Art. 21 ustawy o gospodarce nieruchomościami
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.
Brzmienie przepisu
Art. 21. Do zasobu nieruchomości Skarbu Państwa należą nieruchomości, które stanowią przedmiot własności Skarbu Państwa i nie zostały oddane w użytkowanie wieczyste, oraz nieruchomości będące przedmiotem użytkowania wieczystego Skarbu Państwa.
Źródło brzmienia: tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 399.
Brzmienie obowiązuje od 25 marca 2026.
W bazie mamy 15 historycznych brzmień tego artykułu, najstarsze od 25 maja 2000.
Po dacie stanu prawnego tego tekstu jednolitego (10 marca 2026) ustawa była nowelizowana 1 razy. Nie każda nowelizacja dotyczy tego artykułu, ale nie możemy tego przesądzić automatycznie, więc mówimy o tym wprost.
Orzeczenia powołujące ten przepis
W bazie HWW mamy 476 orzeczeń, które powołują art. 21. Poniżej 15 najnowszych.
-
Skarżący zaskarżył decyzję organu samorządowego ustalającą opłatę adiacencką z tytułu wzrostu wartości nieruchomości wywołanego jej podziałem. Sąd uznał, że czynności takie jak zapytania ofertowe czy oględziny przeprowadzone przed zawiadomieniem o postępowaniu nie stanowią momentu jego wszczęcia, co stanowiło podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji.
-
Skarżący kwestionowali uchwałę rady gminy dotyczącą scalenia i podziału nieruchomości, twierdząc, że brak ostatecznej decyzji o ustaleniu opłaty adiacenckiej w wyznaczonym terminie powoduje wygaśnięcie obowiązku jej zapłaty. Sąd uznał, że przepisy nie przewidują takiego wygaśnięcia, a brak interesu prawnego w zaskarżeniu aktu administracyjnego skutkował odrzuceniem skargi.
-
Skarżący kwestionował decyzję organu odmawiającą udzielenia bonifikaty od opłaty rocznej z tytułu trwałego zarządu nieruchomościami od roku wcześniejszego niż data ostatecznego rozstrzygnięcia. Sąd uznał, że przepisy nie wykluczają przyznania ulgi z mocą wsteczną, dlatego uchylił zaskarżoną decyzję w zakresie dotyczącym momentu rozpoczęcia obniżki opłaty.
-
Skarżąca kwestionowała zarządzenie burmistrza o zbyciu nieruchomości w trybie bezprzetargowym, powołując się na brak wystarczającego uzasadnienia co do spełnienia ustawowych przesłanek, w tym warunku poprawy zagospodarowania przyległej działki. Sąd uznał, że organ nie wyjaśnił przyczyn wykluczenia innych trybów zbycia i pominął istotne rozważania dotyczące wymogów działki budowlanej. Wskutek stwierdzenia nieważności zarządzenia, gmina została obciążona zwrotem kosztów postępowania.
-
W postępowaniu egzekucyjnym z nieruchomości spór dotyczył czasu ważności sporządzonego opisu i oszacowania. Sąd uznał, że w tym zakresie stosuje się przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a nie ustawy o gospodarce nieruchomościami. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok sądu niższej instancji i oddalił skargę kasacyjną.
-
Skarżący wniósł o podział nieruchomości zajętej pod drogę powiatową, czego organy odmówiły, uznając brak interesu prawnego. Sąd uznał, że żądanie podziału ma charakter techniczny i służy zapewnieniu publicznego charakteru dróg, co stanowi podstawę do uznania istnienia interesu prawnego skarżącego. Wobec tego uchylono zaskarżoną decyzję, uznając, że wniosek o podział nieruchomości spełnia wymogi ustawowe.
-
Skarżąca kwestionowała decyzję dotyczącą opłaty adiacenckiej za scalenie i podział nieruchomości, powołując się na brak terminu do jej wszczęcia oraz kwestie związane z uwzględnieniem wzrostu wartości gruntu. Sąd oddalił skargę, stwierdzając, że ustawodawca nie wprowadził ograniczeń czasowych dla takich postępowań, a opłata ta ma charakter niepodatkowy, co pozwala na jej ściągnięcie od następców prawnych. Jednocześnie potwierdzono obowiązek zapłaty należności niezależnie od tego, czy planowana infrastruktura została faktycznie wybudowana.
