Inwestorzy OZE w Polsce napotykają na poważne trudności z przyłączaniem nowych źródeł do sieci elektroenergetycznej, co stanowi jedno z największych wyzwań. Dane Urzędu Regulacji Energetyki (URE) za rok 2023 pokazują istotny wzrost odmów wydania warunków przyłączenia do sieci elektroenergetycznej dla przedsiębiorstw energetycznych. Przyczyny są różnorodne, z najważniejszą - dotyczącą stanu sieci dystrybucyjnych. Jak wynika ze sprawozdania Prezesa URE odnotowano 7448 odmów przyłączeń do sieci.
Odmowy wydania warunków przyłączenia w liczbach
Jak wynika z danych za rok 2023, przedsiębiorstwa energetyczne zgłosiły aż 7 448 odmów wydania warunków przyłączenia do sieci elektroenergetycznej, które to odmowy obejmują łączną moc o wielkości 83 612,412 MW. Spośród wszystkich odmów, większość z nich tj. 3 568 odmów (41,8 GW) wynikało z braku warunków technicznych przyłączenia do sieci, natomiast 2 231 odmów (17,9 GW) było spowodowane względami ekonomicznymi. W pozostałych tj. 1 649 przypadkach odmowa była skutkiem jednoczesnego braku warunków technicznych i ekonomicznych.
W porównaniu z rokiem 2022, liczba odmów wydania warunków przyłączenia do sieci elektroenergetycznej w stosunku do roku 2023 wzrosła o 6,05 proc., a w odniesieniu do łącznej mocy przyłączeniowej, wzrost ten wyniósł aż 63,76 proc. W 2022 r. wydano 7023 odmów warunków przyłączenia. W stosunku do 2022 r. znacząco zwiększyła się także moc projektów, które otrzymały odmowę, w 2023 r. sięgnęła 83,6 GW, a w 2022 r. było to ponad 51 GW.
Regulacje prawne dotyczące wydania warunków przyłączenia
Zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy, Prawo energetycznie operatorzy sieci energetycznych są zobowiązani do równoprawnego traktowania i przyłączania, dając pierwszeństwo instalacjom wykorzystującym odnawialne źródła energii, pod warunkiem zrealizowania przez nich technicznych i ekonomicznych warunków przyłączenia do sieci. Natomiast, ustawa nie konkretyzuje tych pojęć, co wpływa na przyjęcie swobodnej i szerokiej ich interpretacji w zależności od kontekstu sprawy, a co w konsekwencji decyduje o wydaniu decyzji o odmowie warunków przyłączenia. Ze względu na powyższe, obecnie operatorzy mają swobodę i mogą kreować swoją indywidualną praktykę w odniesieniu do rozpatrywania wniosków o warunki przyłączenia, co wpływa na brak stabilności w interpretacji wymogów technicznych i ekonomicznych.
Definicja warunków technicznych i ekonomicznych w kontekście odmów wydania warunków przyłączenia
Brak legalnych definicji warunków technicznych i ekonomicznych wymaga ich interpretacji na podstawie doktryny i orzecznictwa. Warunki techniczne to trwałe i obiektywne przeszkody, które uniemożliwiają realizację inwestycji, takie jak przeciążenia sieci czy przekroczenie dopuszczalnego napięcia (Wyrok SA w Warszawie, 16.06.2015 r., VI ACa 890/14, LEX nr 1923890). Techniczne warunki przyłączenia do sieci dotyczą możliwości podłączenia i odbioru energii przez istniejącą sieć. Warunki ekonomiczne odnoszą się natomiast do sytuacji wymagających znacznych nakładów na przyłączenie, np. przez dużą odległość od sieci. Odmowa z powodu braku warunków ekonomicznych jest możliwa tylko w wyjątkowych sytuacjach (wyrok SOKiK, 18.09.2002 r., XVII AmE 100/01, LEX nr 1727654). Natomiast, należy wskazać na ust. 9 ww. przepisu, zgodnie z brzmieniem którego w przypadku, gdy przedsiębiorstwo energetyczne odmówi przyłączenia do sieci z powodu braku warunków ekonomicznych, o których mowa w ust. 1, za przyłączenie do sieci przedsiębiorstwo to może zawrzeć umowę o przyłączenie do sieci ustalając w tej umowie opłatę za przyłączenie w wysokości uzgodnionej z podmiotem ubiegającym się o przyłączenie do sieci. Wówczas przepisów art. 7 ust. 8 pkt 1 i 2 oraz 3 lit. a ustawy, Prawo energetyczne dotyczących zasad ustalania opłaty za przyłączenie do sieci nie stosuje się. Strony tzw. „komercyjnej umowy o przyłączenie” mogą w ten sposób kształtować wysokość opłaty za przyłączenie w sposób dowolny, a więc w sposób wykraczający poza ramy uregulowane ustawą, Prawo energetyczne.
