Zaczynamy handel energią. Czy musimy się rejestrować w CEREMP i co nam wolno?
Co do zasady przed rozpoczęciem handlu energią należy ustalić, czy podmiot będzie uczestnikiem rynku w rozumieniu art. 2 pkt 7 rozporządzenia REMIT, zawierającym transakcje podlegające zgłoszeniu Agencji Unii Europejskiej ds. Współpracy Organów Regulacji Energetyki (ACER). Jeżeli tak, formularz rejestracyjny należy złożyć przed zawarciem pierwszej transakcji podlegającej zgłoszeniu. Uczestnik rynku rejestruje się tylko w jednym państwie członkowskim, w którym ma siedzibę lub miejsce zamieszkania. Podmioty z siedzibą w Polsce rejestrują się w krajowym rejestrze uczestników rynku prowadzonym przez Prezesa URE.
Odpowiedź zależy przede wszystkim od Waszej roli, rodzaju planowanych transakcji oraz miejsca siedziby lub zamieszkania. Sama nazwa działalności albo fakt sprzedaży energii nie wystarczą do bezpiecznej kwalifikacji. Uczestnikiem rynku jest ten, kto faktycznie zawiera transakcje, w tym składa zlecenia, na co najmniej jednym hurtowym rynku energii. Trzeba więc ustalić, kto w Waszej strukturze zawiera transakcje lub składa zlecenia, na jakim rynku działa oraz czy przedmiotem transakcji są produkty energetyczne sprzedawane w obrocie hurtowym w rozumieniu rozporządzenia REMIT. Ta ostatnia kwalifikacja wymaga odniesienia definicji do konkretnego stanu faktycznego. Od niej zależy z kolei, czy transakcje podlegają raportowaniu do ACER. Do 29 października 2027 r. wykaz kontraktów raportowanych na bieżąco nadal wyznacza art. 3 rozporządzenia nr 1348/2014 wraz z załącznikiem. Odpowiadający mu art. 3 rozporządzenia 2026/256 stosuje się dopiero od tej daty.
Sama rejestracja nie rozstrzyga przy tym, co danemu podmiotowi wolno. Przed rozpoczęciem obrotu trzeba osobno ocenić obowiązek raportowania transakcji i zasady obchodzenia się z informacją wewnętrzną, czyli zakaz jej wykorzystywania i obowiązek jej podawania do publicznej wiadomości. Trzeba też ocenić zakaz manipulacji na rynku i próby manipulacji. Niezależnie od REMIT obrót energią elektryczną co do zasady wymaga koncesji Prezesa URE z zastrzeżeniem przewidzianych w tym przepisie wyłączeń.
Kiedy firma staje się uczestnikiem rynku
Rozporządzenie REMIT definiuje uczestnika rynku przez jego aktywność. Jest nim każda osoba, w tym operator systemu przesyłowego, dystrybucyjnego, magazynowania albo LNG, która zawiera transakcje, w tym składa zlecenia, na co najmniej jednym hurtowym rynku energii. Hurtowym rynkiem energii jest każdy rynek w Unii, na którym prowadzony jest obrót produktami energetycznymi sprzedawanymi w obrocie hurtowym.
W praktyce powinniście więc przeanalizować planowany model obrotu, a nie ograniczać się do wpisów w rejestrach przedsiębiorców czy opisu przedmiotu działalności. Istotne będzie między innymi to, kto ma być stroną umowy, kto składa zlecenia i czy działa na rachunek własny, czy w imieniu innego podmiotu. Należy też ustalić, czy planowana aktywność odbywa się na co najmniej jednym hurtowym rynku energii.
Nie każda umowa nazwana przez strony „sprzedażą energii” jest transakcją na hurtowym rynku energii. Umowy sprzedaży energii elektrycznej lub gazu ziemnego odbiorcom końcowym co do zasady nie są produktami energetycznymi sprzedawanymi w obrocie hurtowym. Wyjątek dotyczy odbiorców o zdolności zużycia wynoszącej co najmniej 600 GWh rocznie, kontrolowanych przez jeden podmiot gospodarczy. Konieczna jest zatem kwalifikacja konkretnego produktu, rynku i sposobu zawierania transakcji. Gdy w modelu uczestniczy kilka spółek, trzeba ustalić, która z nich zawiera transakcje albo składa zlecenia na hurtowym rynku energii, bo każda z nich może być odrębnym uczestnikiem rynku.
Formularz rejestracyjny należy złożyć przed zawarciem pierwszej transakcji podlegającej zgłoszeniu Agencji, a nie dopiero po rozpoczęciu regularnej sprzedaży.
