Art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.
Brzmienie przepisu
Art. 124. 1. Starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, może ograniczyć, w drodze decyzji, sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyraża na to zgody. Ograniczenie to następuje zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. 1a. W przypadkach określonych w art. 108 Kodeksu postępowania administracyjnego lub uzasadnionych ważnym interesem gospodarczym starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, na wniosek podmiotu, który będzie realizował cel publiczny, udziela, w drodze decyzji, zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości po wydaniu decyzji, o której mowa w ust. 1. Decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności. 1b. W zakresie urządzeń łączności publicznej decyzję w sprawie zezwolenia wydaje się w uzgodnieniu z Prezesem Urzędu Komunikacji Elektronicznej. Decyzja ta może być również wydana w przypadku braku planu miejscowego lub gdy decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego nie jest wymagana. 2. Starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, udziela zezwolenia z urzędu albo na wniosek organu wykonawczego jednostki samorządu terytorialnego, innej osoby lub jednostki organizacyjnej. 3. Udzielenie zezwolenia, o którym mowa w ust. 1, powinno być poprzedzone rokowaniami z właścicielem lub użytkownikiem wieczystym nieruchomości o uzyskanie zgody na wykonanie prac, o których mowa w ust. 1. Rokowania przeprowadza osoba lub jednostka organizacyjna zamierzająca wystąpić z wnioskiem o zezwolenie. Do wniosku należy dołączyć dokumenty z przeprowadzonych rokowań. Przepisy art. 114 ust. 1 i 2 oraz art. 115 stosuje się odpowiednio. 4. Na osobie lub jednostce organizacyjnej występującej o zezwolenie ciąży obowiązek przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego, niezwłocznie po założeniu lub przeprowadzeniu ciągów, przewodów i urządzeń, o których mowa w ust. 1. Jeżeli przywrócenie nieruchomości do stanu poprzedniego jest niemożliwe albo powoduje nadmierne trudności lub koszty, stosuje się odpowiednio przepis art. 128 ust. 4. 5. Jeżeli założenie lub przeprowadzenie ciągów, przewodów i urządzeń, o których mowa w ust. 1, uniemożliwia właścicielowi albo użytkownikowi wieczystemu dalsze prawidłowe korzystanie z nieruchomości w sposób dotychczasowy albo w sposób zgodny z jej dotychczasowym przeznaczeniem, właściciel lub użytkownik wieczysty może żądać, aby odpowiednio starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, lub występujący z wnioskiem o zezwolenie, o którym mowa w ust. 2, nabył od niego na rzecz Skarbu Państwa, w drodze umowy, własność albo użytkowanie wieczyste nieruchomości. 6. Właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości jest obowiązany udostępnić nieruchomość w celu wykonania czynności związanych z przebudową, konserwacją oraz usuwaniem awarii ciągów, przewodów i urządzeń, o których mowa w ust. 1. Obowiązek udostępnienia nieruchomości podlega egzekucji administracyjnej. Przepisy ust. 4 stosuje się odpowiednio. 7. Decyzja ostateczna, o której mowa w ust. 1, stanowi podstawę do dokonania wpisu w księdze wieczystej. Wpisu dokonuje się na wniosek starosty, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, lub organu wykonawczego jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli zezwolenie było udzielone na wniosek tej jednostki. 8. W sprawach, o których mowa w ust. 1, w których stroną postępowania jest gmina lub powiat, prezydent miasta na prawach powiatu sprawujący funkcję starosty podlega wyłączeniu na zasadach określonych w rozdziale 5 działu I Kodeksu postępowania administracyjnego.
Źródło brzmienia: tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 399.
Brzmienie obowiązuje od 25 marca 2026.
W bazie mamy 15 historycznych brzmień tego artykułu, najstarsze od 25 maja 2000.
Po dacie stanu prawnego tego tekstu jednolitego (10 marca 2026) ustawa była nowelizowana 1 razy. Nie każda nowelizacja dotyczy tego artykułu, ale nie możemy tego przesądzić automatycznie, więc mówimy o tym wprost.
