Przejście do treści
HWW Hewelt Wojnowski Lindner i Wspólnicy
Energetyczne 27 października 2026 ok. 9 min czytania

Strategia zabezpieczająca dla elektrociepłowni, spalarni i spółki komunalnej: co zmienia wytwarzanie, sieć i ciepło

Wiktoria Kobiałka Autor Wiktoria Kobiałka Junior Associate
Strategia zabezpieczająca dla elektrociepłowni, spalarni i spółki komunalnej: co zmienia wytwarzanie, sieć i ciepło

Strategia zabezpieczająca dla elektrociepłowni, spalarni i spółki komunalnej: co zmienia wytwarzanie, sieć i ciepło

W skrócie

• Elektrociepłownia, spalarnia odpadów czy spółka komunalna z koncesją na obrót energią elektryczną ma obowiązek opracować strategię zabezpieczającą tak samo jak sprzedawca, który z obrotu żyje.

• Informacja wskazuje, że strategia powinna zawierać informacje o wpływie innych obszarów działalności na jej realizację.

• U wytwórcy ryzyko cenowe może mieć kierunek odwrotny niż u sprzedawcy, wolumen energii jest pochodną zapotrzebowania na ciepło, a spółka z własną siecią odpowiada za ciągłość dostaw do przyłączonych odbiorców końcowych.

• Znaczną część prac przejmują działy finansowe: biznesplan dla obrotu trzeba wyodrębnić z planów całej spółki, a płynność opisać z uwzględnieniem sezonowości przychodów z ciepła.

Strategia zabezpieczająca z art. 10e Prawa energetycznego (dalej: PE) ma w spółce, która poza obrotem energią elektryczną wytwarza energię, prowadzi sieć albo produkuje ciepło, szerszy zakres niż w spółce zajmującej się wyłącznie obrotem. Dotyczy to w szczególności elektrociepłowni, spalarni odpadów i spółek komunalnych. Zgodnie z Informacją Prezesa URE nr 37/2026 (dalej: Informacja) strategia powinna uwzględniać wpływ pozostałych obszarów działalności przedsiębiorstwa na jej realizację. W artykule omówiono, co zmieniają w strategii własne wytwarzanie, własna sieć i ciepło.

Dlaczego strategia obejmuje całą spółkę, a nie tylko obrót?

Informacja nr 37/2026 wskazuje w elemencie drugim, dotyczącym identyfikacji i oceny ryzyk, że strategia powinna zawierać informacje o tym, w jakim zakresie inne obszary działalności przedsiębiorstwa, w tym działalność na rynku paliw i energii, wpływają na jej realizację. W elemencie pierwszym wymaga opisu sytuacji ekonomiczno-finansowej przedsiębiorstwa, z bilansem, rachunkiem zysków i strat oraz rachunkiem przepływów pieniężnych, a w elemencie piątym zasad zarządzania płynnością finansową. Ustawa wskazuje ponadto jako jeden z celów strategii zapewnienie ciągłości dostaw energii elektrycznej (art. 10e ust. 2 pkt 3 PE), a wśród przykładowych środków wymienia działania ograniczające ryzyko wstrzymania dostaw (art. 10e ust. 3 pkt 2 PE).

Zgodnie z art. 10e ust. 5 PE Prezes URE ocenia, czy działania wskazane w strategii są wystarczające do ograniczenia ryzyka wstrzymania dostaw energii elektrycznej. W spółce, która sama wytwarza energię i dostarcza ją przyłączonym odbiorcom, ryzyko wstrzymania dostaw może wynikać nie tylko z zakupów energii, lecz także z produkcji i pracy sieci. Strategia powinna więc wskazywać działania także w tych obszarach.

Co zmienia własne wytwarzanie?

Własne wytwarzanie zmienia w strategii trzy rzeczy: kierunek ryzyka cenowego, źródło ryzyka wolumenowego i zasady zawierania transakcji.

Po pierwsze, ryzyko cenowe. Sprzedawca, który kupuje energię na rynku hurtowym, jest narażony na wzrost cen, jeżeli sprzedał odbiorcom energię po cenie stałej, a kupuje po zmiennej. Wytwórca, który sprzedaje nadwyżkę z własnego bloku, jest w sytuacji odwrotnej: spadek cen obniża jego przychód, a koszt produkcji pozostaje bez zmian. W strategii elektrociepłowni warto więc opisać ryzyko cenowe od strony wytwórcy: jaka część produkcji jest sprzedana z wyprzedzeniem, jaka na rynku dnia następnego i jak spółka postępuje, gdy cena spada poniżej kosztu zmiennego.

