Spółdzielnia energetyczna – czym jest, czy warto ją założyć i jak to zrobić?

Czym jest spółdzielnia energetyczna?

Spółdzielnia energetyczna to szczególny rodzaj spółdzielni, której działalność koncentruje się wyłącznie na wytwarzaniu, magazynowaniu oraz obrocie energią elektryczną lub cieplną pochodzącą z odnawialnych źródeł energii (OZE). Działalność ta ma charakter lokalny – odbywa się na obszarze maksymalnie trzech sąsiadujących gmin wiejskich lub miejsko-wiejskich, w ramach jednego operatora systemu dystrybucyjnego (OSD). Członkami spółdzielni mogą być osoby fizyczne, osoby prawne lub tzw. ułomne osoby prawne. Łączna moc wszystkich instalacji odnawialnych źródeł energii działających w ramach jednej spółdzielni energetycznej nie może przekraczać 10 MW. Dla instalacji wytwarzających ciepło limit wynosi 30 MW. Z kolei w przypadku instalacji produkujących biogaz lub biogaz rolniczy maksymalna roczna wydajność to 40 mln m³, w przypadku zaś biometanu jest to 20 mln m³ rocznie. Jednocześnie nie istnieją dolne limity mocy instalacji, stąd w ramach spółdzielni mogą działać również mikroinstalacje.

Głównym celem jest wykorzystanie energii przede wszystkim na potrzeby własne  – instalacja powinna zapewniać możliwość pokrycia w ciągu roku co najmniej 70% potrzeb własnych spółdzielni i jej członków.

Decyzja o założeniu spółdzielni energetycznej przynosi wiele potencjalnych korzyści, ale wymaga także uwzględnienia pewnych wyzwań.

Korzyści płynące z utworzenia spółdzielni energetycznej

Główną zaletą spółdzielni energetycznej jest obniżenie kosztów energii. Energia produkowana przez spółdzielnię jest zwolniona z niektórych opłat, takich jak opłata OZE, kogeneracyjna czy mocowa, co dodatkowo podnosi ich atrakcyjność ekonomiczną.

Kolejnym atutem jest możliwość skorzystania z licznych programów pomocowych czy zwiększenie lokalnej niezależności energetycznej oraz możliwość efektywnego wykorzystania lokalnych zasobów odnawialnych źródeł energii, takich jak instalacje fotowoltaiczne czy biogazownie.

Spółdzielnia energetyczna – wyzwania na start

Działalność spółdzielni ograniczona jest do konkretnego obszaru i mocy instalacji OZE. Takie ograniczenie terytorialne i mocowe może wpływać na skalę przedsięwzięcia, dostępność potencjalnych członków, a także możliwości ekonomiczne oraz techniczne spółdzielni.

Budowa instalacji odnawialnych źródeł energii wiąże się z dużymi nakładami inwestycyjnymi. Niezbędne jest więc pozyskanie odpowiednich środków finansowych, co może oznaczać konieczność ubiegania się o kredyty lub dofinansowanie. Oprócz kosztów finansowych istotne są również kwestie organizacyjne – inwestycja wymaga precyzyjnego zaplanowania, przygotowania dokumentacji projektowej, uzyskania pozwoleń administracyjnych, a także znalezienia wykonawców. Na etapie funkcjonowania spółdzielnia musi prowadzić regularne rozliczenia i kontrolę techniczną instalacji, co wymaga zaangażowania odpowiednio wykwalifikowanych osób.

Dodatkowym wyzwaniem są wymagania wynikające z przepisów prawa spółdzielczego. Spółdzielnia musi przestrzegać sformalizowanych zasad zarządzania, takich jak prowadzenie pełnej dokumentacji księgowej i administracyjnej, organizacja walnych zgromadzeń członów, wybór organów zarządczych i nadzorczych, a także regularne raportowanie swojej działalności do odpowiednich organów nadzoru. Wymaga to odpowiedniej wiedzy i kompetencji członków spółdzielni.

Jak założyć spółdzielnię energetyczną?

1. Analiza możliwości technicznych i ekonomicznych oraz koncepcji energetycznej  – należy przeanalizować dostępność zasobów OZE oraz potencjalne zapotrzebowanie energetyczne przyszłych członków spółdzielni. Warto też już na wstępie określić obszar działania, liczbę członków, punkty poboru oraz planowaną mocy instalacji OZE.
2. Zawiązanie spółdzielni – przyjęcie statutu zgodnego z prawem spółdzielczym / ustawą o spółdzielniach rolników. Rejestracja w KRS i nadanie NIP.
3. Wpis do wykazu KOWR – złożenie wniosku zawierającego dane spółdzielni, charakterystykę instalacji, zapotrzebowanie energetyczne etc. Spółdzielnia może rozpocząć działalność dopiero po umieszczeniu w wykazie.
4. Zawarcie umów z OSD – uzyskanie warunków przyłączenia oraz zawarcie umowy dystrybucyjnej z lokalnym operatorem systemu dystrybucyjnego.
5. Budowa instalacji OZE – realizacja inwestycji zgodnie z zatwierdzoną dokumentacją i umowami.
6. Uruchomienie działalności – instalacja zdalnych liczników energii przez operatora oraz rozpoczęcie produkcji i konsumpcji energii w modelu spółdzielczym.

Czy warto założyć spółdzielnię energetyczną?

Spółdzielnia energetyczna to bardzo dobre rozwiązanie dla lokalnych społeczności, szczególnie wiejskich, dysponujących potencjałem OZE. Korzyści finansowe, wynikające z obniżonych rachunków za energię oraz dostępnych ulg podatkowych, najczęściej przewyższają nakłady inwestycyjne i formalności administracyjne związane z założeniem spółdzielni.

Przed podjęciem decyzji warto przygotować dokładną analizę techniczno-ekonomiczną, aby upewnić się, że projekt będzie rentowny i przyniesie oczekiwane korzyści wszystkim członkom spółdzielni.

Spółdzielnia energetyczna jest więc inwestycją, która odpowiednio zaplanowana może zapewnić społeczności nie tylko oszczędności, ale również większą niezależność i rozwój lokalny.

Potrzebujesz doradztwa prawnego z zakresu prawa energetycznego? Skontaktuj się z naszą Kancelarią!

Potrzebujesz pomocy w tym temacie? Napisz do nas!