Art. 48 Prawa budowlanego
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane.
Brzmienie przepisu
Art. 48. 1. Organ nadzoru budowlanego wydaje postanowienie o wstrzymaniu budowy w przypadku obiektu budowlanego lub jego części będącego w budowie albo wybudowanego:
1) bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę albo
2) bez wymaganego zgłoszenia albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia. 2. Jeżeli w wyniku budowy występuje stan zagrożenia życia lub zdrowia ludzi, w postanowieniu o wstrzymaniu budowy organ nadzoru budowlanego nakazuje bezzwłoczne:
1) zabezpieczenie obiektu budowlanego lub terenu, na którym prowadzona jest budowa, oraz
2) usunięcie stanu zagrożenia. 3. W postanowieniu o wstrzymaniu budowy informuje się o możliwości złożenia wniosku o legalizację obiektu budowlanego lub jego części, zwanego dalej „wnioskiem o legalizację”, oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji obiektu budowlanego lub jego części, zwanej dalej „decyzją o legalizacji”, oraz o zasadach obliczania opłaty legalizacyjnej. 4. Na postanowienie o wstrzymaniu budowy przysługuje zażalenie. 5. Postanowienie o wstrzymaniu budowy wydaje się również w przypadku zakończenia budowy.
Źródło brzmienia: tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 524.
Brzmienie obowiązuje od 16 kwietnia 2026.
W bazie mamy 15 historycznych brzmień tego artykułu, najstarsze od 10 listopada 2000.
Po dacie stanu prawnego tego tekstu jednolitego (19 marca 2026) ustawa była nowelizowana 3 razy. Nie każda nowelizacja dotyczy tego artykułu, ale nie możemy tego przesądzić automatycznie, więc mówimy o tym wprost.
Orzeczenia powołujące ten przepis
W bazie HWW mamy 840 orzeczeń, które powołują art. 48. Poniżej 15 najnowszych.
-
Powód zaskarżył postanowienie wstrzymujące budowę tunelu foliowego wybudowanego bez pozwolenia. Sąd oddalił skargę, uznając zasadność zastosowania art. 48 Prawa budowlanego do legalizacji obiektu powstałego w warunkach samowoli budowlanej. Organ nadzoru słusznie wstrzymał roboty i wskazał drogę postępowania w trybie art. 48 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 3 tej ustawy.
- II OSK 351/20 Naczelny Sąd Administracyjny 09 lutego 2023
Spółka z o.o. zaskarżyła decyzje organów nadzoru budowlanego nakazujące rozbiórkę samowolnej rozbudowy budynku hotelowego, które zostały uchylone przez sąd I instancji. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił ten wyrok i oddalił skargę, uznając, że rozpoczęcie robót przed uzyskaniem ostatecznego pozwolenia stanowiło samowolę budowlaną. W tym kontekście sąd potwierdził obowiązek zastosowania art. 48 Prawa budowlanego, który nakłada na organ nadzoru obowiązek wydania nakazu rozbiórki, gdy inwestor nie przedłoży wymaganych dokumentów w wyznaczonym terminie.
- II SA/Rz 506/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie 11 października 2022
- II OSK 2704/19 Naczelny Sąd Administracyjny 29 sierpnia 2022
Powód zaskarżył decyzję nakazującą rozbiórkę kontenera z automatami do gier, wzniesionego bez wymaganego pozwolenia. Sąd uchylił zaskarżony wyrok i decyzję, uznając, że właściwym adresatem rozkazu rozbiórki zgodnie z art. 48 Prawa budowlanego jest właściciel nieruchomości, a nie inwestor, który nie posiadał do niej tytułu prawnego.
- II SA/Kr 490/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie 12 lipca 2022
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nakazał rozbiórkę utwardzonego placu i przywrócenie pierwotnego ukształtowania terenu bez wymaganego pozwolenia na budowę. Sąd oddalił skargę, uznając, że prace stanowiły obiekt budowlany, a brak możliwości jego legalizacji wynikał z naruszenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz zakazów ochrony krajobrazu. W tym kontekście art. 48 Prawa budowlanego został zastosowany jako podstawa prawna do wydania nakazu usunięcia niezgodnej z prawem inwestycji.
- II SA/Gd 331/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku 25 maja 2022
Skarżący zaskarżył decyzję nakazującą rozbiórkę drewnianego obiektu rekreacyjnego wzniesionego bez pozwolenia, argumentując, że budynek nie jest trwale związany z gruntem i spełnia kryteria budowy zgłoszeniowej. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, wskazując, że organ nadzoru budowlanego błędnie zastosował art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego do obiektu, który nie stanowił obiektu budowlanego w rozumieniu prawa, lecz konstrukcję ruchomą.
