- Tło sprawy
Naczelny Sąd Administracyjny wydał 4 listopada 2025 r. wyrok w sprawie o sygn. II FSK 1591/24, dotyczący kontynuacji amortyzacji środków trwałych i wartości niematerialnych i prawnych nabytych w drodze darowizny przed 1 stycznia 2018 r. Sprawa wpisuje się w utrwalającą się linię orzeczniczą zapoczątkowaną wyrokiem NSA z dnia 16 stycznia 2025 r., II FSK 663/22, w którym sąd dokonał rozproszonej kontroli konstytucyjności przepisów art. 23 ust. 1 pkt 45a lit. a) ustawy o PIT.
- Kluczowe tezy wyroku
NSA w składzie orzekającym w sprawie II FSK 1591/24 powtórzył argumentację zaprezentowaną w wyroku z 16 stycznia 2025 r., uznając, że:
art. 23 ust. 1 pkt 45a lit. a ustawy o PIT, w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2018 r., jest niezgodny z zasadą ochrony interesów w toku wynikającą z art. 2 Konstytucji RP, w zakresie, w jakim pozbawia podatnika prawa do zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów odpisów amortyzacyjnych od wartości początkowej środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych nabytych nieodpłatnie (w drodze darowizny zwolnionej od podatku od spadków i darowizn), których amortyzację rozpoczęto przed 1 stycznia 2018 r.
Podobnie jak w poprzednich orzeczeniach (m.in. II FSK 663/22, II FSK 934/24), NSA wskazał, że brak przepisów przejściowych oraz zaledwie 34-dniowe vacatio legis stanowi naruszenie zasad demokratycznego państwa prawnego oraz zasady pewności i stabilności prawa.
- Rozproszona kontrola konstytucyjności
NSA podkreślił, że przy ocenie sprawy należy uwzględnić dorobek orzeczniczy Trybunału Konstytucyjnego, w tym wyrok utrwalone poglądy TK dotyczące ochrony interesów w toku i praw nabytych (m.in. wyroki TK z: 25 listopada 1997 r. sygn. K 26/97; 25 czerwca 2002 r. sygn. K 45/01; 10 lutego 2015 r. sygn. P 10/11).
NSA w uzasadnieniu wskazał, że stosując zasadę lojalności państwa wobec obywatela, sądy administracyjne mogą dokonywać rozproszonej kontroli konstytucyjności przepisów, jeśli ich zastosowanie prowadziłoby do skutków sprzecznych z Konstytucją, w tym przypadku z zasadą ochrony interesów w toku i praw słusznie nabytych.
- Znaczenie wyroku
Wyrok z 4 listopada 2025 r. potwierdza ugruntowującą się linię orzeczniczą NSA, zgodnie z którą:
- podatnicy, którzy rozpoczęli amortyzację składników majątku nabytych w drodze darowizny przed 1 stycznia 2018 r., mają prawo kontynuować ją na zasadach sprzed nowelizacji,
- ustawodawca, wprowadzając zmiany bez przepisów przejściowych, naruszył zasadę ochrony zaufania do państwa i stanowionego prawa,
- sądy administracyjne, działając w ramach art. 188 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) P.p.s.a., mogą odmówić zastosowania przepisu sprzecznego z Konstytucją w indywidualnej sprawie podatnika.
- Komentarz HWW
Wyrok NSA ma doniosłe znaczenie praktyczne dla podatników, którzy w latach poprzednich rozpoczęli amortyzację składników nabytych w drodze darowizny, a którym organy podatkowe zakwestionowały możliwość jej kontynuowania po 2018 r.
Orzeczenie potwierdza, że wobec braku przepisów intertemporalnych i krótkiego vacatio legis, podatnicy działali w zaufaniu do obowiązującego prawa, korzystając z praw słusznie nabytych. Tym samym, pozbawienie ich możliwości kontynuowania amortyzacji stanowi naruszenie konstytucyjnej zasady ochrony interesów w toku.