-
Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargi na decyzje organów administracji w sprawie zwrotu nieruchomości wywłaszczonych na cele publiczne, uznając, że brak realizacji tych celów uprawnia do żądania restytucji. Sąd wskazał, że art. 136 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami nakłada obowiązek zawiadomienia o zamiarze użycia nieruchomości na inny cel niż określony w decyzji wywłaszczeniowej, co nie obejmuje jednak zbycia nieruchomości. W konsekwencji organ nie jest zobowiązany do informowania o sprzedaży, a jedynie o zmianie sposobu użytkowania, co stanowi istotne rozróżnienie w zakresie obowiązków informacyjnych.
-
Powód dochodził odszkodowania za zmniejszenie wartości nieruchomości wskutek ograniczenia sposobu korzystania z gruntu na rzecz infrastruktury technicznej. Sąd uznał, że spadek wartości wynikał z uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, a nie z trwałego usytuowania urządzeń, co wykluczało zastosowanie przepisów o ochronie gruntów rolnych i leśnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na decyzję organu administracji publicznej.
-
Rzeczoznawca majątkowy zaskarżył decyzję Ministra o nałożeniu kary dyscyplinarnej, uznając karę za rażąco wysoką i nieadekwatną do stanu faktycznego. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że organ administracyjny nie ustalił dyrektyw wymiaru kary zgodnie z zasadami ogólnymi, co uniemożliwia jej prawidłową indywidualizację. Sąd uchylił wyrok sądu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, wskazując na konieczność oceny decyzji z uwzględnieniem wytycznych dotyczących kontroli zgodności z prawem.
-
Właściciele nieruchomości zwrócili się o wydanie pozytywnej opinii o podziale gruntu, czego odmówiono ze względu na obowiązki wynikające z planu ochrony parku krajobrazowego. Sąd uznał, że plan ten wywiera bezpośredni wpływ na prawo własności, nakładając wymóg odpowiedniej wielkości działki dla obszarów niezabudowanych w momencie jego wejścia w życie. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na postanowienie odmawiające wydania opinii.
- I OSK 676/21 Naczelny Sąd Administracyjny 04 października 2022
Polski Związek Działkowców żądał stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego gruntu, na którym działał ogród, jednak organy odmówiły tego, powołując się na art. 21 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Sąd uznał, że przepis ten nie wyklucza nabycia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości, która w momencie wejścia w życie ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych była przedmiotem prawa użytkowania wieczystego. W konsekwencji Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, potwierdzając prawidłowość odmowy organów administracji.
- IV SA/Po 395/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu 25 sierpnia 2022
Rzeczoznawca majątkowy złożył wniosek o udostępnienie dokumentów budowlanych, na co organ administracji odmówił zgody. Sąd uchylił zaskarżone postanowienia o odmowie udostępnienia i umorzył postępowanie administracyjne, uznając uprawnienie rzeczoznawcy do dostępu do akt.
-
Spółka wnioskowała o uznanie strony umowy przelewu wierzytelności odszkodowawczej za stronę postępowania administracyjnego. Sąd uznał, że roszczenie to ma charakter publicznoprawny, co wyklucza jego cesję na podstawie art. 509 Kodeksu cywilnego. Zastosowanie art. 21 ustawy o gospodarce nieruchomościami potwierdziło, że interes prawny do ubiegania się o odszkodowanie wynika z normy prawa powszechnie obowiązującego, a nie z czynności cywilnoprawnej.
Sygnatura, sąd i data pochodzą z metadanych publikatora, a link prowadzi do źródła. Streszczenia przygotowaliśmy automatycznie na podstawie treści orzeczeń i celowo nie zawierają one danych osobowych, kwot ani dat; przed powołaniem orzeczenia w piśmie przeczytaj jego pełną treść u źródła. Powołanie przepisu w orzeczeniu nie znaczy, że orzeczenie rozstrzyga Twoją sprawę.
Strona ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Brzmienie przepisu pochodzi z ogłoszonego tekstu jednolitego, a jego aktualność podajemy z datą. Przed powołaniem przepisu w piśmie procesowym sprawdź, czy po tej dacie nie weszła w życie nowelizacja.