- II SA/Rz 108/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie 25 maja 2022
Skarżący kwestionował postanowienie o wstrzymaniu robót budowlanych przy rozbudowie wiaty magazynowej bez wymaganego pozwolenia. Sąd oddalił skargę, potwierdzając, że organy nadzoru słusznie zastosowały art. 48 Prawa budowlanego, uznając roboty za samowolę budowlaną podlegającą procedurze legalizacyjnej, a nie za budowę nowych, niezależnych obiektów.
-
Powód ubiegał się o wydanie zaświadczenia o zgodności samowolnie wybudowanego obiektu z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, czego organ odmówił ze względu na brak danych. Sąd uznał, że art. 48 Prawa budowlanego wymaga urzędowego potwierdzenia parametrów budynku, których ewidencje nie zawierają. Organ jest zatem zobowiązany do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia funkcji i parametrów obiektu przed wydaniem decyzji.
-
Właściciele altany zaskarżyli decyzję nakazującą jej rozbiórkę ze względu na budowę bez wymaganego pozwolenia. Sąd uchylił zaskarżone decyzje w zakresie nakazu rozbiórki werandy, uznając, że organy administracyjne błędnie zastosowały art. 48 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 48 ust. 4 Prawa budowlanego, nie uwzględniając w wystarczającym stopniu okoliczności, iż obiekt ten spełniał warunki dopuszczalności budowy wynikające z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.
- II SA/Gd 525/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku 05 stycznia 2022
Właścicielka nieruchomości zaskarżyła postanowienie o wstrzymaniu robót budowlanych, powołując się na błędną kwalifikację obiektu jako samowoli wymagającej interwencji. Sąd uchylił zaskarżone postanowienie, uznając, że budynek spełnia warunki do zgłoszenia, a nie pozwolenia na budowę. W tym kontekście art. 48 Prawa budowlanego został zinterpretowany jako przepis regulujący postępowanie w przypadku braku wymaganego zgłoszenia, co wykluczało podstawy do wydania postanowienia o wstrzymaniu budowy w niniejszej sytuacji.
-
Inwestorzy zaskarżyli decyzję nakazującą rozbiórkę wiaty, którą wzniesiono bez wymaganego pozwolenia na budowę. Sąd oddalił skargę kasacyjną, potwierdzając słuszność stanowiska organu, który na podstawie art. 48 ust. 1 w związku z art. 48 ust. 4 Prawa budowlanego wydał nakaz usunięcia obiektu powstałego wbrew przepisom.
-
Strona wnioskowała o wznowienie postępowania w sprawie nakazu rozbiórki samowolnego budynku, czego organ odmówił ze względu na przeszkodę przedmiotową wynikającą z prawomocnych wyroków sądów administracyjnych. Sąd oddalił skargę kasacyjną, uznając, że art. 48 ust. 1 w zw. z art. 48 ust. 4 Prawa budowlanego stanowił podstawę do wydania decyzji o rozbiórce, a dalsze zaskarżanie decyzji jest niedopuszczalne.
- II SA/Kr 1286/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie 12 października 2021
Inwestor zaskarżył zawieszenie postępowania w sprawie legalizacji budowy bez pozwolenia. Sąd oddalił skargę, uznając, że wydanie zaświadczenia o zgodności z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego jest zagadnieniem wstępnym. Przepis art. 48 ust. 3 pkt 1 Prawa budowlanego nakłada obowiązek przedłożenia tego dokumentu, co uzasadnia wstrzymanie postępowania do czasu rozstrzygnięcia kwestii planistycznej.
- II OSK 1113/19 Naczelny Sąd Administracyjny 23 września 2021
Gmina zaskarżyła decyzję nakazującą rozbiórkę drogi wybudowanej bez pozwolenia, kwestionując podmiot zobowiązany do jej wykonania. Sąd oddalił skargę kasacyjną, uznając, że art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego stosuje się do właściciela nieruchomości, gdy inwestor nie dysponuje realną możliwością przeprowadzenia rozbiórki.
Sygnatura, sąd i data pochodzą z metadanych publikatora, a link prowadzi do źródła. Streszczenia przygotowaliśmy automatycznie na podstawie treści orzeczeń i celowo nie zawierają one danych osobowych, kwot ani dat; przed powołaniem orzeczenia w piśmie przeczytaj jego pełną treść u źródła. Powołanie przepisu w orzeczeniu nie znaczy, że orzeczenie rozstrzyga Twoją sprawę.
Strona ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Brzmienie przepisu pochodzi z ogłoszonego tekstu jednolitego, a jego aktualność podajemy z datą. Przed powołaniem przepisu w piśmie procesowym sprawdź, czy po tej dacie nie weszła w życie nowelizacja.