Dla wielu przedsiębiorców interpretacja indywidualna to swoista „polisa ubezpieczeniowa. Umożliwia ona potwierdzenie określonych skutków podatkowych przedstawionych we wniosku stanów faktycznych lub zdarzeń przyszłych. Niestety, w ostatnich latach wyspecjalizowany organ podatkowy, który rozpatruje wnioski (Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej) coraz częściej odmawiał wszczęcia postępowania interpretacyjnego, twierdząc, że opisana sprawa wymagałaby „badania stanu faktycznego/zdarzenia przyszłego”, czego w robić nie wolno. Wrześniowy wyrok NSA stawia tamę tej praktyce.
Czego dotyczyła sprawa?
Spór dotyczył rozliczeń pomiędzy dwiema spółkami po transakcji sprzedaży zorganizowanej części przedsiębiorstwa (ZCP) zajmującej się szkoleniami lotniczymi. Strony nie uregulowały w głównej umowie kwestię przedpłat pobranych wcześniej od kursantów. Aby uzupełnić ten brak, zawarły dodatkowe porozumienie, na mocy którego sprzedawca przekazał nabywcy środki z przedpłat. Spółki wystąpiły do KIS z pytaniem o skutki podatkowe tego porozumienia: czy dla przekazującego będzie to koszt uzyskania przychodu, a dla otrzymującego, przychód.
Dyrektor KIS odmówił jednak wydania interpretacji. Uznał bowiem, że aby odpowiedzieć, musiałby ocenić ważność i skuteczność zawartego porozumienia na gruncie prawa cywilnego oraz zweryfikować fakty, a to wykracza poza jego uprawnienia. Organ stwierdził także, że wniosek zmierza do oceny stanu faktycznego, a nie przepisów prawa.
Stanowisko NSA: Fiskus jest związany wnioskiem, a nie domysłami
Naczelny Sąd Administracyjny, utrzymując w mocy korzystny dla wnioskodawców wyrok sądu pierwszej instancji, stanowczo odrzucił argumentację fiskusa. Sąd przypomniał fundamentalną zasadę procedury interpretacyjnej: organ podatkowy jest związany opisem stanu faktycznego przedstawionym we wniosku.
W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że:
- organy podatkowe nie są uprawnione do modyfikacji, rekonstrukcji czy domniemań co do stanu faktycznego przedstawionego przez podatnika.
- postępowanie interpretacyjne służy ocenie stanowiska podatnika w świetle prawa podatkowego, a nie prowadzeniu postępowania dowodowego.
- jeżeli wnioskodawca wyczerpująco opisał sytuację i zadał pytania dotyczące konkretnych przepisów prawa podatkowego, Dyrektor KIS ma obowiązek wydać interpretację, a nie zasłaniać się koniecznością badania umów.
Dlaczego ten wyrok jest tak ważny dla przedsiębiorców?
Orzeczenie to ma wymiar praktyczny i jest niezwykle korzystne dla przedsiębiorców zainteresowanych wystąpienie z wnioskiem o wydanie interpretacji indywidualnej. Wzmacnia ono bowiem pozycję podatnika w relacji z aparatem skarbowym:
- Większa pewność przy skomplikowanych transakcjach
NSA w wyroku wyraźnie wskazał, że nawet jeśli sytuacja jest zawiła i opiera się na specyficznych umowach cywilnoprawnych, fiskus musi odpowiedzieć na pytania o skutki podatkowe tych zdarzeń.
- Koniec z „unikami” organów podatkowych
Wyrok ten wytrąca urzędnikom z rąk argument o „konieczności badania stanu faktycznego”. Jeśli podatnik opisuje we wniosku, że zawarł porozumienie o określonej treści, organ powinien przyjąć to za pewnik. Nie może odmówić interpretacji, twierdząc, że musiałby sprawdzić, czy to porozumienie jest ważne zawarte.
- Ochrona prawna
Uzyskanie interpretacji daje tzw. walor ochronny. Dzięki temu wyrokowi łatwiej będzie zmusić organ do wydania merytorycznego rozstrzygnięcia, które chroni zarząd i firmę przed negatywnymi skutkami kontroli skarbowej w przyszłości.
