Odpowiedź w skrócie
Ryczałt od dochodów spółek, nazywany estońskim CIT, odracza podatek do momentu podziału zysku. Ceną odroczenia jest opodatkowanie ukrytych zysków - świadczeń, które ekonomicznie zastępują dywidendę. To dziś najczęstsze pole sporu spółek na ryczałcie z fiskusem. Zespół HWW przeanalizował 399 interpretacji Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej wydanych od stycznia 2025 r. do września 2026 r., aby pokazać, jak organ i sądy podchodzą do poszczególnych kategorii świadczeń.
Estoński CIT w pigułce - skąd biorą się ukryte zyski
Ryczałt od dochodów spółek przesuwa moment opodatkowania: podatek powstaje dopiero przy dystrybucji zysku, np. wypłacie dywidendy. Zyski reinwestowane nie podlegają opodatkowaniu, a łączne obciążenie spółki i wspólnika przy wypłacie wynosi 20% dla małych podatników i nowych spółek (wobec 26,29% na zasadach ogólnych) oraz 25% dla pozostałych (wobec 34,39%).
Z ryczałtu mogą korzystać spółki z o.o., akcyjne, proste spółki akcyjne, komandytowe i komandytowo-akcyjne, jeżeli m.in.: wspólnikami są wyłącznie osoby fizyczne, spółka nie posiada udziałów w innych podmiotach, ponad 50% przychodów pochodzi z działalności operacyjnej, spółka zatrudnia co najmniej trzy osoby i nie sporządza sprawozdań według MSR. Warunkiem formalnym jest zawiadomienie ZAW-RD złożone co do zasady do końca pierwszego miesiąca pierwszego roku opodatkowania ryczałtem. Z ryczałtu wyłączono m.in. przedsiębiorstwa finansowe, instytucje pożyczkowe, podatników strefowych oraz - czasowo - podmioty uczestniczące w restrukturyzacjach. Szczegóły opisujemy w opracowaniu czy można wejść na estoński CIT w trakcie roku oraz w ofercie wdrożenie estońskiego CIT.
Konstrukcja odroczenia ma jednak cenę. Skoro podatek pojawia się dopiero przy wypłacie zysku, ustawodawca musiał opodatkować także świadczenia, które ekonomicznie zastępują dywidendę - inaczej transfer wartości do wspólnika pożyczką, czynszem czy wynagrodzeniem omijałby ryczałt. Temu służy kategoria ukrytych zysków.
Czym są ukryte zyski i kiedy spółka płaci podatek
Ukryte zyski to świadczenia pieniężne, niepieniężne, odpłatne, nieodpłatne lub częściowo odpłatne, wykonane w związku z prawem do udziału w zysku, inne niż podzielony zysk, których beneficjentem - bezpośrednio lub pośrednio - jest wspólnik albo podmiot powiązany ze spółką lub wspólnikiem (art. 28m ust. 3 ustawy o CIT). Katalog jest otwarty; ustawa wymienia przykładowo m.in. kwotę pożyczki udzielonej wspólnikowi lub podmiotowi powiązanemu wraz z odsetkami, darowizny i prezenty oraz wydatki na reprezentację. Otwarty charakter katalogu ma w praktyce ogromne znaczenie - to na jego podstawie organ kwalifikuje jako ukryte zyski świadczenia w ustawie niewymienione.
Ustawa przewiduje wyłączenia (art. 28m ust. 4). Ukrytym zyskiem nie są wynagrodzenia z umowy o pracę oraz z tytułów wskazanych w art. 13 pkt 7, 8 i 9 ustawy o PIT, w tym z powołania do organu spółki - do wysokości ustawowego limitu pięciokrotności. Przy samochodach osobowych używanych także prywatnie ukrytym zyskiem jest 50% wydatków i odpisów amortyzacyjnych, a ciężar wykazania używania wyłącznie w działalności spoczywa na podatniku (art. 28m ust. 4 pkt 2 i ust. 5).
Od dochodu z ukrytych zysków spółka płaci ryczałt według stawki 10% (mały podatnik i rozpoczynający działalność) albo 20%, w terminie do 20. dnia miesiąca następującego po miesiącu wykonania świadczenia (art. 28t ust. 1 pkt 4 ustawy o CIT).
