Nowe uprawnienia
Zgodnie z znowelizowanym brzmieniem art. 48 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej bank na żądanie również naczelnika urzędu skarbowego zobowiązany będzie do udzielenia informacji na temat „posiadanych lub współposiadanych rachunków bankowych lub posiadanych pełnomocnictw do dysponowania rachunkami bankowymi, liczby tych rachunków lub pełnomocnictw, obrotów i stanów tych rachunków, z podaniem dat oraz kwot poszczególnych wpływów, dat oraz kwot poszczególnych obciążeń rachunków i ich tytułów oraz odpowiednio ich nadawców i odbiorców”.
Do 30 czerwca 2022 r. z wnioskowaniem o taką informację wystąpić mogli Szef Krajowej Administracji Skarbowej oraz naczelnik urzędu celno-skarbowego. Jednocześnie do 30 czerwca 2022 r. z powyższym żądaniem o udzielenie informacji organy skarbowe mogły wystąpić wyłącznie wobec osób fizycznych, które posiadały status podejrzanego w sprawie tj. osób, którym już przedstawiono zarzuty. Natomiast zmiana przepisu polegająca na zastąpieniu słowa „podejrzany”, słowem „osoba fizyczna” otwiera organom skarbowym drogę do uzyskania informacji o osobach, które dopiero uwzględniane są w kręgu osób podejrzanych.
Z wnioskiem o informację o rachunku bankowym naczelnik urzędu skarbowego będzie mógł wystąpić w związku z wszczętym postępowaniem przygotowawczym lub czynnościami wyjaśniającymi odpowiednio w sprawie o przestępstwa lub wykroczenia oraz przestępstwa skarbowe lub wykroczenia skarbowe w przypadku, gdy postępowanie przygotowawcze lub czynności wyjaśniające są prowadzone w związku z czynami popełnionymi w zakresie działalności osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej. Jednocześnie przepisy nie przewidują w tym zakresie obowiązku poinformowania podatnika o powyższym fakcie.
W ramach posiadanych uprawnień naczelnik urzędu skarbowego może uzyskać informacje o liczbie rachunków bankowych, obrotów i stanów rachunków, w tym z podaniem dat oraz kwot poszczególnych wpłat, dat oraz kwot poszczególnych wypłat a także ich tytułów oraz odpowiednio danych nadawców i odbiorców płatności.
Ministerstwo Finansów uspokaja
W odpowiedzi na interpelację poselską nr 34443 Ministerstwo Finansów zdaje się uspokajać, że nowelizacja ww. przepisu i znaczące rozszerzenie uprawnień w tym zakresie nie będzie służyło nadużyciom prawa.
Jednocześnie Ministerstwo zaznacza, że celem przedmiotowej zmiany jest ujednolicenie oraz doprecyzowanie uprawnień, gdy organy skarbowe prowadzą postępowanie przygotowawcze dotyczące m.in. osoby fizycznej, niezależnie albo zanim zostaną wszczęte procedury podatkowe: kontrola celno-skarbowa, kontrola podatkowa, postępowanie podatkowe. W odpowiedzi na interpelację Ministerstwo podkreśla również, że naczelnik urzędu skarbowego może bowiem prowadzić równolegle i niezależnie dwa postępowania: kontrolne lub podatkowe i postępowanie przygotowawcze w sprawie karnej skarbowej, a to z kolei uzasadnia rozszerzenie katalogu podmiotów uprawnionych do uzyskania informacji bankowych o właśnie ten organ.
Brak obowiązku poinformowania podatnika o zasięgnięciu informacji o jego rachunku bankowym Ministerstwo tłumaczy z kolei tym, iż „Przepisy procedury karnej nie przewidują informowania właściciela rachunku o wszczęciu postępowania”.
Odpowiedź Ministerstwa nie usuwa jednak wątpliwości
Chodzi bowiem o to, że dotychczas obowiązek banków dotyczył informacji o osobach fizycznych, które posiadały status podejrzanego w sprawie tj. osób, którym już przedstawiono zarzuty. Zastąpienie w przepisie słowa „podejrzany”, słowem „osoba fizyczna” otwiera natomiast fiskusowi drogę do uzyskania informacji o osobach fizycznych, które dopiero uwzględniane są w kręgu osób podejrzanych, niemającym jednocześnie o tym pojęcia. W dodatku gdy naczelnik urzędu skarbowego nie będzie posiadał jeszcze dostatecznego potwierdzenia możliwości popełnienia czynu zabronionego, to i tak pozyska z banku wrażliwe informacje o posiadanych przez podatnika rachunkach bankowych. W praktyce komentowane rozwiązanie może sprowadzić tajemnicę bankową do poziomu iluzji.
