Od 1 stycznia 2024 r. przedsiębiorcy z branży gastronomicznej, handlowej i produkcyjnej muszą stosować nowe przepisy o opłatach za jednorazowe opakowania z tworzyw sztucznych - potocznie zwanych „podatkiem od plastiku”. Regulację wprowadza ustawa z dnia 14 kwietnia 2023 r. o zmianie ustawy o obowiązkach przedsiębiorców w zakresie gospodarowania niektórymi odpadami oraz o opłacie produktowej oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2023 poz. 877), wdrażająca dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/904 z dnia 5 czerwca 2019 r. w sprawie zmniejszenia wpływu niektórych produktów z tworzyw sztucznych na środowisko (Dz.Urz. UE L 155 z dnia 12 czerwca 2019, s. 1), tzw. Dyrektywę SUP (Single-Use Plastics).
Kogo dotyczą przepisy?
Obowiązki dotyczą dwóch grup przedsiębiorców.
Pierwsza grupa - płatnicy opłaty konsumenckiej - to przedsiębiorcy prowadzący jednostki handlu detalicznego, hurtowego lub gastronomicznego, w których oferowane są produkty jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych (tzw. produkty SUP). Obowiązek dotyczy też sprzedaży przez automaty vendingowe.
Druga grupa - wprowadzający do obrotu - to producenci i importerzy produktów jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych wymienionych w Załączniku nr 9 do ustawy, zobowiązani do ponoszenia opłat na pokrycie kosztów zbierania i przetwarzania odpadów.
Jakie produkty są objęte opłatą konsumencką?
Opłacie podlegają wyłącznie dwa rodzaje opakowań jednorazowych:
- kubki na napoje (wraz z pokrywkami i wieczkami) - stawka 0,20 zł za sztukę,
- pojemniki na żywność (pudełka, pojemniki na posiłki gotowe do bezpośredniego spożycia) - stawka 0,25 zł za sztukę. Stawki określa rozporządzenie Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 7 grudnia 2023 r. w sprawie stawek opłaty za produkty jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych będące opakowaniami (Dz.U. 2023 poz. 2679).
Obowiązki operacyjne
Pobieranie opłaty. Przedsiębiorca ma obowiązek pobrać opłatę od klienta (użytkownika końcowego) każdorazowo przy sprzedaży napoju lub żywności w opakowaniu SUP. Opłata zwiększa podstawę opodatkowania VAT i powinna być ewidencjonowana na kasie fiskalnej łącznie z ceną produktu, ze stawką VAT właściwą dla sprzedawanego towaru. Nie ma obowiązku wyodrębniania opłaty na paragonie.
Ewidencja. Przedsiębiorca prowadzi odrębną ewidencję (papierową lub elektroniczną) liczby nabytych i wydanych klientom produktów SUP za każdy rok kalendarzowy. Przy prowadzeniu kilku punktów - ewidencja odrębnie dla każdego z nich.
Alternatywa dla klienta. Od 1 lipca 2024 r. przedsiębiorca ma obowiązek oferować klientom opakowania alternatywne - wykonane z materiałów innych niż tworzywa sztuczne.
Wpłata na rachunek marszałka województwa. Pobrane opłaty należy przekazać do 15 marca roku następującego po roku, którego dotyczą, na rachunek marszałka województwa właściwego ze względu na miejsce pobrania opłaty. Termin za rok 2026 przypada na 15 marca 2027 r.
Skutki w PIT i VAT
VAT. Opłata SUP nie jest odrębnym świadczeniem - stanowi element podstawy opodatkowania dostarczanego towaru (posiłku lub napoju). Opodatkowana jest stawką VAT właściwą dla sprzedawanego produktu (interpretacja indywidualna Dyrektora KIS z dnia 16 kwietnia 2024 r. sygn. 0114-KDIP1-3.4012.35.2024.3.PRM).
PIT. Pobrana opłata, przekazywana następnie do marszałka województwa, nie stanowi przychodu podatkowego przedsiębiorcy - jest neutralna dochodowo. Stanowisko w zakresie PIT potwierdza interpretacja indywidualna Dyrektora KIS z dnia 31 marca 2025 r. sygn. 0114-KDIP3-1.4011.157.2025.1.AK).
Sankcje za naruszenia
Za niepobranie opłaty, zaniżenie jej wysokości lub niewniesienie na rachunek marszałka - marszałek województwa ustala należność w drodze decyzji i nakłada dodatkową opłatę sankcyjną w wysokości 50% kwoty niewniesionej opłaty.
Za naruszenie obowiązku prowadzenia ewidencji lub braku oferty opakowań alternatywnych grozi administracyjna kara pieniężna od 500 zł do 20.000 zł (dla przedsiębiorców prowadzących jednostki handlowe i gastronomiczne).
Zakaz wprowadzania do obrotu
Przepisy wprowadzają bezwzględny zakaz oferowania wybranych produktów jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych, m.in.: sztućców, talerzy, słomek, patyczków higienicznych oraz pojemników na żywność z polistyrenu ekspandowanego. Naruszenie zakazu zagrożone jest administracyjną karą pieniężną od 10.000 zł do 500.000 zł.
Masz pytanie podatkowe albo spór z urzędem?
Od tego pytania zaczyna się większość rozmów z prawnikiem. Konsultacja jest płatna, 600 zł netto (738 zł brutto). Płacisz za realną poradę: powiemy, czy masz problem prawny, co da się z nim zrobić i ile to mniej więcej kosztuje. Na nic dalej Cię to nie wiąże, a przepisy zostaw nam, od tego jesteśmy.
- 1 Rozmowa
Mówisz, co się dzieje, własnymi słowami.
- 2 Co dalej
Powiemy, jakie masz wyjścia i ile to kosztuje.
- 3 Działamy
Dajesz zielone światło i sprawa jest nasza.
Praktyka obejmuje bieżące doradztwo w zakresie prawa administracyjnego oraz podatkowego. Posiada szerokie doświadczenie w zakresie obsługi postępowań sądowych, administracyjnych, podatkowych oraz sądowo-administracyjnych dotyczących zarówno klientów indywidualnych, jak również podmiotów gospodarczych, w tym także uzyskane w ramach wieloletniej obsługi jednostek samorządu terytorialnego i innych jednostek sektora finansów publicznych.
Zobacz profil →Nie przegap kolejnej analizy
Co miesiąc najważniejsze nowelizacje i ich praktyczne skutki dla biznesu, zebrane i zinterpretowane przez prawników HWW.