Cztery pola sporu
Pożyczki dla wspólników i podmiotów powiązanych
Dyrektor KIS konsekwentnie uznaje kwotę pożyczki udzielonej wspólnikowi lub podmiotowi powiązanemu za ukryty zysk podlegający ryczałtowi w miesiącu wypłaty. Argumentacja jest literalna: pożyczka jest wymieniona wprost w art. 28m ust. 3 pkt 1, a ustawa nie uzależnia opodatkowania od rynkowości oprocentowania, zabezpieczenia ani celu finansowania (tak m.in. w interpretacji 0114-KDIP2-2.4010.395.2025.2.PK z 1 sierpnia 2025 r.).
Orzecznictwo jest rozbieżne. Część składów zaakceptuje podejście literalne, przyjmując, że zdarzenia wymienione w katalogu powodują powstanie dochodu z ukrytych zysków bez względu na inne okoliczności, w tym rynkowe warunki transakcji. Z kolei druga część składów m.in. WSA we Wrocławiu w wyroku z 27 marca 2025 r. (I SA/Wr 817/24) oraz WSA w Gliwicach (I SA/Gl 93/23, I SA/Gl 508/24, I SA/Gl 1566/23) - które wymagają zbadania, czy pożyczka została udzielona w związku z prawem do udziału w zysku, i zarzucają organowi wykładnię per non est. Linię restrykcyjną podzielił natomiast WSA w Poznaniu w wyroku z 23 stycznia 2025 r. (I SA/Po 497/24). Odrębną, korzystną ścieżkę otworzył NSA wyrokiem z 25 lutego 2026 r. (II FSK 733/23), przyjmując, że ukryte zyski dotyczą dochodów z zysków netto wypracowanych w okresie opodatkowania ryczałtem - pożyczka sfinansowana z zysków sprzed ryczałtu pozostaje więc poza opodatkowaniem.
W praktyce kluczowe są dwa elementy: źródło finansowania pożyczki (zyski sprzed ryczałtu dają mocny argument obronny) oraz dokumentacja celu gospodarczego na wypadek sporu sądowego.
Najem nieruchomości od wspólnika
Wbrew intuicji rynkowy czynsz nie zamyka tematu. Artykuł 28m ust. 3 pkt 3 obejmuje wprost jedynie nadwyżkę wartości transakcji ponad cenę rynkową, ale organ idzie dalej: powołując się na otwarty charakter katalogu, uznaje niekiedy całość czynszu za ukryty zysk. Sztandarowa argumentacja brzmi, że racjonalnie działający wspólnik powinien wyposażyć spółkę w składniki majątku niezbędne do prowadzenia działalności, a nie generować po jej stronie koszty najmu. Szczególnie ryzykowne są struktury, w których nieruchomość wycofano do majątku prywatnego przed przekształceniem działalności w spółkę.
Sądy oceniają ten argument krytycznie - wskazują, że przepisy nie uzależniają opodatkowania od tego, czy wspólnicy wyposażyli spółkę w majątek, a taka wykładnia stanowi niedozwoloną nadinterpretację (m.in. WSA w Łodzi, I SA/Łd 513/23). Korzystny wyrok w tym nurcie omawiamy w opracowaniu rynkowy czynsz najmu nie stanowi ukrytych zysków. Linia nie jest jednak jednolita, dlatego rynkowość czynszu i realną potrzebę gospodarczą należy traktować jako warunek konieczny, a nie wystarczający.
Wynagrodzenia wspólników i osób powiązanych
Wyłączenie z art. 28m ust. 4 pkt 1 obejmuje wynagrodzenia z umowy o pracę oraz z tytułów wskazanych w art. 13 pkt 7, 8 i 9 ustawy o PIT - w tym z powołania do organu spółki - do wysokości ustawowego limitu pięciokrotności. Wypłaty z innych tytułów pozostają poza wyłączeniem w całości. Dotyczy to wynagrodzenia prokurenta ustalonego uchwałą zarządu, które organ kwalifikuje jako przychód z innych źródeł nieobjęty limitem (interpretacja 0111-KDIB2-1.4010.105.2025.2.DKG z 19 maja 2025 r.). W 2025 r. organ zaostrzył też podejście do wynagrodzeń za powtarzające się świadczenia niepieniężne z art. 176 KSH - wcześniej akceptowane przy spełnieniu warunków rynkowości, obecnie kwalifikowane jako świadczenia związane z prawem do udziału w zysku (m.in. interpretacje 0111-KDIB1-1.4010.161.2025.2.SH i 0111-KDIB1-1.4010.77.2025.4.RH). To kategoria o najniższym odsetku rozstrzygnięć korzystnych w badanym zbiorze.
Samochody osobowe w użytku mieszanym
Tu linia jest utrwalona: przy samochodach używanych także do celów prywatnych ukrytym zyskiem jest 50% wydatków i odpisów amortyzacyjnych, a wykazanie używania wyłącznie w działalności obciąża podatnika (art. 28m ust. 4 pkt 2 i ust. 5). W praktyce decydują ewidencja przebiegu i polityka floty.
