Art. 379 Kodeksu postępowania cywilnego
Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego.
Brzmienie przepisu
Art. 379. Nieważność postępowania zachodzi:
1) jeżeli droga sądowa była niedopuszczalna;
2) jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej, organu powołanego do jej reprezentowania lub przedstawiciela ustawowego, albo gdy pełnomocnik strony nie był należycie umocowany;
3) jeżeli o to samo roszczenie między tymi samymi stronami toczy się sprawa wcześniej wszczęta albo jeżeli sprawa taka została już prawomocnie osądzona;
4) jeżeli skład sądu orzekającego był sprzeczny z przepisami prawa albo jeżeli w rozpoznaniu sprawy brał udział sędzia wyłączony z mocy ustawy;
5) jeżeli strona została pozbawiona możności obrony swych praw;
6) jeżeli sąd rejonowy orzekł w sprawie, w której sąd okręgowy jest właściwy bez względu na wartość przedmiotu sporu.
Źródło brzmienia: tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 468.
Brzmienie obowiązuje od 07 kwietnia 2026.
W bazie mamy 10 historycznych brzmień tego artykułu, najstarsze od 21 stycznia 2014.
Po dacie stanu prawnego tego tekstu jednolitego (24 marca 2026) ustawa była nowelizowana 3 razy. Nie każda nowelizacja dotyczy tego artykułu, ale nie możemy tego przesądzić automatycznie, więc mówimy o tym wprost.
Orzeczenia powołujące ten przepis
W bazie HWW mamy 362 orzeczeń, które powołują art. 379. Poniżej 15 najnowszych.
-
Powodowie domagali się ustalenia nieważności umowy kredytowej oraz zwrotu nienależnie pobranych świadczeń od banku. Sąd Apelacyjny częściowo uwzględnił apelację pozwanego, obniżając zasądzone kwoty na rzecz powodów, w tym koszty zastępstwa procesowego, a w pozostałym zakresie oddalił apelację.
-
Sąd odwoławczy uchylił wyrok zasądzający na rzecz powoda zadośćuczynienie, uznając, że pozwaną pozbawiono możliwości obrony praw przez brak rozpatrzenia wniosku o dowód z jej przesłuchania oraz kwestii pełnomocnika. Wskazano, że takie działanie naruszało art. 379 pkt 5 k.p.c., co stanowiło o nieważności postępowania. W konsekwencji sprawę przekazano do ponownego rozpoznania, nakazując przeprowadzenie brakujących czynności dowodowych.
-
Spółka akcyjna dochodziła od wykonawcy zapłaty kary umownej za nieterminowe wykonanie umowy modernizacyjnej. Sąd Apelacyjny uchylił wyrok Sądu Okręgowego w zaskarżonym zakresie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, stwierdzając nieważność postępowania na podstawie art. 379 pkt 5 k.p.c. Przepis ten zastosowano, ponieważ odmowa dopuszczenia pełnomocnika substytucyjnego pozbawiła stronę powodową możliwości obrony swoich praw.
-
Spółka i pracownik wnieśli wzajemne pozwy o zmianę wysokości renty, co skutkowało częściowym obniżeniem świadczenia przez sąd pierwszej instancji. Sąd odwoławczy oddalił apelację pracownika, stwierdzając brak nieważności postępowania w rozumieniu art. 379 pkt 5 k.p.c., ponieważ pracownik nie został pozbawiony możliwości obrony swoich praw. Jednocześnie sąd poprawił omyłkę pisarską w wyroku i obciążył pracownika kosztami postępowania.
-
Pracownik żądał jednorazowego odszkodowania za wypadek przy pracy, jednak sąd oddalił wniosek, uznając, że nie doszło do stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu. Apelacja skarżącej, oparta na zarzucie nieważności postępowania wynikającym z art. 379 pkt 5 Kodeksu postępowania cywilnego, została oddalona, ponieważ sąd odwoławczy nie stwierdził naruszenia zasady równości stron ani pozbawienia możliwości obrony praw.
