Dostawca blokuje dane magazynu lub falownika. Czy możemy przekazać je innemu serwisowi?
Co do zasady na podstawie rozporządzenia (UE) 2023/2854 w sprawie danych (Data Act) możecie zażądać, aby posiadacz danych udostępnił innemu serwisowi dane łatwo dostępne z magazynu energii, falownika lub usługi powiązanej, wraz z odpowiednimi metadanymi.
Odpowiedź zależy jednak od tego, czy urządzenie jest „produktem skomunikowanym”, jakie dane rzeczywiście powstają, kto jest użytkownikiem i posiadaczem danych oraz czy występują ograniczenia związane z bezpieczeństwem, tajemnicą przedsiębiorstwa albo danymi osobowymi. Trzeba również sprawdzić umowy i status przedsiębiorców uczestniczących w udostępnianiu. Stan prawny: 7 października 2026 r.
Produkt połączony i rodzaj danych
W polskim tekście Data Act odpowiednikiem potocznego „produktu połączonego” jest „produkt skomunikowany”. Jest nim rzecz, która pozyskuje, generuje lub zbiera dane dotyczące swojego wykorzystania lub otoczenia, potrafi komunikować je przez usługę łączności elektronicznej, łącze fizyczne albo dostęp na urządzeniu, a jej podstawową funkcją nie jest przechowywanie, przetwarzanie ani przesyłanie danych w imieniu podmiotu innego niż użytkownik.
Falownik albo magazyn energii może spełniać tę definicję, lecz nie wynika to z samej nazwy urządzenia. Sprawdźcie jego funkcje, sposób komunikowania danych i rolę, jaką pełni przetwarzanie danych. Osobnej oceny wymaga aplikacja, portal lub oprogramowanie. Może ono stanowić „usługę powiązaną”, czyli usługę cyfrową inną niż usługa łączności elektronicznej, jeżeli jest skomunikowane z produktem w taki sposób, że bez niego produkt nie wykona co najmniej jednej funkcji, albo jeśli dodano je później, aby dodać, uaktualnić lub zmienić funkcje produktu.
Prawo dostępu nie obejmuje automatycznie wszystkich informacji znajdujących się w systemie dostawcy. Kluczowe są dane z produktu i z usługi powiązanej, które posiadacz danych zgodnie z prawem pozyskuje albo może pozyskać bez nieproporcjonalnie dużego wysiłku wykraczającego poza prostą czynność. Data Act określa je jako „dane łatwo dostępne”. Udostępnieniu podlegają dane łatwo dostępne wraz z odpowiednimi metadanymi. Tak więc, obejmuje dane surowe i wstępnie przetworzone, na przykład odczyty napięcia, mocy, stanu naładowania, temperatury czy kody błędów. Co do zasady nie obejmuje natomiast informacji wywnioskowanych lub pochodnych, które posiadacz danych uzyskuje dzięki własnym algorytmom i analizom, na przykład prognoz degradacji baterii albo wyników autorskiej diagnostyki. Przy formułowaniu wniosku warto więc rozróżnić te dwie kategorie.
Przed zawarciem umowy sprzedaży, najmu, dzierżawy albo leasingu sprzedawca przedstawia użytkownikowi między innymi informacje o rodzaju, formacie i szacunkowej ilości danych, generowaniu ich w sposób ciągły i w czasie rzeczywistym oraz sposobie dostępu, pobrania lub usunięcia. Obowiązek projektowania zapewniającego domyślnie łatwy, bezpieczny i bezpłatny dostęp z art. 3 ust. 1 obejmie produkty skomunikowane i usługi z nimi powiązane wprowadzone na rynek po 12 września 2026 r. Rozporządzenie stosuje się od 12 września 2025 r.
Odroczenie dotyczy wyłącznie obowiązku projektowania produktów. Prawa użytkownika do dostępu do danych (art. 4) i do ich udostępnienia osobie trzeciej (art. 5) stosuje się od 12 września 2025 r. również do urządzeń wprowadzonych na rynek wcześniej. To, że falownik lub magazyn zainstalowano przed tą datą, nie wyklucza więc żądania udostępnienia danych.
Data Act nie jest jedyną podstawą dostępu do danych w energetyce. Dane pomiarowe z licznika operatora systemu dystrybucyjnego, w tym dane przekazywane w ramach Centralnego Systemu Informacji Rynku Energii, podlegają przede wszystkim przepisom Prawa energetycznego i regulacjom sektorowym. Data Act dotyczy przede wszystkim danych z urządzeń i usług po stronie instalacji, takich jak falownik, magazyn energii czy system zarządzania energią. Przed złożeniem wniosku ustalcie, o które dane chodzi i kto je wytwarza.
