Brzmienie przepisu
Art. 22.
§ 1. Przez nawiązanie stosunku pracy pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę, a pracodawca – do zatrudniania pracownika za wynagrodzeniem.
§ 11. Zatrudnienie w warunkach określonych w § 1 jest zatrudnieniem na podstawie stosunku pracy, bez względu na nazwę zawartej przez strony umowy.
§ 12. Nie jest dopuszczalne zastąpienie umowy o pracę umową cywilnoprawną przy zachowaniu warunków wykonywania pracy, określonych w
§ 1.
§ 2. Pracownikiem może być osoba, która ukończyła 18 lat. Na warunkach określonych w dziale dziewiątym pracownikiem może być również osoba, która nie ukończyła 18 lat.
§ 3. Osoba ograniczona w zdolności do czynności prawnych może bez zgody przedstawiciela ustawowego nawiązać stosunek pracy oraz dokonywać czynności prawnych, które dotyczą tego stosunku. Jednakże gdy stosunek pracy sprzeciwia się dobru tej osoby, przedstawiciel ustawowy za zezwoleniem sądu opiekuńczego może stosunek pracy rozwiązać.
Źródło brzmienia: tekst jednolity Dz.U. 2025 poz. 277.
Brzmienie obowiązuje od 06 marca 2025.
W bazie mamy 10 historycznych brzmień tego artykułu, najstarsze od 23 grudnia 1997.
Po dacie stanu prawnego tego tekstu jednolitego (07 lutego 2025) ustawa była nowelizowana 6 razy. Nie każda nowelizacja dotyczy tego artykułu, ale nie możemy tego przesądzić automatycznie, więc mówimy o tym wprost.
Orzeczenia powołujące ten przepis
W bazie HWW mamy 454 orzeczeń, które powołują art. 22. Poniżej 15 najnowszych.
-
Sąd oddalił odwołanie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, uznając, że organ nie udowodnił fikcyjnego charakteru umowy o pracę. Orzekł, że istnienie stosunku pracy ocenia się zgodnie z art. 22 § 1 Kodeksu pracy, czyli na podstawie rzeczywistego wykonywania pracy pod kierownictwem pracodawcy, a nie samej formalnej umowy. Brak dowodów na to, że strony dążyły wyłącznie do uzyskania świadczeń, przesądził o uznaniu wiarygodności przedłożonej dokumentacji pracowniczej.
- III AUa 561/22 Sąd Apelacyjnyw Szczecinie 20 września 2023
Sąd Apelacyjny ustalił, że pracownik podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym, zmieniając wyrok sądu pierwszej instancji, który odmówił uznania istnienia stosunku pracy. Orzeczenie opiera się na analizie art. 22 Kodeksu pracy, wskazując, że mimo autonomii decyzyjnej, podleganie reżimowi organizacyjnemu zakładu pracy spełnia przesłankę podporządkowania pracowniczego. Sąd uznał, że brak mechanizmów egzekwowania konkretnych efektów pracy nie wyklucza charakteru pracowniczego, gdy istnieją realne podstawy do sprawowania nadzoru przez pracodawcę.
-
Powód dochodził przed sądem ustalenia istnienia stosunku pracy oraz roszczeń z tytułu zatrudnienia, co spotkało się z oddaleniem powództwa w całości. Sąd uznał, że strony nie nawiązały relacji w rozumieniu art. 22 Kodeksu pracy, gdyż brakowało cech charakterystycznych dla tego stosunku, takich jak osobiste wykonywanie pracy pod kierownictwem pracodawcy i na jego ryzyko. Zgodnie z ustaleniami, powód działał jako współwłaściciel, inwestował w działalność i dysponował środkami firmy, co wykluczało zastosowanie przepisów o ochronie pracy.
-
Pracownik zaskarżył decyzję ZUS o braku obowiązku ubezpieczeń z tytułu umowy o pracę zawartej z synem prowadzącym działalność gospodarczą. Sąd oddalił odwołanie, wskazując, że art. 22 Kodeksu pracy wymaga rzeczywistego podporządkowania i faktycznego wykonywania pracy, a nie tylko formalnego zawarcia umowy. Zatrudnienie nastawione wyłącznie na uzyskanie świadczeń ubezpieczeniowych jest nieważne, co potwierdza brak podstaw do uznania stosunku pracy w niniejszej sprawie.