Rejestracja przed pierwszą transakcją i aktualizacja danych
Rejestracja nie jest wyłącznie formalnością poprzedzającą obrót. W jej wyniku uczestnik rynku otrzymuje kod ACER, za pomocą którego identyfikuje się go w raportach transakcyjnych przekazywanych Agencji za pośrednictwem odpowiedniego podmiotu. Kod ACER bywa wymagany już na etapie przystępowania do obrotu na zorganizowanej platformie lub zawierania umowy z dostawcą usług raportowania, dlatego zwłoka z rejestracją może opóźnić samo uruchomienie działalności handlowej.
Obowiązek niezwłocznego zgłaszania zmian obejmuje każdą zmianę informacji przekazanych w formularzu. W praktyce uruchamiają go nie tylko zmiany danych kontaktowych czy składu zarządu, ale też zmiana dostawcy usług raportowania. Również zmiany w strukturze właścicielskiej, na przykład w wyniku nabycia udziałów lub akcji, mogą wymagać aktualizacji danych o podmiocie kontrolującym. Przeniesienie siedziby do innego państwa członkowskiego oznacza z kolei konieczność nowej rejestracji w organie regulacyjnym tego państwa i nadanie nowego kodu ACER.
Obowiązki informacyjne i zakazy w codziennym obrocie
Rejestracja jest początkiem, a nie końcem obowiązków. Uczestnicy rynku przekazują Agencji przez zarejestrowane mechanizmy sprawozdawcze (RRM) dane o zawieranych transakcjach i składanych zleceniach. Transakcje zawarte na giełdzie lub innej zorganizowanej platformie obrotu raportuje w imieniu uczestników sama platforma. Po Waszej stronie pozostają transakcje zawierane poza platformą. Kontrakty standardowe zgłasza się w ciągu dwóch dni roboczych, a niestandardowe w ciągu dziesięciu dni roboczych. Raportowanie ekspozycji obowiązuje od 1 stycznia 2027 r. i dotyczy pozycji przekraczających 600 GWh rocznie.
Jednocześnie zakaz wykorzystywania informacji wewnętrznej sięga dalej, niż często się zakłada. Za jej wykorzystanie może zostać uznane również anulowanie lub zmiana zlecenia złożonego, zanim informacja do Was dotarła, a także inne działania w zakresie obrotu. Informacje dotyczące własnych instalacji, np. awarii czy planowanych postojów, publikuje się na platformie informacji wewnętrznych. Manipulacją może być z kolei nie tylko zlecenie, ale też wprowadzający w błąd komunikat rynkowy, dlatego procedury zgodności powinny obejmować również komunikację zewnętrzną.
Przy handlu algorytmicznym samo powiadomienie organów nie wystarcza. Systemy muszą być przetestowane, monitorowane, wyposażone w limity zapobiegające błędnym zleceniom i objęte planem ciągłości działania.
Kary i przebieg postępowania
Polskie Prawo energetyczne przewiduje odpowiedzialność między innymi za zawieranie transakcji na hurtowym rynku energii bez wymaganego wpisu do rejestru uczestników rynku, brak aktualizacji danych oraz podanie w formularzu danych niepełnych lub nieprawdziwych. Sankcjonowane są także brak publikacji informacji wewnętrznej oraz nieprzekazanie Agencji danych transakcyjnych, przekazanie ich po terminie albo przekazanie danych nieprawdziwych lub niepełnych.
Dla naruszeń wskazanych w art. 56 ust. 1 pkt 39-43 Prawa energetycznego kara wynosi od 100 000 zł do 10 000 000 zł. Wymierza ją Prezes URE w drodze decyzji administracyjnej. Od tej decyzji możecie wnieść odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie, sądu ochrony konkurencji i konsumentów, w terminie 14 dni od dnia jej doręczenia.
Ryzyko regulacyjne nie ogranicza się zatem do samego braku wpisu. Obejmuje też jakość danych rejestracyjnych, ich aktualność, prawidłowe raportowanie oraz publikację informacji wewnętrznych. Państwa członkowskie mają zapewnić, aby sankcje za naruszenia REMIT były skuteczne, odstraszające i proporcjonalne, z uwzględnieniem charakteru, czasu trwania i wagi naruszenia, szkód dla klientów oraz potencjalnych korzyści.
Co przygotować do pierwszego kontaktu
Prawo energetyczne przewiduje kary pieniężne m.in. za zawieranie transakcji bez wpisu do rejestru uczestników rynku lub za nieaktualne albo nieprawdziwe dane w formularzu. Karane są też brak publikacji informacji wewnętrznej, nieprawidłowe lub nieterminowe raportowanie transakcji oraz naruszenia dotyczące handlu algorytmicznego.