W związku z powyższym, należy dostrzec wysoki wzrost liczby odmów przyłączenia obiektów do sieci elektroenergetycznej, co zdaniem Prezesa URE wynika z braku szczegółowych regulacji ekonomicznych i technicznych. W konsekwencji, powstają znaczne przeszkody dla inwestorów OZE.
Stanowisko przedsiębiorstw energetycznych w zakresie odmów wydania warunków przyłączenia
W sprawozdaniu Prezesa URE za 2023 r. wskazano także stanowiska operatorów reagujących na rekordową liczbę odmów wydania warunków przyłączenia. Tauron Dystrybucja wskazuje, że odmowy przyłączenia OZE do sieci wynikają często z wyboru przez inwestorów lokalizacji oddalonych od odbiorców i przemysłu, gdzie istnieje jedynie sieć niskiego napięcia z niewielką liczbą odbiorców. Jak podkreśla z kolei PGE Dystrybucja, rozwój OZE odbywa się na terenach o niskim zaludnieniu i braku przemysłu, co ogranicza możliwość przyłączenia nowych źródeł energii z powodu niskiego zapotrzebowania na energię elektryczną. Enea Operator wskazała natomiast, że najczęstszymi powodami technicznymi są: brak zapasu mocy wytwórczej w stosunku do zapotrzebowania w danym węźle sieciowym, przekroczenie dopuszczalnego poziomu napięcia oraz przeciążenia sieci dystrybucyjnej. Podobne wnioski pojawiły się też wśród wyjaśnień Energi-Operator. Spółka podkreśla, że podobne problemy techniczne są przyczyną odmów, szczególnie w przypadkach, gdy miejsce przyłączenia znajduje się w głębi sieci średniego napięcia, co nie jest objęte publikowaną informacją o dostępnej mocy przyłączeniowej.
Zalecenia URE w celu zmniejszenia odmów wydania warunków przyłączenia
W opublikowanym raporcie URE proponuje szereg działań usprawniających procesy przyłączeniowe. Wśród nich jest wzmocnienie pozycji regulatora poprzez nadanie mu prawnych narzędzi do skutecznego wpływania na przedsiębiorstwa energetyczne w sprawach spornych, zwłaszcza w przypadku opóźnień lub pozostawienia wniosków bez rozpoznania. Urząd postuluje również zwiększenie transparentności poprzez digitalizację procesów przyłączeniowych, np. poprzez publiczną listę wniosków o wydanie warunków przyłączenia na stronie internetowej operatora. Ponadto, proponuje wprowadzenie aukcji na dostępne moce przyłączeniowe oraz ustanowienie kamieni milowych dla realizacji etapów inwestycji OZE, z sankcją wygaśnięcia umów w przypadku braku działań. URE wskazuje na konieczność stałego finansowania na realizację jego zadań, w tym sporządzanie ekspertyz i opinii biegłych. Dodatkowo, zaleca przyjęcie regulacji umożliwiających przyłączenie instalacji OZE i magazynów energii bez dużych nakładów na rozwój sieci, poprzez profilowanie przepustowości sieci, co zwiększy elastyczność pracy sieci i ułatwi dostęp do niej instalacjom odnawialnych źródeł energii oraz magazynom energii.