Po drugie, ryzyko wolumenowe. Blok kogeneracyjny pracuje stosownie do zapotrzebowania na ciepło, więc ilość energii elektrycznej, którą spółka może sprzedać, zależy od sezonu grzewczego, a nie od decyzji handlowej. W okresie grzewczym spółka może mieć nadwyżkę energii, a poza nim niedobór, który uzupełnia zakupami na rynku dnia następnego lub dnia bieżącego. Dotyczy to płynności na tych rynkach, którą art. 10e ust. 2 pkt 2 PE wskazuje jako jeden z celów strategii. Plan produkcji ciepła jest więc punktem wyjścia do oceny ryzyka wolumenowego.

Po trzecie, zasady zawierania transakcji. Element czwarty Informacji wskazuje, że strategia powinna opisywać zasady zawierania transakcji na rynkach terminowych oraz dnia następnego i dnia bieżącego, wykorzystywane instrumenty kontraktowe i procedury monitorowania ekspozycji. W elektrociepłowni zasady te powinny uwzględniać, że sprzedaż zakontraktowana z wyprzedzeniem oznacza zobowiązanie do dostawy, którego wykonanie zależy od dostępności bloku i od zapotrzebowania na ciepło.

Co zmienia własna sieć i rola operatora?

Własna sieć zmienia w strategii trzy rzeczy: sposób ujęcia ryzyka wstrzymania dostaw, znaczenie ryzyka koncentracji i ryzyka kredytowego oraz podział decyzji w spółce.

Po pierwsze, ryzyko wstrzymania dostaw. Spółka, która prowadzi sieć dystrybucyjną i sprzedaje energię przyłączonym do niej odbiorcom końcowym, jest zarówno sprzedawcą, który musi mieć energię do dostarczenia, jak i operatorem, który zapewnia jej fizyczną dostawę. Ustawa wymienia wśród środków, które mogą być treścią strategii, działania ograniczające ryzyko wstrzymania dostaw energii elektrycznej (art. 10e ust. 3 pkt 2 PE). Informacja wskazuje, że zasady zarządzania płynnością finansową obejmują obowiązek niezwłocznego powiadomienia Prezesa URE o okolicznościach mogących zagrozić ciągłości dostaw energii elektrycznej (cz. II pkt 5 ppkt 3). W takiej spółce warto opisać w strategii, co stanie się z dostawami dla odbiorców końcowych, gdy zabraknie własnej produkcji albo gdy spółka nie będzie mogła kupować energii na rynku.

Po drugie, ryzyko koncentracji i ryzyko kredytowe. Informacja definiuje ryzyko koncentracji jako ryzyko wynikające z nadmiernego uzależnienia od jednego lub ograniczonej liczby odbiorców lub dostawców energii elektrycznej. Gdy do sieci przyłączonych jest niewielu odbiorców, a jeden z nich ma dominujący udział, ryzyko to może być istotne. W strategii warto je nazwać i wskazać, jak spółka zabezpiecza się na wypadek utraty największego odbiorcy. Jego niewypłacalność jest natomiast ryzykiem kredytowym kontrahenta, które Informacja wymienia osobno (cz. II pkt 2 ppkt 1).

Po trzecie, podział decyzji. Zgodnie z art. 9d ust. 1d PE operator systemu dystrybucyjnego w strukturze przedsiębiorstwa zintegrowanego pionowo pozostaje pod względem formy prawnej i organizacyjnej oraz podejmowania decyzji niezależny od innych działalności niezwiązanych z dystrybucją, a według ust. 1h nie może wykonywać działalności związanej z produkcją, wytwarzaniem lub obrotem energią elektryczną. Przepisów tych nie stosuje się jednak do przedsiębiorstwa zintegrowanego pionowo obsługującego mniej niż sto tysięcy odbiorców przyłączonych do systemu dystrybucyjnego elektroenergetycznego wchodzącego w skład tego przedsiębiorstwa (art. 9d ust. 7 pkt 1 PE). Takie przedsiębiorstwo może więc łączyć rolę operatora ze sprzedażą. Element szósty Informacji wskazuje, że strategia powinna określać osoby lub komórki odpowiedzialne za jej realizację, zasady podejmowania decyzji o zabezpieczaniu ryzyka oraz procedury raportowania i monitorowania. W spółce łączącej sprzedaż z siecią warto, aby strategia pokazywała, kto decyduje o zakupach i sprzedaży energii, a kto o ruchu sieci i bloku, oraz jak te decyzje są uzgadniane.