-
Powód dochodził ustalenia nieważności umowy kredytowej oraz zwrotu nienależnie pobranych kwot, co Sąd Okręgowy rozstrzygnął, wydając pozorny wyrok wstępny, który de facto kończył postępowanie w zakresie jednego roszczenia. Sąd Apelacyjny uchylił to rozstrzygnięcie, wskazując, że Sąd Okręgowy, zamykając rozprawę przed wydaniem orzeczenia oraz definitywnie rozpatrując część pretensji, pozbawił pozwanego możliwości obrony, co stanowi rażące naruszenie prawa procesowego. W konsekwencji orzeczenie to pociągnęło za sobą nieważność postępowania w zakresie samego procesu orzekania na podstawie art. 379 pkt 5 Kodeksu postępowania cywilnego, co wymusiło przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
-
Powódka dochodziła odszkodowania od ubezpieczyciela z tytułu śmierci brata w wypadku, w którym sprawca i ofiara byli nietrzeźwi. Sąd II instancji zmniejszył wysokość zasądzonego odszkodowania, uznając, że powódka ponosiła większą część winy za zdarzenie. Jednocześnie rozłożono koszty procesu między strony proporcjonalnie do odniesionego sukcesu procesowego.
- III AUa 845/18 Sąd Apelacyjnyw Warszawie 31 stycznia 2023
Powódka zaskarżyła decyzję ZUS o przyznaniu renty rodzinnej po zmarłym mężu, domagając się jej ustalenia w wyższej wysokości na podstawie zarobków z okresu trwania małżeństwa oraz kwestionując podział świadczenia z byłą małżonką. Sąd Apelacyjny oddalił apelację, utrzymując w mocy wyrok sądu pierwszej instancji, którym przyznano rentę w dotychczasowej wysokości i podziale między dwie uprawnione osoby.
-
Sąd uchylił postanowienie zatwierdzające sprawozdanie z zarządu nieruchomością w zakresie ustalenia wynagrodzenia zarządcy oraz zwrotu poniesionych wydatków, umarzając postępowanie w tym zakresie. Rozstrzygnięcie oparto na stwierdzeniu nieważności postępowania z urzędu, gdyż orzeczenie bez żądania lub ponad żądanie naruszyło zasadę dyspozytywności i pozbawiło stronę możliwości obrony swych praw. Sąd odwoławczy uznał, że takie uchybienie procesowe stanowi podstawę do zastosowania art. 379 pkt 5 Kodeksu postępowania cywilnego, nawet przy braku bezpośredniego zarzutu naruszenia tego przepisu w apelacji.
-
Powódka żądała odszkodowania za szkody środowiskowe, co sąd rejonowy rozpoznał na posiedzeniu niejawnym, mimo złożenia przez nią wniosków dowodowych i braku odpowiedzi na pozew. Sąd okręgowy uchylił ten wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, uznając, że wydanie orzeczenia w trybie art. 379 § 1 pkt 5 k.p.c. przy istnieniu przeszkód do takiego postępowania stanowiło nieważność.
Sygnatura, sąd i data pochodzą z metadanych publikatora, a link prowadzi do źródła. Streszczenia przygotowaliśmy automatycznie na podstawie treści orzeczeń i celowo nie zawierają one danych osobowych, kwot ani dat; przed powołaniem orzeczenia w piśmie przeczytaj jego pełną treść u źródła. Powołanie przepisu w orzeczeniu nie znaczy, że orzeczenie rozstrzyga Twoją sprawę.
Strona ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Brzmienie przepisu pochodzi z ogłoszonego tekstu jednolitego, a jego aktualność podajemy z datą. Przed powołaniem przepisu w piśmie procesowym sprawdź, czy po tej dacie nie weszła w życie nowelizacja.