Orzeczenia powołujące ten przepis
W bazie HWW mamy 161 orzeczeń, które powołują art. 124. Poniżej 15 najnowszych.
-
Powód zaskarżył decyzję o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości na rzecz inwestora realizującego gazociąg. Sąd oddalił skargę, uznając, że art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami stanowi podstawę do wydania zezwolenia na posadowienie infrastruktury, co ogranicza uprawnienia właściciela przez zobowiązanie do udostępnienia gruntu na cele budowlane.
-
Spółka akcyjna dochodziła odszkodowania za zmniejszenie wartości nieruchomości wskutek ograniczenia sposobu korzystania na podstawie art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Sąd oddalił skargę, wskazując, że zmniejszenie wartości powinno być odnoszone wyłącznie do części gruntu, na której wprowadzono ograniczenia, a nie do całej powierzchni. Orzeczenie podkreśla, że art. 124 stanowi podstawę do przyznania odszkodowania za trwałe usytuowanie urządzeń infrastruktury technicznej, co obejmuje zarówno poniesione szkody, jak i ubytek wartości nieruchomości.
- II SA/Kr 803/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie 10 listopada 2022
Spółka złożyła wniosek o ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości na potrzeby inwestycji celu publicznego, co zostało odrzucone ze względu na niespełnienie warunków art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Sąd uznał, że negocjacje z właścicielami nie były rzeczywiste, ponieważ nie obejmowały ustalenia wysokości rekompensaty finansowej, co stanowi istotny element wymagany przepisem. W związku z tym organy odmówiły wydania zezwolenia, a sąd uchylił zaskarżone decyzje.
- II SA/Kr 735/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie 30 września 2022
Spółka ubiegała się o zezwolenie na budowę sieci energetycznych na nieruchomości, czego odmówiono ze względu na brak zgody właścicielki. Sąd oddalił sprzeciw, uznając, że organ prawidłowo zastosował art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami, spełniając wszystkie ustawowe przesłanki, w tym przeprowadzenie rokowań i zgodność z planem miejscowym.
- II SA/Gl 572/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach 21 września 2022
Spółka energetyczna zwróciła się do organu o wydanie decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości na rzecz założenia podziemnej sieci elektroenergetycznej, co spotkało się z odmową właścicieli. Organ administracji uznał, że bezskuteczne rokowania spełniają przesłanki z art. 124 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, wobec czego ograniczono prawo własności, nakładając na inwestora obowiązek zapłaty odszkodowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę właścicieli, uznając decyzję za zgodną z prawem.
- II OSK 1186/22 Naczelny Sąd Administracyjny 24 sierpnia 2022
Sąd uznał, że zajęcie gruntu pod zbiornik retencyjny w ramach infrastruktury drogowej ma charakter trwały, co wyklucza zastosowanie art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Przepis ten przewiduje nabycie nieruchomości wyłącznie na wniosek właściciela, podczas gdy w tym przypadku inwestor nie złożył takiego żądania, a zajęcie stanowiło integralną część inwestycji drogowej. Wobec braku zgody właściciela i niewłaściwej podstawy prawnej, organ administracji nie mógł jednostronnie przejąć własności tej części nieruchomości.
- VI SA/Wa 758/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie 20 lipca 2022
Sąd uchylił decyzję odmawiającą zezwolenia na lokalizację sieci gazowej w pasie drogowym, stwierdzając bezprawność powoływania się przez organ na art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Przepis ten nie może stanowić podstawy do odmowy, skoro umożliwia lokalizację infrastruktury poza pasem drogowym, co wyklucza jego stosowanie jako przeszkody do wydania zgody w pasie drogowym.
