Art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.
Brzmienie przepisu
Art. 137. 1. Nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli:
1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo
2)12) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany. 2. Jeżeli w przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część.
Źródło brzmienia: tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 399.
Brzmienie obowiązuje od 25 marca 2026.
W bazie mamy 15 historycznych brzmień tego artykułu, najstarsze od 25 maja 2000.
Po dacie stanu prawnego tego tekstu jednolitego (10 marca 2026) ustawa była nowelizowana 1 razy. Nie każda nowelizacja dotyczy tego artykułu, ale nie możemy tego przesądzić automatycznie, więc mówimy o tym wprost.
Orzeczenia powołujące ten przepis
W bazie HWW mamy 187 orzeczeń, które powołują art. 137. Poniżej 15 najnowszych.
-
Powodowie domagali się zwrotu nieruchomości wywłaszczonych na cele inwestycyjne, czego organy odmówiły, wskazując na realizację celu wywłaszczenia. Sąd oddalił skargę, potwierdzając, że art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami stanowi podstawę do odmowy zwrotu, gdy nieruchomość służy do zrealizowania celu, dla którego została zajęta.
- II SA/Bk 731/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku 06 grudnia 2022
- II SA/Gl 489/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach 14 września 2022
Powód żądał zwrotu nieruchomości wywłaszczonej na cele mieszkaniowe, twierdząc, że nie zostały one zrealizowane. Sąd oddalił skargę, uznając, że zgodnie z art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami nieruchomość stała się zbędna, a jej obecny właściciel nie spełniał warunków do zwrotu, co potwierdza wyrok Trybunału Konstytucyjnego.
- II SA/Ke 354/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach 06 września 2022
Powodowie domagali się zwrotu części nieruchomości wywłaszczonej pod drogę, czego organy odmówiły, uznając, że cały pas drogowy z infrastrukturą nie stał się zbędny. Sąd oddalił skargę, potwierdzając, że realizacja pełnego pasa drogowego z jezdnią, chodnikami i sieciami spełnia warunek braku zbędności określony w art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, wykluczając obowiązek zwrotu gruntu.
- I OSK 915/19 Naczelny Sąd Administracyjny 30 czerwca 2022
Powodowie żądali zwrotu nieruchomości wywłaszczonej na cele sportowe, twierdząc, że cel ten nie został zrealizowany. Sąd oddalił skargę kasacyjną, uznając, że nieruchomość nie stała się zbędna w rozumieniu art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami, ponieważ cel wywłaszczenia został zrealizowany, a ciężar dowodu obciążał skarżących.
-
Gmina domagała się zwrotu wywłaszczonych udziałów w nieruchomości, twierdząc, że nie zostały one wykorzystane na cel publiczny. Sąd oddalił skargę kasacyjną, uznając, że nieruchomość od początku nie była przeznaczona na realizację celu publicznego. W tym kontekście art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami został zinterpretowany tak, aby chronić konstytucyjne prawo własności przed naruszeniem wynikającym z pomijania tej okoliczności.
- II SA/Lu 596/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie 11 stycznia 2022
Spadkobiercy żądali zwrotu nieruchomości wywłaszczonej na cele pracowniczego ogrodu działkowego, twierdząc, że cel ten nie został zrealizowany. Sąd oddalił skargę, uznając, że zgodnie z art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami nieruchomość nie jest zbędna, skoro cel wywłaszczenia został zrealizowany na części terenu, co wyklucza obowiązek zwrotu pozostałej części.
- II SAB/Bk 138/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku 16 grudnia 2021
Powód zaskarżył przewlekłe prowadzenie przez Starostę postępowania o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Sąd oddalił skargę, uznając, że organ prawidłowo odmówił zwrotu, badając m.in. działania na nieruchomości w terminach wskazanych w art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami, co było istotne dla oceny przesłanek zwrotu.
-
Powódka żądała zwrotu nieruchomości wywłaszczonej na cele publiczne, twierdząc, że cel ten nie został zrealizowany. Sąd oddalił sprzeciw od decyzji organu, który uchylił decyzję odmowną i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Wojewoda odwoławczy powołał się na art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami, nakazując organowi pierwszej instancji ustalenie, czy wnioskowana działka mieści się w obszarze wywłaszczenia oraz czy nie zachodzą przeszkody do zwrotu wynikające z art. 229 tej ustawy.
-
Spadkobiercy żądali zwrotu nieruchomości po sprzedaży jej Skarbowi Państwa, twierdząc, że cel wywłaszczenia nie został zrealizowany. Sąd oddalił skargę, uznając, że nieruchomość nie stała się zbędna, ponieważ wcześniej została oddana w użytkowanie wieczyste spółdzielni w ramach realizacji planowanej inwestycji mieszkaniowej. Przepis art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami zastosowano do oceny, czy przedmiotowa ziemia nadal służy celowi, dla którego została przejęta, co wykluczało obowiązek jej zwrotu.
- I OSK 2894/19 Naczelny Sąd Administracyjny 22 czerwca 2021
Sąd oddalił skargę kasacyjną Wojewody, utrzymując w mocy wyrok sądu I instancji uchylający decyzję odmawiającą zwrotu nieruchomości. Rozstrzygając spór o zbędność gruntu dla celów wywłaszczenia, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że art. 136 ust. 3 w związku z art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie znalazł zastosowania, gdyż w danej sprawie nie doszło do dozwolonej modyfikacji celu wywłaszczenia.
-
Właściciele żądali zwrotu nieruchomości wywłaszczonej na cele mieszkaniowe, argumentując jej zbędność. Sąd uchylił decyzję odmawiającą zwrotu, uznając, że art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami stosuje się wyłącznie do części gruntów niezbędnych dla realizacji celu określonego w decyzji wywłaszczeniowej, a nie do działek nabytych w trybie dowłaszczenia.
- I OSK 2131/20 Naczelny Sąd Administracyjny 26 stycznia 2021
Sąd oddalił skargę kasacyjną gminy, utrzymując w mocy decyzję zobowiązującą osoby trzecie do zwrotu nieruchomości oraz zapłaty odszkodowania. W ocenie sądu organy prawidłowo zastosowały art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami, stwierdzając spełnienie przesłanek do zwrotu gruntu, mimo że na jego części znajdowała się droga oraz infrastruktura techniczna.
Sygnatura, sąd i data pochodzą z metadanych publikatora, a link prowadzi do źródła. Streszczenia przygotowaliśmy automatycznie na podstawie treści orzeczeń i celowo nie zawierają one danych osobowych, kwot ani dat; przed powołaniem orzeczenia w piśmie przeczytaj jego pełną treść u źródła. Powołanie przepisu w orzeczeniu nie znaczy, że orzeczenie rozstrzyga Twoją sprawę.
Strona ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Brzmienie przepisu pochodzi z ogłoszonego tekstu jednolitego, a jego aktualność podajemy z datą. Przed powołaniem przepisu w piśmie procesowym sprawdź, czy po tej dacie nie weszła w życie nowelizacja.