Role użytkownika oraz posiadacza danych
Użytkownikiem może być osoba fizyczna albo prawna, która jest właścicielem produktu skomunikowanego, uzyskała umownie tymczasowe prawo korzystania z niego albo korzysta z usług powiązanych. Wasza spółka nie musi więc być właścicielem każdego elementu instalacji, lecz trzeba powiązać jej status z konkretnym urządzeniem lub usługą.
Posiadaczem danych jest osoba, która ma prawo albo obowiązek wykorzystywać i udostępniać dane. Może to obejmować, jeśli przewiduje to umowa, dane z produktu albo z usługi powiązanej pobrane lub wygenerowane podczas świadczenia tej usługi. Producent urządzenia, dostawca platformy i podmiot serwisujący nie muszą zatem pełnić tej samej roli.
Jeżeli użytkownik nie ma bezpośredniego dostępu, posiadacz danych udostępnia mu dane łatwo dostępne wraz z metadanymi bez zbędnej zwłoki, łatwo, bezpiecznie i nieodpłatnie, w kompleksowym, powszechnie używanym formacie nadającym się do odczytu maszynowego oraz w jakości dostępnej posiadaczowi. W stosownym przypadku i gdy jest to technicznie wykonalne, dostęp powinien działać w sposób ciągły i w czasie rzeczywistym. Podstawą jest zwykły wniosek złożony drogą elektroniczną.
Na wniosek użytkownika lub podmiotu działającego w jego imieniu posiadacz udostępnia dane łatwo dostępne z metadanymi wskazanej osobie trzeciej. Jest to nieodpłatne dla użytkownika, ale nie musi być bezpłatne między posiadaczem danych a serwisem. Warunki udostępnienia danych serwisowi strony uzgadniają w umowie. Muszą one być sprawiedliwe, rozsądne, niedyskryminacyjne i przejrzyste (art. 8 Data Act). Uzgodniona między przedsiębiorcami rekompensata ma być niedyskryminacyjna i zasadna. Może uwzględniać koszty udostępnienia, inwestycje w dane oraz marżę, przy czym nie przekracza kosztów udostępnienia, gdy odbiorcą danych jest MŚP albo niekomercyjna organizacja badawcza bez przedsiębiorstw powiązanych niebędących MŚP.
Ograniczenia i chronione informacje
Nie każda odmowa będzie bezzasadna. Użytkownik i posiadacz danych mogą umownie ograniczyć albo zakazać dostępu, wykorzystywania lub dalszego dzielenia się danymi, jeżeli takie przetwarzanie mogłoby zagrozić wymaganiom bezpieczeństwa produktu określonym w prawie Unii albo krajowym i wywołać poważny negatywny wpływ na zdrowie, bezpieczeństwo lub ochronę osób fizycznych. Ograniczenie to ma charakter umowny. Posiadacz danych nie może więc powołać się na nie ogólnikowo, jeżeli nie wynika ono z umowy z użytkownikiem i nie odnosi się do konkretnych wymagań bezpieczeństwa. W przypadku falowników i magazynów energii argument bezpieczeństwa pojawia się często. Warto wtedy żądać wskazania, którego przepisu i jakiego ryzyka dotyczy. Przy odmowie posiadacz powiadamia właściwy organ. Użytkownik może wnieść skargę do właściwego organu albo uzgodnić skierowanie sprawy do organu rozstrzygania sporów.
Tajemnica przedsiębiorstwa nie wyłącza dostępu automatycznie, ale wymaga ochrony. Warunkiem ujawnienia jest zastosowanie przed nim wszelkich środków niezbędnych do ochrony poufności. Posiadacz danych albo tajemnicy identyfikuje chronione dane i uzgadnia z użytkownikiem proporcjonalne środki techniczne i organizacyjne, na przykład umowę o poufności, protokół ścisłego dostępu lub modelowe postanowienia umowne. Wobec innego serwisu ujawnienie tajemnicy ogranicza się do zakresu ściśle niezbędnego do uzgodnionego celu.