- II SA/Gl 490/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach 30 czerwca 2022
Spółka złożyła wniosek o ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości na rzecz budowy sieci gazowej, co zostało zrealizowane w drodze decyzji administracyjnej. Sąd oddalił skargę właściciela, uznając, że organy spełniły warunki art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami, w tym przeprowadzono wymagane rokowania, a inwestycja służy celowi publicznemu i jest zgodna z planem miejscowym.
- II SA/Ke 3/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach 16 lutego 2022
Właściciel nieruchomości zaskarżył decyzję o ograniczeniu sposobu korzystania z gruntu na rzecz spółki gazowniczej w celu przeprowadzenia gazociągu. Sąd oddalił skargę, uznając, że organy spełniły warunki art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, w tym przeprowadzono rokowania z niezgadzającym się właścicielem oraz zachowano zgodność z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego.
-
Spółka ubiegała się o ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości na rzecz linii elektroenergetycznej, powołując się na art. 124 ust. 1 u.g.n. Sąd uchylił decyzje administracyjne, stwierdzając, że nieprawidłowy przebieg rokowań formalnych uniemożliwia uznanie spełnienia warunku koniecznego do wydania decyzji w oparciu o ten przepis.
- I OSK 2522/18 Naczelny Sąd Administracyjny 19 maja 2021
Właścicielka nieruchomości zaskarżyła decyzję organu administracji publicznej zobowiązującą ją do udostępnienia gruntu spółce w celu usunięcia awarii linii telekomunikacyjnej. Sąd oddalił skargę kasacyjną, potwierdzając ważność decyzji, ponieważ brak zgody właściciela na prace stanowił wystarczającą podstawę do zastosowania art. 124 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Orzeczenie wskazuje, że wykazanie prawa własności przez przedsiębiorstwo obsługujące sieć nie jest warunkiem koniecznym do nałożenia takiego obowiązku, o ile urządzenia nie są częścią składową nieruchomości.
- II SA/Ol 482/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie 14 stycznia 2021
-
Spółka akcyjna wniosła o zajęcie nieruchomości skarżącej pod linię energetyczną, na co Starosta zezwolił na podstawie art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami, uznając, że spełniono warunki dotyczące rokowań i celowości inwestycji. Skarżąca kwestionowała legalność decyzji, zarzucając brak podstawy w planie miejscowym oraz nieważne rokowania. Sąd oddalił skargę, potwierdzając zgodność z prawem ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości dla potrzeb infrastruktury publicznej.
-
Skarżący zaskarżył decyzje organów administracji publicznej dotyczące ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości na rzecz spółki akcyjnej w celu przebudowy linii elektroenergetycznej. Sąd uchylił zaskarżone decyzje, wskazując, że zastosowanie art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami wymaga precyzyjnego określenia lokalizacji inwestycji w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, czego w tym przypadku brak.
-
Spółka ubiegała się o zezwolenie na niezwłoczne zajęcie nieruchomości pod budowę linii energetycznej, co zostało zaskarżone przez właściciela. Sąd uchylił decyzje organów, wskazując, że zezwolenie na zajęcie na podstawie art. 124 ust. 1a u.g.n. jest podporządkowane ważnej decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n. Skoro ta ostatnia została wyeliminowana z obrotu prawnego, konieczne było uchylenie decyzji o niezwłocznym zajęciu.
Sygnatura, sąd i data pochodzą z metadanych publikatora, a link prowadzi do źródła. Streszczenia przygotowaliśmy automatycznie na podstawie treści orzeczeń i celowo nie zawierają one danych osobowych, kwot ani dat; przed powołaniem orzeczenia w piśmie przeczytaj jego pełną treść u źródła. Powołanie przepisu w orzeczeniu nie znaczy, że orzeczenie rozstrzyga Twoją sprawę.
Strona ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Brzmienie przepisu pochodzi z ogłoszonego tekstu jednolitego, a jego aktualność podajemy z datą. Przed powołaniem przepisu w piśmie procesowym sprawdź, czy po tej dacie nie weszła w życie nowelizacja.