Co więcej, podobne zagadnienie, niedawna zmiana przepisów dotycząca amortyzacji lokali mieszkalnych, jest obecnie przedmiotem toczących się postępowań, w których można spodziewać się podobnej argumentacji skarżących pod względem zagadnień natury konstytucyjnej.
Kontakt w sprawie:
HWW Hewelt Wojnowski Lindner i Wspólnicy Sp.k.
- Łucka 18 lok. 4/L, 00-845 Warszawa
Najczęściej zadawane pytania
Czy mam prawo kontynuować amortyzację środków trwałych i wartości niematerialnych i prawnych nabytych w drodze darowizny, jeśli rozpocząłem ją przed 1 stycznia 2018 roku?
Tak, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zakaz zaliczania odpisów amortyzacyjnych do kosztów uzyskania przychodów w tym zakresie jest niezgodny z Konstytucją. Podatnicy ci mają prawo kontynuować amortyzację na zasadach obowiązujących przed nowelizacją z 2018 roku. Oznacza to, że organy podatkowe nie mogą kwestionować tej możliwości na podstawie nowych przepisów.
Dlaczego sąd uznał, że zmiany z 2018 roku naruszają moje prawa jako podatnika?
Sąd wskazał, że brak przepisów przejściowych oraz bardzo krótki okres vacatio legis, który trwał zaledwie 34 dni, narusza zasady pewności i stabilności prawa. Podatnicy działali w słusznym zaufaniu do obowiązującego prawa, nabywając składniki majątku i rozpoczynając ich amortyzację. Pozbawienie ich tej możliwości stanowi naruszenie konstytucyjnej zasady ochrony interesów w toku.
Czy orzeczenia NSA mają zastosowanie do mojej indywidualnej sprawy podatkowej?
Tak, sądy administracyjne mogą odmówić zastosowania przepisu sprzecznego z Konstytucją w indywidualnej sprawie podatnika. Jest to możliwe dzięki mechanizmowi rozproszonej kontroli konstytucyjności, który pozwala na ochronę praw nabytych w toku postępowania. Wyroki NSA potwierdzają, że istnieje prawo do kontynuowania amortyzacji na dotychczasowych zasadach.
Czy podobna argumentacja może dotyczyć innych rodzajów amortyzacji, np. lokali mieszkalnych?
Tak, podobne zagadnienia konstytucyjne mogą dotyczyć również amortyzacji lokali mieszkalnych w przypadku nowelizacji przepisów. W toku znajdują się już postępowania, w których strony powołują się na naruszenie zasady ochrony interesów w toku i zaufania do prawa. Można spodziewać się podobnych wyroków w tych sprawach.
Masz pytanie podatkowe albo spór z urzędem?
Od tego pytania zaczyna się większość rozmów z prawnikiem. Konsultacja jest płatna, 600 zł netto. Płacisz za realną poradę: powiemy, czy masz problem prawny, co da się z nim zrobić i ile to mniej więcej kosztuje. Na nic dalej Cię to nie wiąże, a przepisy zostaw nam, od tego jesteśmy.
- 1 Rozmowa
Mówisz, co się dzieje, własnymi słowami.
- 2 Co dalej
Powiemy, jakie masz wyjścia i ile to kosztuje.
- 3 Działamy
Dajesz zielone światło i sprawa jest nasza.
HWW Hewelt Wojnowski Lindner i Wspólnicy to warszawska kancelaria prawna doradzająca przedsiębiorcom i podmiotom publicznym. Łączymy doświadczenie w prawie gospodarczym, energetyce, podatkach, ochronie danych osobowych i sporach sądowych, dostarczając rozwiązania dopasowane do realiów biznesowych klientów.
Poznaj kancelarię →Nie przegap kolejnej analizy
Co miesiąc najważniejsze nowelizacje i ich praktyczne skutki dla biznesu, zebrane i zinterpretowane przez prawników HWW.