Co zmienia ciepło?

Strategia dotyczy obrotu energią elektryczną, a ciepło nie jest jej przedmiotem (art. 10e ust. 1 PE). Informacja nie wymienia ciepła z nazwy, ale wskazuje, że strategia powinna zawierać informacje o wpływie innych obszarów działalności przedsiębiorstwa, w tym działalności na rynku paliw i energii (cz. II pkt 2 ppkt 2). W spółce ciepłowniczej ciepło wpływa na treść strategii w trzech miejscach.

Po pierwsze, na wolumen energii elektrycznej. Ilość energii, którą spółka może sprzedać, zależy od pracy bloku kogeneracyjnego, a ta od zapotrzebowania na ciepło, o czym mowa w sekcji o własnym wytwarzaniu.

Po drugie, na płynność. Przychody z ciepła zwykle zależą od sezonu grzewczego. Informacja wskazuje, że zasady zarządzania płynnością finansową obejmują monitorowanie wskaźników ekonomicznych, zapotrzebowania na zabezpieczenia finansowe i źródeł finansowania oraz procedury na wypadek wzrostu wymagań dotyczących depozytów zabezpieczających lub innych zobowiązań finansowych (cz. II pkt 5 ppkt 1 i 2). Wymagania dotyczące zabezpieczeń mogą rosnąć wraz ze wzrostem cen na rynku energii, a w spółce ciepłowniczej większość wpływów gotówki zwykle przypada na sezon grzewczy. Strategia powinna więc pokazywać, z czego spółka sfinansuje zabezpieczenia także poza tym sezonem.

Po trzecie, na ryzyko wynikające z rynku paliw. Koszt paliwa do bloku, na przykład gazu, węgla, biomasy lub odpadów, wpływa na koszt wytworzenia energii elektrycznej, a więc na to, od jakiej ceny jej sprzedaż przestaje być opłacalna. Wpływ innych obszarów działalności, w tym działalności na rynku paliw, Informacja wskazuje jako element identyfikacji i oceny ryzyk (cz. II pkt 2 ppkt 2).

Jak wygląda praca nad strategią w takiej spółce?

W spółce łączącej ciepło, wytwarzanie i obrót praca nad strategią obejmuje trzy kwestie: zebranie danych i biznesplanu, uwzględnienie zmian zakresu działalności oraz przyjęcie dokumentu w spółce.

Po pierwsze, dane i biznesplan. Informacja wskazuje, że strategia powinna zawierać biznesplan na okres objęty strategią, z wariantem finansowania, analizą opłacalności i założeniami do prognoz, a także dane finansowe na koniec poprzedniego roku obrotowego i na 30 czerwca roku przedłożenia strategii (cz. II pkt 1 ppkt 2 i 3). Spółka może mieć plan finansowy całej spółki, a nie mieć odrębnego biznesplanu dla obrotu energią. Trzeba go wtedy wyodrębnić z planów całej spółki i uzgodnić z planem produkcji ciepła. Zajmuje się tym zwykle dział finansowy. Warto zacząć od tego etapu, bo zebranie danych, których spółka wcześniej nie wyodrębniała, może zająć najwięcej czasu. Informacja nie rozstrzyga, jak ustalić okresy danych przy pierwszej strategii. Ten problem omówiono w artykule „Strategia zabezpieczająca z art. 10e Prawa energetycznego”.

Po drugie, zmiana zakresu działalności w trakcie prac. Informacja wskazuje zmianę zakresu wykonywanej działalności jako przypadek wymagający niezwłocznej aktualizacji strategii (cz. II pkt 7 ppkt 2). Spółka, która w 2026 r. uzyskała nową koncesję, na przykład na dystrybucję, powinna rozważyć uwzględnienie tej działalności już w pierwszej strategii. Dlatego pracę warto zacząć od ustalenia, jakie koncesje ma spółka (rejestr koncesji URE) i jakie obszary działalności prowadzi faktycznie. To one wskazują, co strategia powinna uwzględnić.

Po trzecie, przyjęcie strategii w spółce. Art. 10e PE ani Informacja nie wskazują organu właściwego do przyjęcia strategii. Kwestię tę rozstrzyga wewnętrzna organizacja spółki, na przykład uchwała zarządu lub zgoda rady nadzorczej, jeżeli wymaga tego umowa spółki lub statut.

