Art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.
Brzmienie przepisu
Art. 124. 1. Starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, może ograniczyć, w drodze decyzji, sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyraża na to zgody. Ograniczenie to następuje zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. 1a. W przypadkach określonych w art. 108 Kodeksu postępowania administracyjnego lub uzasadnionych ważnym interesem gospodarczym starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, na wniosek podmiotu, który będzie realizował cel publiczny, udziela, w drodze decyzji, zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości po wydaniu decyzji, o której mowa w ust. 1. Decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności. 1b. W zakresie urządzeń łączności publicznej decyzję w sprawie zezwolenia wydaje się w uzgodnieniu z Prezesem Urzędu Komunikacji Elektronicznej. Decyzja ta może być również wydana w przypadku braku planu miejscowego lub gdy decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego nie jest wymagana. 2. Starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, udziela zezwolenia z urzędu albo na wniosek organu wykonawczego jednostki samorządu terytorialnego, innej osoby lub jednostki organizacyjnej. 3. Udzielenie zezwolenia, o którym mowa w ust. 1, powinno być poprzedzone rokowaniami z właścicielem lub użytkownikiem wieczystym nieruchomości o uzyskanie zgody na wykonanie prac, o których mowa w ust. 1. Rokowania przeprowadza osoba lub jednostka organizacyjna zamierzająca wystąpić z wnioskiem o zezwolenie. Do wniosku należy dołączyć dokumenty z przeprowadzonych rokowań. Przepisy art. 114 ust. 1 i 2 oraz art. 115 stosuje się odpowiednio. 4. Na osobie lub jednostce organizacyjnej występującej o zezwolenie ciąży obowiązek przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego, niezwłocznie po założeniu lub przeprowadzeniu ciągów, przewodów i urządzeń, o których mowa w ust. 1. Jeżeli przywrócenie nieruchomości do stanu poprzedniego jest niemożliwe albo powoduje nadmierne trudności lub koszty, stosuje się odpowiednio przepis art. 128 ust. 4. 5. Jeżeli założenie lub przeprowadzenie ciągów, przewodów i urządzeń, o których mowa w ust. 1, uniemożliwia właścicielowi albo użytkownikowi wieczystemu dalsze prawidłowe korzystanie z nieruchomości w sposób dotychczasowy albo w sposób zgodny z jej dotychczasowym przeznaczeniem, właściciel lub użytkownik wieczysty może żądać, aby odpowiednio starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, lub występujący z wnioskiem o zezwolenie, o którym mowa w ust. 2, nabył od niego na rzecz Skarbu Państwa, w drodze umowy, własność albo użytkowanie wieczyste nieruchomości. 6. Właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości jest obowiązany udostępnić nieruchomość w celu wykonania czynności związanych z przebudową, konserwacją oraz usuwaniem awarii ciągów, przewodów i urządzeń, o których mowa w ust. 1. Obowiązek udostępnienia nieruchomości podlega egzekucji administracyjnej. Przepisy ust. 4 stosuje się odpowiednio. 7. Decyzja ostateczna, o której mowa w ust. 1, stanowi podstawę do dokonania wpisu w księdze wieczystej. Wpisu dokonuje się na wniosek starosty, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, lub organu wykonawczego jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli zezwolenie było udzielone na wniosek tej jednostki. 8. W sprawach, o których mowa w ust. 1, w których stroną postępowania jest gmina lub powiat, prezydent miasta na prawach powiatu sprawujący funkcję starosty podlega wyłączeniu na zasadach określonych w rozdziale 5 działu I Kodeksu postępowania administracyjnego.
Źródło brzmienia: tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 399, zgodny z tekstem ujednoliconym Kancelarii Sejmu z 03 sierpnia 2026.
W bazie mamy 15 historycznych brzmień tego artykułu, najstarsze od 25 maja 2000.
Co wynika z przepisu
Starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, może ograniczyć, w drodze decyzji, sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyraża na to zgody; ograniczenie to następuje zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego (ust. 1).
W zakresie urządzeń łączności publicznej decyzję w sprawie zezwolenia wydaje się w uzgodnieniu z Prezesem Urzędu Komunikacji Elektronicznej, a może być ona wydana także w przypadku braku planu miejscowego lub gdy decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego nie jest wymagana (ust. 1b).
Udzielenie zezwolenia powinno być poprzedzone rokowaniami z właścicielem lub użytkownikiem wieczystym nieruchomości o uzyskanie zgody na wykonanie prac. Rokowania przeprowadza osoba lub jednostka organizacyjna zamierzająca wystąpić z wnioskiem o zezwolenie, a do wniosku dołącza się dokumenty z przeprowadzonych rokowań (ust. 3).
