Zmiany w ustawie wiatrakowej 2025 – ukłon w stronę przedsiębiorców z branży OZE?

Zniesienie zasady „10H” i tzw. „Repowering”

Najważniejszą zmianą przewidzianą w nowelizacji ustawy wiatrakowej jest zniesienie tzw. zasady „10H”, określonej w art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 20 maja 2016 r. o inwestycjach w zakresie elektrowni wiatrowych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 317). Zasada ta ustanawiała restrykcyjny wymóg lokalizacyjny dla nowych inwestycji, nakazując, aby minimalna odległość budowanej elektrowni wiatrowej od zabudowań wynosiła co najmniej dziesięciokrotność jej całkowitej wysokości. Takie ograniczenie znacząco ograniczało liczbę dostępnych terenów pod inwestycje wiatrowe i tym samym hamowało rozwój tego sektora w Polsce.

Kolejnym istotnym elementem nowelizacji są regulacje dotyczące tzw. repoweringu, czyli modernizacji już istniejących turbin wiatrowych. Nowe przepisy przewidują uproszczenie procedur w tym zakresie, co ma umożliwić wymianę starszych turbin – najczęściej o mocach 1-2 MW – na nowe, znacznie wydajniejsze jednostki dostępne na rynku. Takie rozwiązanie może prowadzić do znaczącego wzrostu mocy zainstalowanej w lądowych elektrowniach wiatrowych, których potencjał w Polsce wynosi obecnie około 10 GW.

Fundusz partycypacyjny – tzw. premia za sąsiedztwo

Wśród najważniejszych rozwiązań zaproponowanych podczas prac sejmowych znalazła się tzw. „premia za sąsiedztwo”. Zgodnie z nowymi przepisami, osoby zamieszkujące w domach położonych w odległości do 1000 metrów od elektrowni wiatrowej będą uprawnione do otrzymania dodatkowego wsparcia finansowego.

Każdy wytwórca energii z elektrowni wiatrowych będzie zobowiązany do corocznej wpłaty na fundusz partycypacyjny, w wysokości proporcjonalnej do mocy zainstalowanej – za każdy 1 MW będzie to 20 000 zł rocznie. Wpłaty mają być dokonywane do 31 grudnia każdego roku i będą podlegały corocznej waloryzacji.

Zgromadzone środki z funduszu będą przeznaczone na wypłaty dla właścicieli nieruchomości mieszkalnych, budynków o funkcji mieszanej oraz lokali mieszkalnych, znajdujących się w wyznaczonej strefie do 1000 m od elektrowni. Wypłaty mają być dzielone proporcjonalnie między wszystkie uprawnione nieruchomości, niezależnie od liczby mieszkańców, a maksymalna kwota przypadająca na jednego beneficjenta w ciągu roku nie może przekroczyć 20 000 zł.

Zmniejszenie minimalnej odległości wiatraków od zabudowań mieszkalnych – liberalizacja zasad lokalizacji

Nowelizacja wprowadza istotne złagodzenie zasad lokalizowania elektrowni wiatrowych na lądzie poprzez zmniejszenie minimalnej odległości od zabudowań mieszkalnych z dotychczasowych 700 m do 500 m. Dla lokalnych społeczności przewidziano mechanizmy konsultacji społecznych oraz konieczność wprowadzenia odpowiednich zapisów do miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego.

Liberalizacja tych przepisów umożliwi wykorzystanie większej liczby gruntów pod nowe inwestycje, co może przyczynić się do wzrostu produkcji energii z wiatru w Polsce.

Na dzień 1 lipca 2024 r. według danych Polskich Sieci Elektroenergetycznych (PSE), moc zainstalowana elektrowni wiatrowych w Polsce wynosiła 10 331 MW. Polskie Stowarzyszenie Energetyki Wiatrowej (PSEW) szacuje, że wdrożenie nowych przepisów i pełne wykorzystanie potencjału nowych terenów pozwoliłoby na osiągnięcie nawet 41,4 GW mocy z lądowej energetyki wiatrowej do 2040 roku. Według analizy PSEW obniżenie minimalnej odległości elektrowni wiatrowych od zabudowań do 500 metrów może zwiększyć powierzchnię gruntów dostępnych pod tego typu inwestycje z obecnych ok. 1,7% do 3,3% całkowitej powierzchni kraju.

Zamrożenie cen energii elektrycznej dla gospodarstw domowych

W toku prac nad ustawą pojawiły się również przepisy przedłużające zamrożenie cen energii elektrycznej dla gospodarstw domowych do końca 2025 roku. Gdyby nie te zmiany, ochrona cenowa zakończyłaby się z końcem września 2025 r., co oznaczałoby wzrost kosztów energii dla odbiorców indywidualnych już od października. Nowelizacja przewiduje utrzymanie zamrożonych stawek na IV kwartał 2025 r., dzięki czemu gospodarstwa domowe nadal będą korzystać z ochrony przed wzrostem cen energii.

Poprawki do projektu nowelizacji ustawy wiatrakowej zaproponowane przez Senat

W dniu 17 lipca 2025 r. Senat przyjął szereg poprawek do nowelizacji ustawy wiatrakowej. W efekcie ustawa została ponownie skierowana do Sejmu, gdzie w najbliższych dniach będzie rozpatrywana. Najważniejsze zmiany zaproponowane przez Senat obejmują:

• Rezygnację z obligatoryjnego 500-metrowego bufora wokół obszarów Natura 2000: Każda inwestycja będzie jednak wymagała indywidualnej oceny oddziaływania na środowisko, co ma chronić cenne ekosystemy przy jednoczesnym ułatwieniu lokalizacji farm wiatrowych.
• Zniesienie automatycznego zakazu inwestycji w strefach MRT i MCTR (obszary wojskowe): Inwestycje będą możliwe po uzyskaniu uzgodnień z właściwymi organami wojskowymi i bezpieczeństwa państwa.
• Usunięto bufor 1H (jednej wysokości elektrowni wiatrowej) między elektrowniami a drogami krajowymi.
• Dopuszczenie remontów, rozbudowy oraz zmiany przeznaczenia na cele mieszkalne budynków znajdujących się w odległości mniejszej niż minimalna dopuszczalna (500 m) od istniejących turbin.

Nowelizacja ustawy wiatrakowej z 2025 r. stanowi przełomowy moment dla rozwoju lądowej energetyki wiatrowej w Polsce, należy jednak pamiętać, że ostateczny kształt nowych przepisów będzie zależał od wyników dalszych prac legislacyjnych.

Potrzebujesz pomocy w tym temacie? Napisz do nas!