Brzmienie przepisu
Art. 22.
§ 1. Przez nawiązanie stosunku pracy pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę, a pracodawca – do zatrudniania pracownika za wynagrodzeniem. § 1[1]. Zatrudnienie w warunkach określonych w § 1 jest zatrudnieniem na podstawie stosunku pracy, bez względu na nazwę zawartej przez strony umowy. § 1[2]. Nie jest dopuszczalne zastąpienie umowy o pracę umową cywilnoprawną przy zachowaniu warunków wykonywania pracy, określonych w
§ 1.
§ 2. Pracownikiem może być osoba, która ukończyła 18 lat. Na warunkach określonych w dziale dziewiątym pracownikiem może być również osoba, która nie ukończyła 18 lat.
§ 3. Osoba ograniczona w zdolności do czynności prawnych może bez zgody przedstawiciela ustawowego nawiązać stosunek pracy oraz dokonywać czynności prawnych, które dotyczą tego stosunku. Jednakże gdy stosunek pracy sprzeciwia się dobru tej osoby, przedstawiciel ustawowy za zezwoleniem sądu opiekuńczego może stosunek pracy rozwiązać.
Źródło brzmienia: tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 1245, zgodny z tekstem ujednoliconym Kancelarii Sejmu z 14 października 2026.
W bazie mamy 11 historycznych brzmień tego artykułu, najstarsze od 23 grudnia 1997.
Co wynika z przepisu
Przez nawiązanie stosunku pracy pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę, a pracodawca do zatrudniania pracownika za wynagrodzeniem.
Zatrudnienie w takich warunkach jest zatrudnieniem na podstawie stosunku pracy, bez względu na nazwę zawartej przez strony umowy (§ 1¹). Nie jest dopuszczalne zastąpienie umowy o pracę umową cywilnoprawną przy zachowaniu tych warunków wykonywania pracy (§ 1²).
Pracownikiem może być osoba, która ukończyła 18 lat. Na warunkach określonych w dziale dziewiątym pracownikiem może być również osoba, która nie ukończyła 18 lat (§ 2).
Czy nazwa umowy decyduje o tym, czy jest to stosunek pracy?
Nie. Zatrudnienie w warunkach z art. 22 § 1 KP jest zatrudnieniem na podstawie stosunku pracy bez względu na nazwę zawartej przez strony umowy (§ 1¹).
Czy umowę o pracę można zastąpić umową cywilnoprawną?
Nie jest to dopuszczalne przy zachowaniu warunków wykonywania pracy określonych w art. 22 § 1 KP (§ 1²).
Objaśnienie przygotował zespół HWW na podstawie brzmienia przepisu. Opisuje regułę ogólną i nie zastępuje porady w konkretnej sprawie.
Orzeczenia powołujące ten przepis
W bazie HWW mamy 456 orzeczeń, które powołują art. 22. Poniżej 15 najnowszych.
- III UK 70/07 Sąd Najwyższy, Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych 11 października 2007
- III PZ 14/05 Sąd Najwyższy, Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych 19 stycznia 2006
- III AUa 561/22 Sąd Apelacyjny w Szczecinie 20 września 2023
Sąd Apelacyjny ustalił, że pracownik podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym, zmieniając wyrok sądu pierwszej instancji, który odmówił uznania istnienia stosunku pracy. Orzeczenie opiera się na analizie art. 22 Kodeksu pracy, wskazując, że mimo autonomii decyzyjnej, podleganie reżimowi organizacyjnemu zakładu pracy spełnia przesłankę podporządkowania pracowniczego. Sąd uznał, że brak mechanizmów egzekwowania konkretnych efektów pracy nie wyklucza charakteru pracowniczego, gdy istnieją realne podstawy do sprawowania nadzoru przez pracodawcę.
Sygnatura, sąd i data pochodzą z metadanych publikatora, a link prowadzi do źródła. Streszczenia przygotowaliśmy automatycznie na podstawie treści orzeczeń i celowo nie zawierają one danych osobowych, kwot ani dat; przed powołaniem orzeczenia w piśmie warto przeczytać jego pełną treść u źródła. Powołanie przepisu w orzeczeniu nie znaczy, że orzeczenie rozstrzyga każdą sprawę na jego tle.
Strona ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Brzmienie przepisu pochodzi z ogłoszonego tekstu jednolitego, a jego aktualność podajemy z datą. Przed powołaniem przepisu w piśmie procesowym należy sprawdzić, czy po tej dacie nie weszła w życie nowelizacja.