Art. 401 Kodeksu postępowania cywilnego
Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego.
Brzmienie przepisu
Art. 401. Można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności:
1) jeżeli w składzie sądu uczestniczyła osoba nieuprawniona albo jeżeli orzekał sędzia wyłączony z mocy ustawy, a strona przed uprawomocnieniem się wyroku nie mogła domagać się wyłączenia;
2) jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana bądź jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania; nie można jednak żądać wznowienia, jeżeli przed uprawomocnieniem się wyroku niemożność działania ustała lub brak reprezentacji był podniesiony w drodze zarzutu albo strona potwierdziła dokonane czynności procesowe.
Źródło brzmienia: tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 468.
Brzmienie obowiązuje od 07 kwietnia 2026.
W bazie mamy 10 historycznych brzmień tego artykułu, najstarsze od 21 stycznia 2014.
Po dacie stanu prawnego tego tekstu jednolitego (24 marca 2026) ustawa była nowelizowana 3 razy. Nie każda nowelizacja dotyczy tego artykułu, ale nie możemy tego przesądzić automatycznie, więc mówimy o tym wprost.
Orzeczenia powołujące ten przepis
W bazie HWW mamy 195 orzeczeń, które powołują art. 401. Poniżej 15 najnowszych.
-
Spółka wniosła skargę o wznowienie postępowania w sprawie depozytu sądowego, powołując się na art. 401 pkt 2 k.p.c. z powodu pozbawienia możliwości działania przez nieprawidłowe doręczenia. Sąd uchylił prawomocne postanowienia, uznając, że naruszenie przepisów prawa skutkowało nieważnością czynności procesowych. Wniosek o zwrot depozytu przekazano do ponownego rozpoznania właściwemu sądowi.
- V GC 437/21 Sąd Rejonowy w Kaliszu 20 lipca 2022
Pozwany wnosił o wznowienie postępowania w sprawie o zapłatę z tytułu umowy leasingu, powołując się na nieważność z powodu braku zawiadomienia o rozprawie. Sąd oddalił skargę, stwierdzając, że mimo braku zawiadomienia, pozwany nie został pozbawiony możliwości działania w postępowaniu, co jest warunkiem do zastosowania art. 401 Kodeksu postępowania cywilnego. Orzeczenie uznano za zasadny tytuł egzekucyjny, obciążając pozwanego kosztami procesu.
-
Powód domagał się wznowienia postępowania w sprawie o prawo do rekompensaty przy emeryturze, powołując się na art. 401 pkt 2 k.p.c. Sąd odrzucił skargę, stwierdzając, że wnioskodawca nie udowodnił, iż wskutek naruszenia przepisów prawa był pozbawiony możliwości działania, co jest warunkiem dozwolonym przez ten przepis.
-
Powód domagał się wznowienia postępowania apelacyjnego, powołując się na art. 401 Kodeksu postępowania cywilnego, z powodu rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym mimo wniosku o rozprawę. Sąd uznał, że choć doszło do naruszenia przepisów procesowych, nie doprowadziło ono do całkowitego pozbawienia strony możliwości obrony praw, a jedynie je ograniczyło. Wskutek braku ustawowej podstawy do wznowienia skarga została odrzucona.
-
Pozwany wnioskował o wznowienie postępowania, powołując się na art. 401 pkt 2 k.p.c. w zakresie pozbawienia go możliwości działania w sprawie. Sąd uznał, że ta podstawa wymaga wykazania związku między naruszeniem prawa a niemożnością obrony, co w tym przypadku nie zachodziło. Skargę odrzucono jako spóźnioną, ponieważ termin do jej wniesienia upłynął od momentu, gdy strona dowiedziała się o wyroku, a nie od momentu otrzymania uzasadnienia.
-
Powód żądał wznowienia postępowania w sprawie o opuszczenie mieszkania, powołując się na art. 401 k.p.c. z powodu rzekomego braku należytej reprezentacji przed sądem odwoławczym. Sąd oddalił skargę, stwierdzając, że pełnomocnictwo procesowe obejmuje również reprezentację w postępowaniu drugiej instancji, co wykluczało zastosowanie przepisu o nieważności z powodu braku reprezentacji.
