Przejście do treści
HWW Hewelt Wojnowski Lindner i Wspólnicy
Procesowe 27 października 2022 ok. 2 min czytania

Czym różni się oświadczenie o potrąceniu od zarzutu potrącenia w toku procesu?

Sebastian Król Autor Sebastian Król Adwokat, Senior Associate
Czym różni się oświadczenie o potrąceniu od zarzutu potrącenia w toku procesu?

Oświadczenie o potrąceniu to czynność materialnoprawna z art. 499 k.c., która umarza wzajemne wierzytelności, a zarzut potrącenia to czynność procesowa, czyli żądanie oddalenia powództwa z powołaniem się na to, że roszczenie wygasło wskutek potrącenia. Zarzut jest skuteczny tylko wtedy, gdy wcześniej oświadczenie o potrąceniu dotarło bezpośrednio do drugiej strony. Gdy strony mają pełnomocników procesowych, oświadczenie zawarte w odpowiedzi na pozew trafia do pełnomocnika nieumocowanego do jego przyjęcia i co do zasady jest bezskuteczne, dlatego trzeba je złożyć drugiej stronie osobno, samodzielnie albo przez pełnomocnika z wyraźnym pełnomocnictwem do składania oświadczeń materialnoprawnych.

Nieintuicyjność w tym zakresie wynika głównie z dość częstego błędu jakim jest utożsamianie zagadnień oświadczenia o potrąceniu oraz zarzutu potrącenia.

Czym różni się oświadczenie o potrąceniu od zarzutu potrącenia?

Otóż oświadczenie o potrąceniu, o którym mowa w art. 499 k.c., jest czynnością materialnoprawną powodującą, w razie wystąpienia przesłanek określonych w art. 498 § 1 k.c., odpowiednie umorzenie wzajemnych wierzytelności, natomiast zarzut potrącenia jest czynnością procesową, polegającą na żądaniu oddalenia powództwa w całości lub w części, z powołaniem się na okoliczność, że roszczenie objęte żądaniem pozwu wygasło wskutek potrącenia. Oświadczenie o potrąceniu stanowi zatem materialnoprawną podstawę zarzutu potrącenia.

Dlaczego oświadczenie złożone pełnomocnikowi jest bezskuteczne?

Mając powyższe na uwadze, aby skutecznie podnieść zarzut potrącenia w toku procesu, konieczne jest poprzedzenie tego kroku złożeniem oświadczenia o potrąceniu. I o ile za intuicyjne i skuteczne należy uznać złożenie takiego oświadczenia o potrąceniu w odpowiedzi na pozew (lub innym piśmie procesowym) w sytuacji, gdy strony działają bez pełnomocników procesowych, to w sytuacji, gdy choć jedna ze stron ma ustanowionego pełnomocnika, jest to już co do zasady bezskuteczne. W sytuacji bowiem, gdy strony lub strona mają ustanowionych pełnomocników procesowych, to pisma procesowe są doręczane właśnie tymże, co z natury rzeczy uniemożliwia skuteczne złożenia oświadczenia o potrąceniu drugiej stronie.

Jak wypowiedział się Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyroku z dnia 7 marca 2013 r. w sprawie sygn. akt II CSK 476/12, *skoro oświadczenie o potrąceniu może wywrzeć skutek dopiero z chwilą dojścia do adresata (*art. 61 k.c.), to zawarte w odpowiedzi na pozew oświadczenie o potrąceniu doręczone jedynie nieumocowanemu do jego przyjęcia pełnomocnikowi powoda nie może być ocenione jako skuteczne.

Jak skutecznie podnieść zarzut potrącenia w odpowiedzi na pozew?

W sytuacji zatem, gdy strony procesu posiadają ustanowionych pełnomocników, złożenie zarzutu potrącenia należy poprzedzić złożeniem oświadczenia o potrąceniu, które zostanie złożone przez stronę (samodzielnie lub poprzez pełnomocnika posiadającego wyraźne pełnomocnictwo do składania oświadczeń materialnoprawnych) bezpośrednio drugiej stronie. Dopiero wówczas bowiem dochodzi do skutecznego złożenia oświadczenia o potrąceniu, co umożliwia podniesienie stosownego zarzutu procesowego w toku postępowania.

Jeżeli interesuje Cię tematyka oświadczenia o potrąceniu, zarzutu potrącenia lub inne sprawy natury prawnej, skorzystaj z usług Kancelarii HWW Hewelt Wojnowski Lindner i Wspólnicy. Zakres naszej pracy procesowej opisujemy na stronie reprezentacja przed sądami.

*Treść niniejszego artykułu odzwierciedla jedynie stanowisko autora. Autor nie ponosi odpowiedzialności za umieszczoną w nim zawartość merytoryczną ani za sposób wykorzystania zawartych w nim informacji.

Policz to w bezpłatnym narzędziu

Informacja kancelarii, poza treścią artykułu.

Potrzebujesz oceny potrącenia w swojej sprawie?

Opisz etap postępowania, wzajemne roszczenia i otrzymane pisma. Sprawdzimy, jaki zakres analizy jest potrzebny, i przedstawimy indywidualną wycenę przed rozpoczęciem pracy.

  1. 1
    Rozmowa

    Opis sytuacji własnymi słowami.

  2. 2
    Co dalej

    Wskazujemy możliwe rozwiązania i ich koszt.

  3. 3
    Działamy

    Po akceptacji prowadzimy sprawę.

Rozmowa od razu? Umów konsultację.

Sebastian Król
Autor
Sebastian Król
Adwokat, Senior Associate
Postępowania administracyjne · Umowy · Postępowania sądowe

Praktyka obejmuje prawo gospodarcze i cywilne, z szczególnym naciskiem na prowadzenie sporów sądowych. Posiada wieloletnie doświadczenie w prowadzeniu spraw z zakresu prawa cywilnego, rodzinnego oraz gospodarczego, w tym z zakresu sporów korporacyjnych. Prowadził obsługę windykacji B2B dla podmiotów z branży automotive oraz e-commerce. Swoje doświadczenie powiększał pracując w renomowanych warszawskich kancelariach.

Zobacz profil →

Kolejna analiza prosto do skrzynki

Newsletter „Miesięczny Legal Check” zbiera co miesiąc najważniejsze nowelizacje i ich praktyczne skutki dla biznesu, zinterpretowane przez prawników HWW.

Powiązane publikacje

Procesowe 18 sierpnia 2026

Umorzenie egzekucji z nieruchomości - kiedy następuje i kiedy możliwa jest ponowna egzekucja?

Umorzenie egzekucji z nieruchomości następuje przede wszystkim po dwóch bezskutecznych licytacjach. Wyjaśniamy, co wtedy dzieje się z wpisem w księdze wieczystej, kiedy wierzyciel może ponownie wszcząć egzekucję z tej samej nieruchomości i czym różni się umorzenie po licytacjach od umorzenia z przyczyn ogólnych.

Sebastian Król
Sebastian Król
7 min czytania

Umów konsultację

Umów konsultację z prawnikiem naszej kancelarii.

Napisz po poradę Umów konsultację