-
Powód żądał uznania postanowień umowy kredytu hipotecznego za nieważne ze względu na przekroczenie granic swobody umów. Sąd oddalił powództwo, wskazując, że mechanizm indeksacji do waluty obcej w relacjach pozakonsumenckich nie narusza art. 58 § 1 Kodeksu cywilnego, gdyż nie narusza istoty stosunku zobowiązaniowego ani zasad współżycia społecznego.
-
Organ rentowy uznał umowę o pracę za nieważną na podstawie art. 58 § 1 kodeksu cywilnego, twierdząc, że została zawarta w celu uzyskania świadczeń z ubezpieczeń społecznych, a nie w celu rzeczywistego świadczenia pracy. Sąd oddalił odwołanie od decyzji organu, stwierdzając, że organ nie wykazał pozorności czynności prawnej ani jej sprzeczności z zasadami współżycia społecznego, skoro pracownik faktycznie wykonywał pracę pod nadzorem i za wynagrodzeniem.
-
Powodowie żądali uznania umowy kredytu hipotecznego za nieważną ze względu na abuzywne klauzule, co sprawiłoby, że umowa traciłaby elementy przedmiotowo istotne. Sąd uznał, że wyeliminowanie tych postanowień prowadzi do nieważności na podstawie art. 58 § 1 k.c., gdyż pozbawia ono umowę charakteru, jaki strony zamierzyły osiągnąć. W konsekwencji zasądził od banku zwrot nienależnie pobranych kwot wraz z odsetkami.
-
Powodowie domagali się zwrotu wpłat na rzecz banku z tytułu nieważnej umowy kredytu walutowego, co Sąd Okręgowy uznał za zasadne, oddalając apelację pozwanego. Orzeczenie opiera się na art. 58 Kodeksu cywilnego, który zastosowano do stwierdzenia nieważności umowy ze względu na abuzywność klauzul indeksacyjnych, uniemożliwiających konsumentowi realną ocenę ryzyka. Sąd uznał, że naruszenie zasad współżycia społecznego i natury stosunku prawnego skutkuje całkowitą nieważnością umowy, co uprawnia kredytobiorców do żądania zwrotu wszystkich wniesionych świadczeń.
-
Powód, będący bankiem, domagał się od pozwanych zwrotu kapitału kredytu hipotecznego oraz dodatkowych świadczeń tytułem bezpodstawnego wzbogacenia i waloryzacji. Sąd oddalił żądania dotyczące wynagrodzenia za korzystanie z kapitału i jego waloryzacji, uznając je za sprzeczne z prawem unijnym, jednak zasądził od pozwanych solidarnie na rzecz banku zwrot części kapitału wraz z ustawowymi odsetkami.
-
Powódka żądała ustalenia nieistnienia stosunku prawnego z bankiem wynikającego z umowy kredytowej oraz zwrotu nienależnie pobranych świadczeń. Sąd uznał umowę za nieważną, stosując art. 58 kodeksu cywilnego do oceny zgodności postanowień z zasadami współżycia społecznego, co skutkowało zasądzeniem na rzecz powódki kwoty tytułem zwrotu nadpłaconych należności wraz z odsetkami.
-
Powodowie żądali uznania umowy kredytu hipotecznego za nieważną ze względu na abuzywne postanowienia dotyczące waloryzacji. Sąd oddalił powództwo, wskazując, że nieważność konkretnego przelicznika nie pociąga za sobą unieważnienia całej umowy. Zastosowano art. 58 k.c., przyjmując, że bez klauzuli indeksacyjnej umowa zostałaby zawarta, a brakujący element należy uzupełnić zgodnie z zasadami współżycia społecznego.
- XIV C 1250/22 Sąd Okręgowy w Poznaniu 13 grudnia 2023
Powód żądał uznania umowy kredytu za nieważną ze względu na nadanie bankowi nieuzasadnionej swobody w ustalaniu kursów walutowych, co było sprzeczne z naturą stosunku prawnego. Sąd uznał umowę za bezwzględnie nieważną na podstawie art. 58 § 1 k.c., stwierdzając jednocześnie, że usunięcie niedozwolonych klauzul pozbawiłoby ją istotnych elementów, co również prowadzi do nieważności. W konsekwencji zasądzono od banku zwrot nienależnie pobranych kwot wraz z odsetkami.
Sygnatura, sąd i data pochodzą z metadanych publikatora, a link prowadzi do źródła. Streszczenia przygotowaliśmy automatycznie na podstawie treści orzeczeń i celowo nie zawierają one danych osobowych, kwot ani dat; przed powołaniem orzeczenia w piśmie przeczytaj jego pełną treść u źródła. Powołanie przepisu w orzeczeniu nie znaczy, że orzeczenie rozstrzyga Twoją sprawę.
Strona ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Brzmienie przepisu pochodzi z ogłoszonego tekstu jednolitego, a jego aktualność podajemy z datą. Przed powołaniem przepisu w piśmie procesowym sprawdź, czy po tej dacie nie weszła w życie nowelizacja.