-
Pracownik zaskarżył decyzję ZUS odmawiającą uznania podlegania ubezpieczeniom społecznym, twierdząc, że faktycznie wykonywał pracę na rzecz spółki. Sąd oddalił odwołanie, stwierdzając, że stron nie łączył stosunek pracy w rozumieniu art. 22 § 1 k.p., lecz umowa zawarta wyłącznie w celu uzyskania świadczeń chorobowych, bez rzeczywistej potrzeby ekonomicznej pracodawcy i faktycznej realizacji obowiązków.
- III AUa 411/22 Sąd Apelacyjnyw Szczecinie 22 czerwca 2023
Pracownik żądał ustalenia podlegania obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym, co organ rentowy zakwestionował, wskazując na pozorność sprzedaży udziałów w spółce. Sąd oddalił apelację, potwierdzając, że brak stosunku pracy wynika z braku cech określonych w art. 22 Kodeksu pracy, takich jak podporządkowanie kierownictwu i wyznaczanie miejsca czy czasu pracy. Rozstrzygnięcie oparto na zasadzie, że nazwa umowy nie ma znaczenia, jeżeli faktycznie nie istnieją elementy charakterystyczne dla zatrudnienia na podstawie stosunku pracy.
-
Powódka żądała uznania, że od określonej daty pozostaje w stosunku pracy u płatnika składek i podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym. Sąd uwzględnił odwołanie od decyzji organu rentowego, stwierdzając, że strony rzeczywiście realizowały treść umowy o pracę, co wykluczało jej pozorność. Orzeczenie oparto na art. 22 § 1 Kodeksu pracy, wskazując, że praca była wykonywana odpłatnie, w ustalonym miejscu i czasie, pod kierownictwem pracodawcy, co stanowi istotę stosunku pracy.
-
Pracownik żądał uznania podlegania ubezpieczeniom społecznym, co organ rentowy kwestionował, twierdząc, że umowa o pracę jest pozorna. Sąd oddalił zarzuty, wskazując, że faktyczne wykonywanie zadań w warunkach podporządkowania i pod kierownictwem przełożonej spełniało przesłanki z art. 22 § 1 Kodeksu pracy. Wobec rzeczywistej realizacji treści stosunku pracy sąd uznał umowę za ważną i stwierdził obowiązkowe ubezpieczenie pracownika.
- VIII U 455/23 Sąd Okręgowy w Łodzi 29 maja 2023
- VIII U 354/22 Sąd Okręgowy w Łodzi 03 kwietnia 2023
Pracownik zaskarżył decyzję ZUS o zmianie statusu ubezpieczeniowego z pracowniczego na status współpracownika przy działalności gospodarczej małżonki. Sąd oddalił odwołanie organu, wskazując, że istnienie rozdzielności majątkowej i separacji wykluczało współpracę w rozumieniu ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. W ocenie sądu, rzeczywiste wykonywanie pracy na rzecz pracodawcy, pod jego kierownictwem i w wyznaczonym miejscu, spełniało przesłanki z art. 22 § 1 Kodeksu pracy, co potwierdzało charakter pracowniczy stosunku prawnego.
- III AUa 437/22 Sąd Apelacyjnyw Szczecinie 31 marca 2023
- III AUa 457/22 Sąd Apelacyjnyw Szczecinie 31 marca 2023
Sygnatura, sąd i data pochodzą z metadanych publikatora, a link prowadzi do źródła. Streszczenia przygotowaliśmy automatycznie na podstawie treści orzeczeń i celowo nie zawierają one danych osobowych, kwot ani dat; przed powołaniem orzeczenia w piśmie przeczytaj jego pełną treść u źródła. Powołanie przepisu w orzeczeniu nie znaczy, że orzeczenie rozstrzyga Twoją sprawę.
Strona ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Brzmienie przepisu pochodzi z ogłoszonego tekstu jednolitego, a jego aktualność podajemy z datą. Przed powołaniem przepisu w piśmie procesowym sprawdź, czy po tej dacie nie weszła w życie nowelizacja.