Podsumowanie
Wyrok NSA z 3 września 2025 r. to jasny sygnał: rola organu interpretacyjnego polega na wykładni prawa, a nie na kwestionowaniu rzeczywistości opisanej przez przedsiębiorcę. Dla przedsiębiorców oznacza to większą szansę na uzyskanie interpretacji, która skutecznie zabezpiecza ryzyko podatkowe.
Najczęściej zadawane pytania
Czy Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej może odmówić wydania interpretacji, twierdząc, że wymaga ona badania stanu faktycznego?
Nie, zgodnie z przełomowym wyrokiem NSA organ podatkowy nie może odmawiać wydania interpretacji, powołując się na konieczność badania stanu faktycznego. Fiskus jest związany opisem stanu faktycznego przedstawionym we wniosku przez podatnika i nie może go modyfikować ani podważać. Jego rolą jest ocena stanowiska podatnika w świetle prawa podatkowego, a nie prowadzenie postępowania dowodowego.
Jak wyrok NSA wpływa na pewność przedsiębiorców przy skomplikowanych transakcjach?
Orzeczenie to wzmacnia pozycję podatnika, zapewniając większą pewność co do skutków podatkowych nawet w przypadku specyficznych umów cywilnoprawnych. Organ musi odpowiedzieć na pytania dotyczące konkretnych przepisów, jeśli wniosek jest wyczerpująco opisany. Dzięki temu łatwiej uzyskać merytoryczne rozstrzygnięcie, które chroni firmę przed negatywnymi skutkami przyszłych kontroli skarbowych.
Czy organ podatkowy może kwestionować ważność umów opisanych we wniosku o interpretację?
Nie, organ podatkowy nie jest uprawniony do kwestionowania ważności ani skuteczności zawartych porozumień, jeśli zostały one wyczerpująco opisane we wniosku. Fiskus musi przyjąć opisany stan faktyczny za pewnik i skupić się wyłącznie na ocenie skutków podatkowych. Odmowa wydania interpretacji ze względu na potrzebę weryfikacji ważności umowy jest sprzeczna z zasadami procedury interpretacyjnej.
Jakie korzyści przynosi uzyskanie interpretacji indywidualnej po tym wyroku?
Uzyskanie interpretacji daje tzw. walor ochronny, co oznacza, że podatnik może polegać na wydanej interpretacji w przyszłych rozliczeniach. Wyrok NSA ułatwia zmuszenie organu do wydania merytorycznego rozstrzygnięcia, co zabezpiecza zarząd i firmę przed ryzykiem podatkowym. Daje to pewność, że skomplikowane transakcje zostaną ocenione zgodnie z prawem, a nie na podstawie domysłów fiskusa.
Prowadzisz spółkę i masz sprawę do rozwiązania?
Od tego pytania zaczyna się większość rozmów z prawnikiem. Konsultacja jest płatna, 600 zł netto. Płacisz za realną poradę: powiemy, czy masz problem prawny, co da się z nim zrobić i ile to mniej więcej kosztuje. Na nic dalej Cię to nie wiąże, a przepisy zostaw nam, od tego jesteśmy.
- 1 Rozmowa
Mówisz, co się dzieje, własnymi słowami.
- 2 Co dalej
Powiemy, jakie masz wyjścia i ile to kosztuje.
- 3 Działamy
Dajesz zielone światło i sprawa jest nasza.
Specjalizuje się w prawie podatkowym, koncentrując się na odpowiedzialności podatników, płatników i inkasentów, a także na zagadnieniach związanych z podatkami dochodowymi i prawem karnym skarbowym. Praca magisterska, obroniona w Katedrze Prawa Finansowego Uniwersytetu Warszawskiego, dotyczyła odpowiedzialności podatkowej i karnej za oszustwa podatkowe w podatkach dochodowych.
Zobacz profil →Nie przegap kolejnej analizy
Co miesiąc najważniejsze nowelizacje i ich praktyczne skutki dla biznesu, zebrane i zinterpretowane przez prawników HWW.
