Zgodnie z treścią art. 55 ust. 1 u.p.p., czas trwania wszystkich kontroli organu kontroli u przedsiębiorcy w jednym roku kalendarzowym nie może przekraczać w odniesieniu do:
1) mikroprzedsiębiorców, 12 dni roboczych;
2) małych przedsiębiorców, 18 dni roboczych;
3) średnich przedsiębiorców, 24 dni roboczych;
4) pozostałych przedsiębiorców, 48 dni roboczych.
Przepis ust. 2 zawiera katalog sytuacji, w których w/w terminy nie znajdują zastosowania. Na uwagę zasługuje w szczególności najczęściej wykorzystywana przez organy podatkowe przesłanka (art. 55 ust. 2 pkt 2 u.p.p.) przeprowadzenie kontroli jako niezbędnej dla przeciwdziałania popełnieniu przestępstwa lub wykroczenia, przeciwdziałania popełnieniu przestępstwa skarbowego lub wykroczenia skarbowego lub zabezpieczenia dowodów jego popełnienia. Organy podatkowe często powołują tę przesłankę jako podstawę odstąpienia o zawiadomienia o zamiarze wszczęcia kontroli oraz niestosowania jej limitów czasowych, nawet wówczas gdy wątpliwe jest czy rzeczywiście mogą być zastosowane okoliczności w niej przewidziane.
Zgodnie z art. 55 ust. 3 u.p.p., przedłużenie czasu trwania kontroli jest możliwe jedynie z przyczyn niezależnych od organu kontroli i wymaga sporządzenia uzasadnienia na piśmie, które bezwzględnie powinno zostać doręczone kontrolowanemu przedsiębiorcy. Co istotne, samo przedłużenie czasu trwania kontroli nie może naruszać terminów, o których mowa wyżej.
Również przedłużenie kontroli na podstawie art. 55 ust. 4 u.p.p., który wskazuje, że jest to możliwe jeżeli w toku kontroli zostanie ujawnione zaniżenie zobowiązania podatkowego w wysokości przekraczającej równowartość 10% kwoty zadeklarowanego zobowiązania podatkowego, jednak nie niższej niż 500 złotych, lub zawyżenie straty w wysokości przekraczającej równowartość 50% kwoty zadeklarowanej straty, jednak nie niższej niż 2500 złotych, albo w przypadku ujawnienia faktu niezłożenia deklaracji pomimo takiego obowiązku. Wówczas przedłużenie nie może spowodować przekroczenia odpowiednio dwukrotności czasu określonego w/w terminami.
Zgodnie ze stanowiskiem orzecznictwa przepis art. 291c o.p. w zakresie kontroli podatkowej prowadzonej u przedsiębiorcy skutkuje uznaniem, że przepisy ustawy Prawo przedsiębiorców (uprzednio ustawy o swobodzie działalności gospodarczej), są przepisami szczególnymi w stosunku do przepisów art. 281, 292 o.p. (tak: wyrok NSA z dnia 05 października 2010 r., sygn. akt I GSK 971/09; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 lutego 2020 r. sygn. akt I FSK 2243/19).
W orzecznictwie powoływano się także na uzasadnienie ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o zmianie ustawy o swobodzie działalności gospodarczej oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2009 r. poz. 97), która wprowadzała zmianę terminów w ówcześnie obowiązującej ustawie o swobodzie działalności gospodarczej(u.s.d.g.), której przepis art. 83 odpowiada obecnie obowiązującemu art. 55 u.p.p. Ustawodawca określił bowiem wprost, poprzez doprecyzowanie brzmienia art. 83 ust. 1 u.s.d.g., limit czasu trwania kontroli w dniach roboczych, przedłużenie którego musi mieścić się w granicach limitu czasu wyznaczonego na przeprowadzenie kontroli przez organ kontroli dla poszczególnych kategorii przedsiębiorców.
Naczelny Sąd Administracyjny, w wyroku z dnia 21 września 2012 r. sygn. akt I GSK 1042/11, wskazał, że wprowadzenie limitów czasu kontroli miało na celu rzeczywiste obniżenie limitu trwania kontroli.
Ponadto w orzecznictwie ukształtował się pogląd, zgodnie z którym limit dni kontroli odnosi się wyłącznie do kolejno następujących po sobie dni roboczych (zob. wyrok NSA z dnia 19 lutego 2020 r. sygn. akt I FSK 2243/19). Co więcej, zgodnie ze stanowiskiem przedstawionym przez Ministerstwo Finansów, za dzień roboczy można także uznać sobotę, pod warunkiem, że jest ona dniem pracy w zakładzie kontrolowanego.