Najczęściej zadawane pytania
Czy naczelnik urzędu skarbowego będzie mnie informował, gdy uzyska dostęp do moich danych z konta bankowego?
Nie, przepisy nie przewidują obowiązku informowania podatnika o takim fakcie. Brak takiego obowiązku wynika z faktu, że procedura karna nie wymaga powiadamiania właściciela rachunku o wszczęciu postępowania. Oznacza to, że organy skarbowe mogą pozyskiwać wrażliwe dane bez Twojej wiedzy.
Na jakiej podstawie fiskus może żądać informacji o moich rachunkach bankowych?
Naczelnik urzędu skarbowego może wystąpić z wnioskiem w związku z wszczętym postępowaniem przygotowawczym lub czynnościami wyjaśniającymi w sprawach o przestępstwa lub wykroczenia oraz przestępstwa skarbowe lub wykroczenia skarbowe. Uprawnienie to dotyczy przypadków, gdy czyn popełniono w zakresie działalności osoby fizycznej, prawnej lub innej jednostki organizacyjnej. Bank jest zobowiązany do udzielenia żądanych informacji na takie żądanie.
Jakie konkretne dane o moim koncie bankowym może uzyskać naczelnik urzędu skarbowego?
Organ może uzyskać informacje o liczbie posiadanych rachunków, ich stanach oraz obrotach. Wymagane jest również podanie dat i kwot poszczególnych wpływów oraz obciążeń, wraz z ich tytułami. Dodatkowo fiskus ma prawo do uzyskania danych nadawców i odbiorców płatności związanych z tymi transakcjami.
Czy zmiana prawa oznacza, że fiskus może teraz sprawdzać konta osób, które nie są jeszcze formalnie podejrzane?
Tak, zmiana przepisu zastąpiła słowo “podejrzany” określeniem “osoba fizyczna”, co otwiera drogę do uzyskania informacji o osobach dopiero uwzględnianych w kręgu podejrzanych. Oznacza to, że organy mogą pozyskiwać wrażliwe dane jeszcze przed przedstawieniem zarzutów. Brak obowiązku powiadomienia o tym fakcie może ograniczać ochronę tajemnicy bankowej.
Dlaczego Ministerstwo Finansów uważa, że nowe uprawnienia nie będą nadużywane?
Ministerstwo wskazuje, że celem zmiany jest ujednolicenie i doprecyzowanie uprawnień organów skarbowych w trakcie postępowania przygotowawczego. Rozszerzenie katalogu podmiotów uprawnionych ma na celu umożliwienie naczelnikowi urzędu skarbowego prowadzenia równolegle postępowań kontrolnych i karnych skarbowych. Organ ten może bowiem prowadzić te procedury niezależnie od siebie.
Masz pytanie podatkowe albo spór z urzędem?
Od tego pytania zaczyna się większość rozmów z prawnikiem. Konsultacja jest płatna, 600 zł netto. Płacisz za realną poradę: powiemy, czy masz problem prawny, co da się z nim zrobić i ile to mniej więcej kosztuje. Na nic dalej Cię to nie wiąże, a przepisy zostaw nam, od tego jesteśmy.
- 1 Rozmowa
Mówisz, co się dzieje, własnymi słowami.
- 2 Co dalej
Powiemy, jakie masz wyjścia i ile to kosztuje.
- 3 Działamy
Dajesz zielone światło i sprawa jest nasza.
Specjalizuje się w polskim i międzynarodowym prawie podatkowym, ze szczególnym uwzględnieniem podatków dochodowych (CIT, PIT) oraz kwestii opodatkowania transakcji transgranicznych. Posiada wieloletnie doświadczenie w świadczeniu kompleksowego doradztwa podatkowego, obejmującego przygotowywanie opinii prawno-podatkowych, wniosków o interpretacje indywidualne oraz przeprowadzanie przeglądów podatkowych.
Zobacz profil →Nie przegap kolejnej analizy
Co miesiąc najważniejsze nowelizacje i ich praktyczne skutki dla biznesu, zebrane i zinterpretowane przez prawników HWW.