- IV P 729/21 Sąd Rejonowy Wrocław Śródmieście we Wrocławiu 09 lipca 2021
Pozwany wnioskował o wznowienie postępowania w sprawie o zapłatę wynagrodzenia, powołując się na art. 401 § 2 k.p.c. w zakresie pozbawienia możliwości działania oraz art. 403 k.p.c. Sąd odrzucił skargę, stwierdzając, że okoliczności wskazane przez pozwanego nie spełniają ustawowych warunków do uznania nieważności postępowania. Przepis ten został zastosowany do oceny, czy brak reprezentacji lub niemożność działania stanowi podstawę do wznowienia, co sąd uznał za nieuzasadnione.
- II Ca 2321/20 Sąd Okręgowy w Krakowie 04 stycznia 2021
Powódka żądała wznowienia postępowania w sprawie o służebność drogi koniecznej, powołując się na art. 401 pkt 2 k.p.c. z powodu rzekomego braku należytej reprezentacji przez pełnomocnika z urzędu i pozbawienia możliwości działania. Sąd odrzucił skargę, stwierdzając, że działania adwokata ustanowionego z urzędu nie stanowią podstawy do uznania zaistnienia nienależytej reprezentacji ani całkowitego pozbawienia strony uprawnień procesowych w rozumieniu przywołanego przepisu.
- I Nc 500/19 Sąd Rejonowy Szczecin-Centrum w Szczecinie 21 sierpnia 2020
Spadkobierca domagał się wznowienia postępowania upominawczego na podstawie art. 401 pkt 2 k.p.c., powołując się na śmierć pozwanego przed wszczęciem sprawy i utratę przez niego zdolności sądowej. Sąd oddalił skargę, stwierdzając, że dowody nie potwierdziły, iż data zgonu wyprzedzała wniesienie pozwu, a jedynym wiążącym dokumentem był akt zgonu bez określonej daty śmierci. Wobec braku udowodnienia przesłanki nieważności, wniosek o wznowienie został uznany za bezzasadny.
- III AUa 841/19 Sąd Apelacyjnyw Białymstoku 20 lutego 2020
Powódka żądała wznowienia postępowania w sprawie ustalenia wysokości emerytury, powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego uznający niekonstytucyjność przepisu, na podstawie którego wydano prawomocne orzeczenie. Sąd oddalił apelację ubezpieczyciela, potwierdzając zasadność zastosowania art. 401 § 1 k.p.c. jako podstawy do wznowienia, skoro niekonstytucyjna norma była podstawą wydania zaskarżonego wyroku.
- I C 1448/19 Sąd Rejonowy w Tczewie 14 lutego 2020
Powód żądał wznowienia postępowania w sprawie o zapłatę, powołując się na art. 401 pkt 2 k.p.c. z powodu rzekomego pozbawienia możliwości działania wynikającego z choroby psychicznej. Sąd odrzucił skargę, stwierdzając, że powód nie dochował ustawowego terminu do jej wniesienia, a okoliczności zdrowotne nie uniemożliwiały mu skutecznego działania procesowego, co wykluczało podstawę do wznowienia.
Sygnatura, sąd i data pochodzą z metadanych publikatora, a link prowadzi do źródła. Streszczenia przygotowaliśmy automatycznie na podstawie treści orzeczeń i celowo nie zawierają one danych osobowych, kwot ani dat; przed powołaniem orzeczenia w piśmie przeczytaj jego pełną treść u źródła. Powołanie przepisu w orzeczeniu nie znaczy, że orzeczenie rozstrzyga Twoją sprawę.
Strona ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Brzmienie przepisu pochodzi z ogłoszonego tekstu jednolitego, a jego aktualność podajemy z datą. Przed powołaniem przepisu w piśmie procesowym sprawdź, czy po tej dacie nie weszła w życie nowelizacja.