Analiza HWW: 399 interpretacji o ukrytych zyskach z lat 2025 i 2026
Zespół HWW przeanalizował 399 interpretacji indywidualnych Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej wydanych od 1 stycznia 2025 r. do 24 września 2026 r., dotyczących ryczałtu od dochodów spółek z pytaniem o ukryte zyski.
Różnice między tematami są wyraźne. Przy najmie i dzierżawie od wspólnika organ potwierdził stanowisko podatnika w 41 z 45 interpretacji, przy reorganizacjach - w 22 z 27. Przy pożyczkach dla wspólników i podmiotów powiązanych stanowisko podatnika uznano za prawidłowe w 34 z 63 interpretacji, a w 18 za nieprawidłowe. Najniższy udział stanowisk prawidłowych dotyczył wynagrodzeń wspólników i członków zarządu - 10 z 26 interpretacji. Statystyka korzystna dla najmu nie przeczy ryzykom opisanym wyżej: rozstrzygnięcia negatywne zapadają w konfiguracjach z czerwonymi flagami, przede wszystkim przy wycofaniu majątku przed przekształceniem.
Dwie interpretacje z badanego zbioru ilustrują logikę organu w kategoriach najwyższego ryzyka. W interpretacji 0111-KDIB2-1.4010.105.2025.2.DKG z 19 maja 2025 r. spółka pytała o wynagrodzenie prokurenta samoistnego będącego ojcem trzech wspólników, ustalone uchwałą zarządu na poziomie rynkowym. Organ uznał, że skoro wynagrodzenie prokurenta z powołania jest przychodem z innych źródeł, nie korzysta z limitu pięciokrotności i w całości stanowi ukryty zysk. W interpretacji 0114-KDIP2-2.4010.395.2025.2.PK z 1 sierpnia 2025 r. spółka planowała pożyczkę dla spółki powiązanej przez wspólnika - oprocentowaną rynkowo, zabezpieczoną i przeznaczoną na bieżącą działalność - powołując cztery wyroki wojewódzkich sądów administracyjnych o konieczności badania związku z prawem do zysku. Organ odpowiedział, że art. 28m ust. 3 pkt 1 wymienia pożyczkę wprost, więc jej udzielenie podmiotowi powiązanemu jest dochodem z ukrytych zysków.
Co dalej: rozbieżność w orzecznictwie i projekt zaostrzenia przepisów
Jednolitej linii orzeczniczej na razie nie ma. W samym NSA funkcjonują dwie ścieżki: literalna kwalifikacja świadczeń wymienionych w katalogu (wyrok z października 2024 r.) oraz wyłączenie z opodatkowania świadczeń finansowanych z zysków wypracowanych przed ryczałtem (wyrok z 25 lutego 2026 r., II FSK 733/23). Wojewódzkie sądy administracyjne pozostają podzielone co do konieczności badania związku świadczenia z prawem do udziału w zysku.
Rozstrzygnięcie może przynieść ustawodawca - na niekorzyść podatników. Ministerstwo Finansów pracuje nad nowelizacją, która ma usunąć z art. 28m ust. 3 przesłankę związku z prawem do udziału w zysku i poszerzyć katalog ukrytych zysków m.in. o należności z najmu i dzierżawy, opłaty licencyjne, wynagrodzenia za usługi doradcze, księgowe i prawne oraz wynagrodzenia z art. 176 KSH. Jeżeli zmiany wejdą w życie w projektowanym kształcie, dotychczasowa korzystna praktyka przy rynkowym najmie od wspólnika straci aktualność, a spór o badanie związku z prawem do zysku stanie się bezprzedmiotowy dla nowych stanów faktycznych.
Wnioski praktyczne
Z analizy wyłania się mapa ryzyka, ale żadna kategoria nie jest w pełni bezpieczna. Przy najmie od wspólnika statystyka rozstrzygnięć jest korzystna, jednak rynkowość czynszu to warunek konieczny, a nie wystarczający - organ sięga po argument braku wyposażenia spółki w majątek, więc szczególnej ostrożności wymagają struktury, w których nieruchomość wycofano przed przekształceniem. Pożyczki dla podmiotów powiązanych organ kwestionuje niezależnie od warunków rynkowych, a NSA częściowo tę linię zaakceptował - najmocniejszym argumentem obronnym pozostaje finansowanie z zysków sprzed ryczałtu. Przy wynagrodzeniach decyduje kwalifikacja tytułu wypłaty: wyłączenie obejmuje umowę o pracę i tytuły z art. 13 pkt 7-9 ustawy o PIT, a prokura i świadczenia z art. 176 KSH pozostają poza nim. W sprawach granicznych rekomendujemy wystąpienie o interpretację indywidualną, a przy planowanych transakcjach - uwzględnienie kierunku zapowiadanej nowelizacji.