Najczęściej zadawane pytania
Dlaczego coraz częściej otrzymuję odmowę wydania warunków przyłączenia do sieci?
Główną przyczyną jest brak odpowiednich warunków technicznych, takich jak przeciążenia sieci czy przekroczenie dopuszczalnego napięcia. Rosnąca liczba odmów wynika również z lokalizacji inwestycji w miejscach oddalonych od odbiorców, gdzie sieć ma ograniczoną przepustowość.
Czy operator sieci może odmówić przyłączenia ze względów ekonomicznych?
Tak, odmowa z powodu braku warunków ekonomicznych jest możliwa, choć powinna nastąpić w wyjątkowych sytuacjach. W takim przypadku strony mogą zawrzeć tzw. komercyjną umowę o przyłączenie, w której dowolnie ustalają wysokość opłaty za przyłączenie.
Co zrobić, gdy operator sieci nie rozpatruje mojego wniosku w terminie?
Obecnie brakuje silnych narzędzi do wymuszenia szybkiej decyzji, jednak Urząd Regulacji Energetyki postuluje wzmocnienie pozycji regulatora. W przyszłości planuje się nadanie Urzędowi praw do skutecznego wpływania na przedsiębiorstwa energetyczne w sprawach spornych i opóźnień.
Jakie są najczęstsze techniczne przyczyny odmów przyłączenia?
Najczęściej wskazuje się na brak zapasu mocy wytwórczej w węźle sieciowym, przekroczenie dopuszczalnego poziomu napięcia oraz przeciążenia sieci dystrybucyjnej. Problemy te występują szczególnie w głębi sieci średniego napięcia, gdzie nie ma publicznie dostępnych informacji o mocy.
Czy planowane są zmiany ułatwiające przyłączanie instalacji OZE?
URE zaleca wprowadzenie digitalizacji procesów, aby zwiększyć transparentność poprzez publiczne listy wniosków. Proponuje się również profilowanie przepustowości sieci, co ma zwiększyć elastyczność i ułatwić dostęp do instalacji odnawialnych źródeł energii oraz magazynów.
Masz sprawę z prawa energetycznego lub OZE?
Od tego pytania zaczyna się większość rozmów z prawnikiem. Konsultacja jest płatna, 600 zł netto. Płacisz za realną poradę: powiemy, czy masz problem prawny, co da się z nim zrobić i ile to mniej więcej kosztuje. Na nic dalej Cię to nie wiąże, a przepisy zostaw nam, od tego jesteśmy.
- 1 Rozmowa
Mówisz, co się dzieje, własnymi słowami.
- 2 Co dalej
Powiemy, jakie masz wyjścia i ile to kosztuje.
- 3 Działamy
Dajesz zielone światło i sprawa jest nasza.
Specjalizuje się w prawie cywilnym, handlowym i gospodarczym. W dziale korporacyjnym i energetycznym jej działania opierają się głównie na obsłudze korporacyjnej spółek, opiniowaniu i przygotowywaniu umów handlowych, sporządzaniu pism procesowych i pozaprocesowych oraz przygotowywaniu analiz i opinii prawnych, w szczególności ze sfery prawa gospodarczego i prawa energetycznego. Dysponuje doświadczeniem zawodowym również w zakresie postępowań administracyjnych oraz cywilnych, które zdobywała w warszawskich…
Zobacz profil →Nie przegap kolejnej analizy
Co miesiąc najważniejsze nowelizacje i ich praktyczne skutki dla biznesu, zebrane i zinterpretowane przez prawników HWW.