Najczęstsze pytania

Czy spółka ciepłownicza, która sprzedaje energię elektryczną tylko z własnej kogeneracji, musi mieć strategię?

Jeżeli ma koncesję na obrót energią elektryczną i prowadzi obrót, tak. Jeżeli nie ma koncesji i sprzedaje wyłącznie energię z własnej produkcji, obowiązek nie jest rozstrzygnięty w art. 10e PE ani w Informacji i wymaga oceny w konkretnym przypadku. Omówiono to w artykule „Czy moja spółka musi mieć strategię zabezpieczającą? Test w pięciu pytaniach”

Czy w strategii trzeba opisać działalność ciepłowniczą?

Nie jako przedmiot strategii, lecz jako obszar wpływający na jej realizację. Informacja wskazuje, że strategia powinna zawierać informacje o tym, w jakim zakresie inne obszary działalności przedsiębiorstwa, w tym działalność na rynku paliw i energii, wpływają na jej realizację (cz. II pkt 2 ppkt 2), a także opis sytuacji ekonomiczno-finansowej przedsiębiorstwa (cz. II pkt 1 ppkt 2).

Czy operator sieci może być w tej samej spółce co sprzedawca?

Tak, między innymi jeżeli przedsiębiorstwo zintegrowane pionowo obsługuje mniej niż sto tysięcy odbiorców przyłączonych do systemu dystrybucyjnego elektroenergetycznego wchodzącego w skład tego przedsiębiorstwa. Wtedy przepisów art. 9d ust. 1d, 1e oraz 1h–6 PE o niezależności operatora nie stosuje się (art. 9d ust. 7 pkt 1 PE). Element szósty Informacji wskazuje, że strategia powinna określać zasady podejmowania decyzji o zabezpieczaniu ryzyka. W spółce łączącej sprzedaż z siecią warto, aby pokazywała, kto decyduje o obrocie, a kto o sieci.

Czy jedna strategia wystarczy dla spółki z kilkoma koncesjami?

Tak. Art. 10e ust. 1 PE nakłada obowiązek opracowania i stosowania strategii na przedsiębiorstwo energetyczne zajmujące się obrotem energią elektryczną, a nie na poszczególne koncesje. Inne koncesje wpływają więc na treść strategii, nie na liczbę dokumentów. Zgodnie z art. 3 pkt 12 PE przedsiębiorstwem energetycznym jest podmiot prowadzący działalność gospodarczą, więc obowiązek dotyczy każdej spółki zajmującej się obrotem odrębnie.

Kto w spółce powinien prowadzić prace nad strategią?

Informacja wskazuje, że strategia powinna zawierać m.in. opis modelu sprzedaży energii, struktury portfela odbiorców i podstawowych źródeł pozyskiwania energii, dane finansowe i biznesplan oraz identyfikację i ocenę ryzyk (cz. II pkt 1 i 2), a także wskazywać osoby lub komórki organizacyjne odpowiedzialne za jej realizację (cz. II pkt 6 ppkt 1). W spółce łączącej obrót z wytwarzaniem i siecią warto więc włączyć do prac dział finansów, osobę odpowiedzialną za handel energią oraz osobę odpowiedzialną za ruch bloku i sieci.

Sprawa z prawa energetycznego lub OZE?

Od tego pytania zaczyna się większość rozmów z prawnikiem. Wystarczy opis sprawy własnymi słowami. Sprawdzimy, czy możemy pomóc, i przedstawimy zakres, cenę oraz termin porady. Wycena nie zobowiązuje, a przepisami zajmujemy się my.

  1. 1
    Rozmowa

    Opis sytuacji własnymi słowami.

  2. 2
    Co dalej

    Wskazujemy możliwe rozwiązania i ich koszt.

  3. 3
    Działamy

    Po akceptacji prowadzimy sprawę.

Rozmowa od razu? Umów konsultację.

Wiktoria Kobiałka
Autor
Wiktoria Kobiałka
Junior Associate

Wiktoria Kobiałka jest Junior Associate w kancelarii HWW Hewelt Wojnowski Lindner i Wspólnicy. Wspiera zespół w bieżącej obsłudze prawnej przedsiębiorców.

Zobacz profil →

Kolejna analiza prosto do skrzynki

Newsletter „Miesięczny Legal Check” zbiera co miesiąc najważniejsze nowelizacje i ich praktyczne skutki dla biznesu, zinterpretowane przez prawników HWW.

Powiązane publikacje

Umów konsultację

Umów konsultację z prawnikiem naszej kancelarii.

Napisz po poradę Umów konsultację