Art. 363 Kodeksu cywilnego
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.
Brzmienie przepisu
Art. 363.
§ 1. Naprawienie szkody powinno nastąpić, według wyboru poszkodowanego, bądź przez przywrócenie stanu poprzedniego, bądź przez zapłatę odpowiedniej sumy pieniężnej. Jednakże gdyby przywrócenie stanu poprzedniego było niemożliwe albo gdyby pociągało za sobą dla zobowiązanego nadmierne trudności lub koszty, roszczenie poszkodowanego ogranicza się do świadczenia w pieniądzu.
§ 2. Jeżeli naprawienie szkody ma nastąpić w pieniądzu, wysokość odszkodowania powinna być ustalona według cen z daty ustalenia odszkodowania, chyba że szczególne okoliczności wymagają przyjęcia za podstawę cen istniejących w innej chwili.
Źródło brzmienia: tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 795.
Brzmienie obowiązuje od 17 czerwca 2026.
W bazie mamy 11 historycznych brzmień tego artykułu, najstarsze od 23 stycznia 2014.
Co wynika z przepisu
Poszkodowany wybiera, jak ma zostać naprawiona szkoda. Może żądać przywrócenia stanu poprzedniego albo zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej.
Wybór zawęża się do pieniędzy, gdy przywrócenie stanu poprzedniego jest niemożliwe albo pociągałoby dla zobowiązanego nadmierne trudności lub koszty. Wtedy roszczenie ogranicza się do świadczenia w pieniądzu.
Odszkodowanie pieniężne ustala się według cen z daty ustalenia odszkodowania. Inna chwila wchodzi w grę tylko wtedy, gdy wymagają tego szczególne okoliczności.
Czy poszkodowany może żądać pieniędzy zamiast naprawy?
Tak. Wybór między przywróceniem stanu poprzedniego a zapłatą sumy pieniężnej należy do poszkodowanego.
Według cen z jakiej daty liczy się odszkodowanie?
Według cen z daty ustalenia odszkodowania. Przepis dopuszcza inną chwilę wyłącznie ze względu na szczególne okoliczności.
Szerzej o tym przepisie: Naprawienie szkody polegające na zapłacie sumy pieniężnej .
Objaśnienie przygotował zespół HWW na podstawie brzmienia przepisu. Opisuje regułę ogólną i nie zastępuje porady w konkretnej sprawie.
Orzeczenia powołujące ten przepis
W bazie HWW mamy 452 orzeczeń, które powołują art. 363. Poniżej 15 najnowszych.
- I C 548/22 Sąd Rejonowy w Człuchowie 11 grudnia 2023
Powód dochodził od pozwanego odszkodowania za szkodę w mieniu, powołując się na zasady naprawienia szkody z art. 363 § 1 k.c., które obejmują przywrócenie stanu poprzedniego lub zapłatę pieniężną. Sąd oddalił powództwo, uznając, że roszczenie zostało niewłaściwie wyliczone lub udowodnione w świetle wskazanych regulacji.
- VI C 1489/23 Sąd Rejonowy dla Warszawy-Śródmieścia w Warszawie 21 listopada 2023
Powód, będąc cesjonariuszem wierzytelności poszkodowanej w kolizji drogowej, domagał się od pozwanego ubezpieczyciela dopłaty do odszkodowania za różnicę między faktycznymi kosztami najmu samochodu zastępczego, parkingu i holowania a wypłaconą kwotą. Sąd uznał, że stawki te były rażąco zawyżone, a poszkodowana naruszyła obowiązek minimalizacji szkody, uwzględniając żądania powoda jedynie w części. W konsekwencji zasądzono od pozwanego na rzecz powoda zwrot różnicy kosztów zastępstwa procesowego oraz odsetki ustawowe od tej kwoty.
-
Powód domagał się odszkodowania za szkody górnicze, kwestionując wycenę budynku według cen z daty wypłaty częściowej zapłaty. Sąd Apelacyjny utrzymał wyrok pierwszej instancji, wskazując, że zgodnie z art. 363 § 2 kodeksu cywilnego wysokość odszkodowania ustala się według cen z daty wydania orzeczenia, chyba że szczególne okoliczności uzasadniają przyjęcie cen z innej chwili.
-
Powodowie domagali się naprawienia szkód w budynku spowodowanych działalnością eksploatacyjną, żądając zarówno przywrócenia stanu poprzedniego, jak i zapłaty odszkodowania. Sąd uznał, że zgodnie z art. 363 § 1 k.c. poszkodowany ma prawo wyboru formy naprawienia szkody, jednak przywrócenie stanu poprzedniego jest ekonomicznie nieopłacalne, co ogranicza roszczenie do świadczenia pieniężnego. Wobec tego sąd zasądził od pozwanej spółki akcyjnej odszkodowanie w wysokości odpowiadającej wartości technicznej budynku oraz koszty procesu.