Tym samym dla prawidłowego sposobu liczenia dni kontroli nie ma znaczenia czy prowadzący ją organ wykonywał jakiekolwiek czynności czy też nie mógł ich podjąć z uwagi na to, że dany dzień jest dniem wolnym od pracy w organie kontroli, albowiem w ramach limitów, o których mowa w art. 55 u.p.p., zawsze należy liczyć kolejno następujące po sobie dni. Odmienne postępowanie jest bowiem błędne i świadczy o naruszenie przepisów o charakterze gwarancyjnym, a tym samym skutkuje możliwością poniesienia odpowiednich zastrzeżeń w stosunku do prowadzonego postępowania kontrolnego.
Najczęściej zadawane pytania
Ile dni roboczych może trwać kontrola podatkowa w jednym roku kalendarzowym dla mikroprzedsiębiorcy?
Dla mikroprzedsiębiorców maksymalny czas trwania wszystkich kontroli w jednym roku kalendarzowym wynosi dwanaście dni roboczych. Jest to limit ustawowy, który ma na celu ochronę przedsiębiorców przed nieuzasadnionym przedłużaniem postępowań kontrolnych.
Czy organ podatkowy może przedłużyć kontrolę, jeśli uzna, że jest to niezbędne do przeciwdziałania przestępstwu?
Tak, przepisy przewidują wyjątek, w którym limit czasowy nie znajduje zastosowania, jeśli kontrola jest niezbędna do przeciwdziałania popełnieniu przestępstwa lub wykroczenia skarbowego. Organy podatkowe często powołują się na ten przepis, aby odstąpić od zawiadomienia o zamiarze wszczęcia kontroli oraz niestosowania limitów czasowych.
Na jakiej podstawie i w jakich przypadkach można przedłużyć czas trwania kontroli podatkowej?
Przedłużenie jest możliwe z przyczyn niezależnych od organu kontroli, co wymaga sporządzenia i doręczenia kontrolowanemu uzasadnienia na piśmie. Dodatkowo kontrolę można przedłużyć, jeśli ujawniono zaniżenie zobowiązania podatkowego przekraczające równowartość dziesięciu procent zadeklarowanej kwoty lub zawyżenie straty przekraczające połowę zadeklarowanej straty.
Jak liczy się dni robocze w trakcie trwania kontroli podatkowej?
Limit dni odnosi się wyłącznie do kolejno następujących po sobie dni roboczych, niezależnie od tego, czy organ podatkowy wykonywał w danym dniu jakieś czynności. Za dzień roboczy można uznać również sobotę, pod warunkiem że jest to dzień pracy w zakładzie kontrolowanego przedsiębiorcy.
Czy dni wolne od pracy w urzędzie skarbowym wliczają się do limitu czasu trwania kontroli?
Tak, w ramach limitów ustawowych należy liczyć wszystkie kolejno następujące po sobie dni robocze, bez względu na to, czy organ kontroli miał możliwość podjęcia czynności w danym dniu. Odmienne postępowanie jest błędne i stanowi naruszenie przepisów o charakterze gwarancyjnym.
Masz pytanie podatkowe albo spór z urzędem?
Od tego pytania zaczyna się większość rozmów z prawnikiem. Konsultacja jest płatna, 600 zł netto. Płacisz za realną poradę: powiemy, czy masz problem prawny, co da się z nim zrobić i ile to mniej więcej kosztuje. Na nic dalej Cię to nie wiąże, a przepisy zostaw nam, od tego jesteśmy.
- 1 Rozmowa
Mówisz, co się dzieje, własnymi słowami.
- 2 Co dalej
Powiemy, jakie masz wyjścia i ile to kosztuje.
- 3 Działamy
Dajesz zielone światło i sprawa jest nasza.
Praktyka obejmuje bieżące doradztwo w zakresie prawa administracyjnego oraz podatkowego. Posiada szerokie doświadczenie w zakresie obsługi postępowań sądowych, administracyjnych, podatkowych oraz sądowo-administracyjnych dotyczących zarówno klientów indywidualnych, jak również podmiotów gospodarczych, w tym także uzyskane w ramach wieloletniej obsługi jednostek samorządu terytorialnego i innych jednostek sektora finansów publicznych.
Zobacz profil →Nie przegap kolejnej analizy
Co miesiąc najważniejsze nowelizacje i ich praktyczne skutki dla biznesu, zebrane i zinterpretowane przez prawników HWW.