Za brak publikacji informacji wewnętrznej spółce grozi do 1 000 000 euro lub do 2% całkowitego rocznego obrotu wykazanego w sprawozdaniu finansowym za poprzedzający rok obrotowy, jeżeli przekracza ona równowartość 1 000 000 euro. Za naruszenia dotyczące rejestracji, raportowania i handlu algorytmicznego grozi do 500 000 euro lub do 1% całkowitego rocznego obrotu wskazanego w sprawozdaniu finansowym za poprzedzający rok obrotowy, jeżeli przekracza ona równowartość 500 000 euro. Kara może zostać nałożona także na kierownika przedsiębiorstwa.
Karę wymierza Prezes URE w drodze decyzji. Odwołanie wnosi się za jego pośrednictwem do Sądu Okręgowego w Warszawie – sądu ochrony konkurencji i konsumentów, w terminie 14 dni od doręczenia decyzji. Karę płaci się dopiero po uprawomocnieniu się decyzji.
Najczęstsze pytania
Jak ustalić, czy opisana sytuacja dotyczy właśnie naszej firmy?
Może dotyczyć Waszej firmy, jeżeli zawieracie transakcje lub składacie zlecenia na co najmniej jednym hurtowym rynku energii. Ostateczna odpowiedź wymaga sprawdzenia roli podmiotu, produktu, rynku, rodzaju transakcji i miejsca siedziby.
Jakie dokumenty są potrzebne do oceny statusu uczestnika rynku?
Przede wszystkim umowy (zawarte lub planowane), regulaminy platform obrotu, pełnomocnictwa, opis procesu składania zleceń oraz schemat powiązań między spółkami. Przydatne są też dane o mocy zainstalowanej jednostek wytwórczych i rocznym zużyciu odbiorców.
Czy możemy zlecić tylko ocenę obowiązku rejestracji i zakresu obowiązków?
Tak. Analiza może zostać ograniczona do ustalenia, czy macie obowiązek rejestracji przed planowaną transakcją oraz jakie obowiązki REMIT wiążą się z opisanym modelem działalności.
Co można ustalić, gdy nie mamy jeszcze kompletu danych?
Można wstępnie zidentyfikować możliwe role, obszary ryzyka i informacje konieczne do dalszej kwalifikacji. Bez danych o produkcie, rynku, stronach i sposobie zawierania transakcji ocena może jednak pozostać warunkowa.
Czy można poprosić o wycenę bez zakupu konsultacji?
Tak. Możecie przesłać podstawowy opis sprawy i poprosić o określenie zakresu oraz kosztu analizy. Samo zapytanie o wycenę nie oznacza zakupu konsultacji.
Poproś o wycenę
Jeżeli planujecie pierwszą sprzedaż energii albo zmieniacie model obrotu, opiszcie role podmiotów, rodzaj transakcji i państwo siedziby. Na tej podstawie będzie można zaproponować zakres oceny obowiązku rejestracji oraz pozostałych obowiązków REMIT.
Sprawa z prawa energetycznego lub OZE?
Od tego pytania zaczyna się większość rozmów z prawnikiem. Wystarczy opis sprawy własnymi słowami. Sprawdzimy, czy możemy pomóc, i przedstawimy zakres, cenę oraz termin porady. Wycena nie zobowiązuje, a przepisami zajmujemy się my.
- 1 Rozmowa
Opis sytuacji własnymi słowami.
- 2 Co dalej
Wskazujemy możliwe rozwiązania i ich koszt.
- 3 Działamy
Po akceptacji prowadzimy sprawę.
Rozmowa od razu? Umów konsultację.
Doświadczenie w bieżącej obsłudze prawnej osób fizycznych oraz przedsiębiorców zdobywała w wielu kancelariach prawnych w Warszawie specjalizujących się w prawie korporacyjnym oraz prawie rodzinnym. W kancelarii zajmuje się obsługą przedsiębiorców oraz klientów indywidualnych z zakresu prawa zobowiązań oraz prawa gospodarczego. W ramach realizowanej praktyki zawodowej między innymi analizuje, opiniuje i tworzy umowy cywilnoprawne, sporządza opinie prawne z zakresu prawa cywilnego oraz gospodarczego oraz opracowuje…
Zobacz profil →Kolejna analiza prosto do skrzynki
Newsletter „Miesięczny Legal Check” zbiera co miesiąc najważniejsze nowelizacje i ich praktyczne skutki dla biznesu, zinterpretowane przez prawników HWW.