-
Powódka domagała się naprawienia szkód górniczych na nieruchomości, co wymagało ustalenia sposobu rekompensaty zgodnie z art. 363 § 1 k.c. Pozwana spółka akcyjna została zobowiązana do zapłaty odszkodowania, przy czym Sąd Apelacyjny zmienił datę naliczenia odsetek ustawowych, uznając ją za początek okresu opóźnienia.
-
Powód dochodził naprawienia szkód górniczych na nieruchomości, żądając przywrócenia stanu poprzedniego. Sąd Apelacyjny uznał, że naprawa jest niecelowa, wobec czego zastosował art. 363 k.c. w zakresie możliwości wyboru formy naprawienia szkody, zmieniając wyrok i zasądzając jednorazowe odszkodowanie pieniężne wraz z ustawowymi odsetkami od ustalonej daty.
-
Powódka żądała naprawienia szkód górniczych na nieruchomości, wskazując na możliwość wyboru formy zadośćuczynienia. Sąd Apelacyjny zasądził od spółki akcyjnej dodatkową kwotę na rzecz powódki, uznając, że zgodnie z art. 363 kodeksu cywilnego poszkodowany ma prawo wybrać między przywróceniem stanu poprzedniego a zapłatą pieniężną, chyba że restytucja naturalna jest niemożliwa lub nadmiernie uciążliwa.
-
Powódka żądała od ubezpieczyciela dopłaty do odszkodowania za szkodę w mieniu, twierdząc, że przyznana kwota jest zaniżona. Sąd oddalił odwołanie, uznając opinię biegłego sądowego za wiarygodną podstawę do ustalenia wysokości szkody. Zastosowano przepis art. 363 kodeksu cywilnego, aby wskazać, że naprawienie szkody polega na przywróceniu pojazdu do stanu poprzedniego, co wymaga pokrycia kosztów naprawy w autoryzowanym serwisie.
- I C 1594/21 Sąd Rejonowy w Grudziądzu 11 kwietnia 2023
Spółka z o.o. domagała się od ubezpieczyciela zapłaty z tytułu szkody powstałej w wypadku komunikacyjnym, powołując się na zasadę pełnego odszkodowania. Sąd zasądził częściowo żądane roszczenie, wskazując, że zgodnie z art. 363 § 1 k.c. naprawa szkody może nastąpić przez przywrócenie stanu poprzedniego lub zapłatę sumy pieniężnej, przy czym ograniczenie do świadczenia w pieniądzu zachodzi, gdy naprawa pociągałaby za sobą nadmierne koszty.
- V C 280/21 Sąd Rejonowy Poznań-Nowe Miasto i Wilda w Poznaniu 16 stycznia 2023
-
Spółka domagała się od komornika i Skarbu Państwa odszkodowania za wadliwe prowadzenie egzekucji. Sąd Apelacyjny zmienił wyrok, zwiększając wysokość solidarnie zasądzonego zadośćuczynienia na rzecz powoda. Sąd uznał, że szkoda miała charakter pieniężny, więc nie wymagała stosowania mechanizmu waloryzacyjnego z art. 363 § 2 k.c. Ewentualne zastosowanie tego przepisu nie zmieniłoby wyniku, gdyż szkodę ustalono według cen z daty poprzedzającej wezwanie do zapłaty.
- I C 1081/22 Sąd Rejonowy w Kłodzku 09 stycznia 2023
Powódka domagała się uznania umowy kredytu hipotecznego za nieważną oraz zapłaty różnic kursowych, ewentualnie uznania niektórych jej postanowień za bezskuteczne. Sąd oddalił żądania dotyczące nieważności umowy i zapłaty z tego tytułu, lecz uznał wybrane klauzule za niebędące częścią stosunku prawnego. Wobec tego zasądził na rzecz powódki zwrot nienależnie pobranych kwot wraz z odsetkami oraz pokrycie kosztów procesu.
Sygnatura, sąd i data pochodzą z metadanych publikatora, a link prowadzi do źródła. Streszczenia przygotowaliśmy automatycznie na podstawie treści orzeczeń i celowo nie zawierają one danych osobowych, kwot ani dat; przed powołaniem orzeczenia w piśmie przeczytaj jego pełną treść u źródła. Powołanie przepisu w orzeczeniu nie znaczy, że orzeczenie rozstrzyga Twoją sprawę.
Strona ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Brzmienie przepisu pochodzi z ogłoszonego tekstu jednolitego, a jego aktualność podajemy z datą. Przed powołaniem przepisu w piśmie procesowym sprawdź, czy po tej dacie nie weszła w życie nowelizacja.