Art. 98 ustawy o gospodarce nieruchomościami
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.
Brzmienie przepisu
Art. 98. 1. Działki gruntu wydzielone pod drogi publiczne: gminne, powiatowe, wojewódzkie, krajowe – z nieruchomości, której podział został dokonany na wniosek właściciela, przechodzą, z mocy prawa, odpowiednio na własność gminy, powiatu, województwa lub Skarbu Państwa z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale prawomocne. Przepis ten stosuje się także do nieruchomości, której podział został dokonany na wniosek użytkownika wieczystego, z tym że prawo użytkowania wieczystego działek gruntu wydzielonych pod drogi publiczne wygasa z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale prawomocne. Przepis stosuje się odpowiednio przy wydzielaniu działek gruntu pod poszerzenie istniejących dróg publicznych. 2. Właściwy organ składa wniosek o ujawnienie w księdze wieczystej praw gminy, powiatu, województwa lub Skarbu Państwa do działek gruntu wydzielonych pod drogi publiczne lub pod poszerzenie istniejących dróg publicznych. Podstawą wpisu tych praw do księgi wieczystej jest ostateczna decyzja zatwierdzająca podział. 3. Za działki gruntu, o których mowa w ust. 1, przysługuje odszkodowanie w wysokości uzgodnionej między właścicielem lub użytkownikiem wieczystym a właściwym organem. Przepis art. 131 stosuje się odpowiednio. Jeżeli do takiego uzgodnienia nie dojdzie, na wniosek właściciela lub użytkownika wieczystego odszkodowanie ustala się i wypłaca według zasad i trybu obowiązujących przy wywłaszczaniu nieruchomości.
Źródło brzmienia: tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 399, zgodny z tekstem ujednoliconym Kancelarii Sejmu z 03 sierpnia 2026.
W bazie mamy 15 historycznych brzmień tego artykułu, najstarsze od 25 maja 2000.
Co wynika z przepisu
Działki gruntu wydzielone pod drogi publiczne gminne, powiatowe, wojewódzkie lub krajowe z nieruchomości, której podział został dokonany na wniosek właściciela, przechodzą z mocy prawa odpowiednio na własność gminy, powiatu, województwa lub Skarbu Państwa z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale prawomocne (ust. 1).
Przepis ten stosuje się także do nieruchomości, której podział został dokonany na wniosek użytkownika wieczystego, z tym że prawo użytkowania wieczystego działek wydzielonych pod drogi publiczne wygasa z tym samym dniem; stosuje się go odpowiednio przy wydzielaniu działek pod poszerzenie istniejących dróg publicznych (ust. 1).
Za te działki przysługuje odszkodowanie w wysokości uzgodnionej między właścicielem lub użytkownikiem wieczystym a właściwym organem, przy odpowiednim stosowaniu art. 131 UGN. Jeżeli do uzgodnienia nie dojdzie, na wniosek właściciela lub użytkownika wieczystego odszkodowanie ustala się i wypłaca według zasad i trybu obowiązujących przy wywłaszczaniu nieruchomości (ust. 3).
Kiedy działka wydzielona pod drogę publiczną przechodzi na gminę?
Według art. 98 ust. 1 UGN, gdy podział nieruchomości został dokonany na wniosek właściciela, działka wydzielona pod drogę gminną przechodzi z mocy prawa na własność gminy z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale prawomocne.
Czy za działkę wydzieloną pod drogę publiczną w trybie art. 98 ust. 1 UGN przysługuje odszkodowanie?
Tak. Według art. 98 ust. 3 UGN przysługuje odszkodowanie w wysokości uzgodnionej między właścicielem lub użytkownikiem wieczystym a właściwym organem. Jeżeli do uzgodnienia nie dojdzie, na wniosek właściciela lub użytkownika wieczystego odszkodowanie ustala się i wypłaca według zasad i trybu obowiązujących przy wywłaszczaniu nieruchomości.