Na osobie lub jednostce organizacyjnej występującej o zezwolenie ciąży obowiązek przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego, niezwłocznie po założeniu lub przeprowadzeniu ciągów, przewodów i urządzeń; jeżeli przywrócenie jest niemożliwe albo powoduje nadmierne trudności lub koszty, stosuje się odpowiednio art. 128 ust. 4 (ust. 4).
Decyzja ostateczna, o której mowa w ust. 1, stanowi podstawę do dokonania wpisu w księdze wieczystej (ust. 7).
Czy można przeprowadzić sieć przez działkę bez zgody właściciela?
Według art. 124 ust. 1 i 3 ugn starosta może w drodze decyzji ograniczyć sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie przewodów i urządzeń wymienionych w tym przepisie, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nie wyraża na to zgody, zgodnie z planem miejscowym albo, w przypadku braku planu, z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego, a udzielenie zezwolenia powinno być poprzedzone rokowaniami o uzyskanie zgody. Dla urządzeń łączności publicznej ust. 1b przewiduje odrębne zasady.
Czego może żądać właściciel, gdy urządzenia uniemożliwiają dalsze korzystanie z nieruchomości?
Według art. 124 ust. 5 ugn, jeżeli założenie lub przeprowadzenie ciągów, przewodów i urządzeń uniemożliwia dalsze prawidłowe korzystanie z nieruchomości w sposób dotychczasowy albo zgodny z jej dotychczasowym przeznaczeniem, właściciel lub użytkownik wieczysty może żądać, aby odpowiednio starosta albo występujący z wnioskiem o zezwolenie nabył od niego na rzecz Skarbu Państwa, w drodze umowy, własność albo użytkowanie wieczyste nieruchomości.
Objaśnienie przygotował zespół HWW na podstawie brzmienia przepisu. Opisuje regułę ogólną i nie zastępuje porady w konkretnej sprawie.
Orzeczenia powołujące ten przepis
W bazie HWW mamy 161 orzeczeń, które powołują art. 124. Poniżej 15 najnowszych.
- I OSK 2154/16 Naczelny Sąd Administracyjny 14 kwietnia 2017
- I OSK 2418/16 Naczelny Sąd Administracyjny 08 marca 2017
- II OSK 1186/22 Naczelny Sąd Administracyjny 24 sierpnia 2022
Sąd uznał, że zajęcie gruntu pod zbiornik retencyjny w ramach infrastruktury drogowej ma charakter trwały, co wyklucza zastosowanie art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Przepis ten przewiduje nabycie nieruchomości wyłącznie na wniosek właściciela, podczas gdy w tym przypadku inwestor nie złożył takiego żądania, a zajęcie stanowiło integralną część inwestycji drogowej. Wobec braku zgody właściciela i niewłaściwej podstawy prawnej, organ administracji nie mógł jednostronnie przejąć własności tej części nieruchomości.
- I OSK 2522/18 Naczelny Sąd Administracyjny 19 maja 2021
Właścicielka nieruchomości zaskarżyła decyzję organu administracji publicznej zobowiązującą ją do udostępnienia gruntu spółce w celu usunięcia awarii linii telekomunikacyjnej. Sąd oddalił skargę kasacyjną, potwierdzając ważność decyzji, ponieważ brak zgody właściciela na prace stanowił wystarczającą podstawę do zastosowania art. 124 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Orzeczenie wskazuje, że wykazanie prawa własności przez przedsiębiorstwo obsługujące sieć nie jest warunkiem koniecznym do nałożenia takiego obowiązku, o ile urządzenia nie są częścią składową nieruchomości.
- I OSK 1810/18 Naczelny Sąd Administracyjny 07 lutego 2020
- I OSK 2268/16 Naczelny Sąd Administracyjny 18 lipca 2018
- I OSK 1482/16 Naczelny Sąd Administracyjny 25 stycznia 2018
- I OW 172/17 Naczelny Sąd Administracyjny 11 grudnia 2017
- I OSK 2617/16 Naczelny Sąd Administracyjny 31 maja 2017
- I OSK 1820/14 Naczelny Sąd Administracyjny 19 maja 2016
- I OSK 1473/14 Naczelny Sąd Administracyjny 16 marca 2016
Sygnatura, sąd i data pochodzą z metadanych publikatora, a link prowadzi do źródła. Streszczenia przygotowaliśmy automatycznie na podstawie treści orzeczeń i celowo nie zawierają one danych osobowych, kwot ani dat; przed powołaniem orzeczenia w piśmie warto przeczytać jego pełną treść u źródła. Powołanie przepisu w orzeczeniu nie znaczy, że orzeczenie rozstrzyga każdą sprawę na jego tle.
Strona ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Brzmienie przepisu pochodzi z ogłoszonego tekstu jednolitego, a jego aktualność podajemy z datą. Przed powołaniem przepisu w piśmie procesowym należy sprawdzić, czy po tej dacie nie weszła w życie nowelizacja.