Najczęściej zadawane pytania
Czym są ukryte zyski w estońskim CIT?
To świadczenia pieniężne lub niepieniężne, odpłatne, nieodpłatne lub częściowo odpłatne, wykonane w związku z prawem do udziału w zysku, inne niż podzielony zysk, na rzecz wspólnika albo podmiotu powiązanego (art. 28m ust. 3 ustawy o CIT). Katalog ustawowy jest otwarty - organ kwalifikuje jako ukryte zyski także świadczenia w nim niewymienione.
Czy pożyczka dla wspólnika lub podmiotu powiązanego to ukryty zysk?
Zdaniem Dyrektora KIS tak - kwota pożyczki jest wymieniona wprost w art. 28m ust. 3 pkt 1 i podlega ryczałtowi w miesiącu wypłaty, niezależnie od rynkowego oprocentowania. Orzecznictwo jest rozbieżne: NSA zaakceptował podejście literalne, część WSA wymaga badania związku z prawem do udziału w zysku. Poza opodatkowaniem pozostają natomiast pożyczki finansowane z zysków wypracowanych przed wejściem w ryczałt (wyrok NSA z 25 lutego 2026 r., II FSK 733/23).
Czy najem nieruchomości od wspólnika to ukryty zysk?
Rynkowy czynsz nie daje gwarancji. Organ, powołując się na otwarty katalog, uznaje niekiedy całość czynszu za ukryty zysk, argumentując, że wspólnik powinien wyposażyć spółkę w niezbędne składniki majątku - zwłaszcza gdy nieruchomość wycofano z działalności przed przekształceniem. Sądy oceniają ten argument krytycznie, ale spór pozostaje otwarty, dlatego kluczowa jest dokumentacja rynkowości czynszu i realnej potrzeby gospodarczej.
Czy wynagrodzenie wspólnika albo członka zarządu jest ukrytym zyskiem?
Wynagrodzenie z umowy o pracę oraz z powołania do organu spółki nie stanowi ukrytego zysku do wysokości ustawowego limitu pięciokrotności (art. 28m ust. 4 pkt 1). Wypłaty z innych tytułów - np. wynagrodzenie prokurenta ustalone uchwałą zarządu czy świadczenia z art. 176 KSH - organ traktuje jako ukryty zysk w całości.
Kiedy i według jakiej stawki spółka płaci podatek od ukrytych zysków?
Ryczałt wynosi 10% dla małych podatników i rozpoczynających działalność oraz 20% dla pozostałych. Podatek jest płatny do 20. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym wykonano świadczenie (art. 28t ust. 1 pkt 4 ustawy o CIT).
Łączy je rodzaj podatku, a nie zagadnienie opisane powyżej. Interpretacja indywidualna wiąże w sprawie tego, kto o nią wystąpił.
Masz pytanie podatkowe albo spór z urzędem?
Od tego pytania zaczyna się większość rozmów z prawnikiem. Opisz sprawę własnymi słowami. Sprawdzimy, czy możemy pomóc, i przedstawimy zakres, cenę oraz termin porady. Wycena nie zobowiązuje, a przepisy zostaw nam, od tego jesteśmy.
- 1 Rozmowa
Mówisz, co się dzieje, własnymi słowami.
- 2 Co dalej
Powiemy, jakie masz wyjścia i ile to kosztuje.
- 3 Działamy
Dajesz zielone światło i sprawa jest nasza.
Wolisz od razu porozmawiać? Umów konsultację.
Specjalizuje się w polskim i międzynarodowym prawie podatkowym, ze szczególnym uwzględnieniem podatków dochodowych (CIT, PIT) oraz kwestii opodatkowania transakcji transgranicznych. Posiada wieloletnie doświadczenie w świadczeniu kompleksowego doradztwa podatkowego, obejmującego przygotowywanie opinii prawno-podatkowych, wniosków o interpretacje indywidualne oraz przeprowadzanie przeglądów podatkowych.
Zobacz profil →Nie przegap kolejnej analizy
Newsletter „Miesięczny Legal Check” zbiera co miesiąc najważniejsze nowelizacje i ich praktyczne skutki dla biznesu, zinterpretowane przez prawników HWW.