Objaśnienie przygotował zespół HWW na podstawie brzmienia przepisu. Opisuje regułę ogólną i nie zastępuje porady w konkretnej sprawie.
Orzeczenia powołujące ten przepis
W bazie HWW mamy 171 orzeczeń, które powołują art. 98. Poniżej 15 najnowszych.
- I OSK 477/16 Naczelny Sąd Administracyjny 18 maja 2016
- I OSK 1421/22 Naczelny Sąd Administracyjny 04 października 2022
Powodowie domagali się ustalenia odszkodowania za działkę przeznaczoną pod drogę publiczną, co do której wcześniej podpisali porozumienie o nieodpłatnym przekazaniu własności. Sąd uznał, że takie porozumienie jest nieskuteczne, gdyż art. 98 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie dopuszcza wywłaszczenia dokonywanego bez odpłatności, co oznacza, że prawo do odszkodowania powstaje dopiero z chwilą ostatecznego przejścia własności na rzecz gminy.
-
Gmina wnioskowała o wygaśnięcie decyzji o ustaleniu odszkodowania za nieruchomość przejętą na drogę, powołując się na zrzeczenie się przez właściciela tego roszczenia. Sąd oddalił skargę, uznając, że przepisy specustawy drogowej nie przewidują możliwości zrzeczenia się odszkodowania przez osoby fizyczne. Art. 98 ustawy o gospodarce nieruchomościami został zinterpretowany jako nieumożliwiający wygaśnięcia decyzji w tej sytuacji, co wykluczało zastosowanie zerowego odszkodowania na podstawie uzgodnień z właścicielem.
-
Gmina zaskarżyła decyzję o ustaleniu odszkodowania za nieruchomość przejętą pod drogę publiczną, twierdząc, że organ błędnie przyjął jej przeznaczenie mieszkaniowe zamiast drogowego. Sąd oddalił skargę kasacyjną, potwierdzając, że zgodnie z art. 98 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami podstawą wyceny jest stan i przeznaczenie nieruchomości w dniu wydania decyzji o podziale, a nie w dniu orzekania o odszkodowaniu.
- I OSK 931/18 Naczelny Sąd Administracyjny 03 grudnia 2019
Powód żądał ustalenia odszkodowania za działkę wywłaszczoną na cele publiczne, czego organy odmówiły, uznawszy, że nie doszło do nabycia własności. Sąd oddalił skargę kasacyjną, wskazując, że art. 98 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami reguluje przejście własności działki wydzielonej pod drogę publiczną z mocy prawa, co stanowi podstawę do rozstrzygnięcia o odszkodowaniu.
- I OSK 4341/18 Naczelny Sąd Administracyjny 20 listopada 2019
- I OSK 1546/17 Naczelny Sąd Administracyjny 05 kwietnia 2019
- I OSK 3035/18 Naczelny Sąd Administracyjny 06 marca 2019
- I OSK 2578/16 Naczelny Sąd Administracyjny 13 września 2018
- I OSK 1688/15 Naczelny Sąd Administracyjny 11 kwietnia 2017
- I OSK 2700/14 Naczelny Sąd Administracyjny 04 sierpnia 2016
Sygnatura, sąd i data pochodzą z metadanych publikatora, a link prowadzi do źródła. Streszczenia przygotowaliśmy automatycznie na podstawie treści orzeczeń i celowo nie zawierają one danych osobowych, kwot ani dat; przed powołaniem orzeczenia w piśmie warto przeczytać jego pełną treść u źródła. Powołanie przepisu w orzeczeniu nie znaczy, że orzeczenie rozstrzyga każdą sprawę na jego tle.
Strona ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Brzmienie przepisu pochodzi z ogłoszonego tekstu jednolitego, a jego aktualność podajemy z datą. Przed powołaniem przepisu w piśmie procesowym należy sprawdzić, czy po tej dacie nie weszła w życie nowelizacja.