Przy żądaniu przekazania danych innemu serwisowi analogiczne zasady ochrony tajemnicy przedsiębiorstwa przewiduje art. 5 ust. 9–11, a przy dostępie samego użytkownika art. 4 ust. 6–8. Jeśli strony nie uzgodnią środków, użytkownik ich nie wdroży albo zagrozi poufności, posiadacz może wstrzymać lub zawiesić dzielenie się danymi. Musi uzasadnić decyzję na piśmie i powiadomić właściwy organ. W wyjątkowych okolicznościach posiadacz tajemnicy może odrzucić konkretny wniosek, jeżeli wykaże duże prawdopodobieństwo poważnej szkody ekonomicznej, przedstawiając na piśmie obiektywne elementy tego wykazania.
Użytkownik nie może użyć danych do opracowania produktu skomunikowanego konkurującego z produktem, z którego pochodzą, ani przekazać ich osobie trzeciej w tym celu. Zakaz ten dotyczy konkurencyjnego produktu skomunikowanego, a nie usług. Przekazanie danych niezależnemu serwisowi w celu konserwacji, diagnostyki, naprawy czy optymalizacji pracy instalacji jest typowym celem, dla którego rozporządzenie przyznaje prawo do udostępnienia danych osobie trzeciej. Odrębnie ujęto dane z testowania nowych produktów, substancji albo procesów jeszcze niewprowadzonych do obrotu: obowiązek udostępnienia ich osobie trzeciej nie powstaje, chyba że umowa dopuszcza ich wykorzystanie. Strażnik dostępu wyznaczony na podstawie rozporządzenia (UE) 2022/1925 nie może być taką osobą trzecią. Jeżeli użytkownik nie jest osobą, której dane dotyczą, udostępnienie danych osobowych wymaga ważnej podstawy prawnej zgodnej z art. 6 RODO, a w stosownych przypadkach spełnienia warunków art. 5 ust. 3 dyrektywy 2002/58/WE (e-prywatność).
Właściwy organ do rozpatrywania skarg wskazują przepisy krajowe. Projekt ustawy o sprawiedliwym dostępie do danych i ich wykorzystywaniu przewiduje, że funkcję tę, a także rolę koordynatora danych i organu certyfikującego organy rozstrzygania sporów, będzie pełnił Prezes Urzędu Komunikacji Elektronicznej. Do czasu wejścia ustawy w życie warto sprawdzić aktualny stan prac legislacyjnych przed wniesieniem skargi.
Kancelaria HWW ocenia, że wymogi formalne odmowy mają duże znaczenie praktyczne. Wstrzymanie lub zawieszenie udostępniania danych serwisowi (art. 5 ust. 10) oraz odrzucenie wniosku (art. 5 ust. 11) wymagają pisemnego uzasadnienia i powiadomienia właściwego organu. Brak uzasadnienia, ogólnikowe uzasadnienie albo brak powiadomienia organu mogą być istotnym argumentem w skardze lub w postępowaniu przed organem rozstrzygania sporów, niezależnie od sporu o to, czy dane rzeczywiście stanowią tajemnicę przedsiębiorstwa. Dlatego warto utrwalić treść, datę i formę otrzymanej odmowy.
Umowy z serwisem i dostawcą systemu
Najpierw porównajcie umowę nabycia lub korzystania z urządzenia, warunki usługi powiązanej, regulamin platformy, dokumentację techniczną i umowę z nowym serwisem. Dokumenty powinny pozwolić ustalić, kto kontroluje dane, w jakich formatach je udostępnia, jakie przewidziano interfejsy, czy dane powstają stale i w czasie rzeczywistym oraz jakie zasady dotyczą poufności, bezpieczeństwa i kosztów.
Przed zawarciem umowy o usługę powiązaną dostawca powinien przekazać między innymi informacje o tożsamości przyszłego posiadacza danych, planowanym wykorzystywaniu danych, sposobie złożenia i zakończenia wniosku o dzielenie się nimi z osobą trzecią, prawie wniesienia skargi oraz o tym, czy przyszły posiadacz danych jest posiadaczem tajemnic przedsiębiorstwa zawartych w danych. Te informacje mogą pomóc przygotować precyzyjny wniosek i skonfrontować odmowę z wcześniej opisanym modelem dostępu.
We wniosku wskażcie urządzenie, usługę, okres i kategorie danych, metadane, format, wybrany serwis oraz cel. Z serwisem uzgodnijcie upoważnienie, zabezpieczenia i zakończenie dostępu. Pamiętajcie, że serwis jako odbiorca danych ma własne obowiązki ustawowe (art. 6 Data Act). Może przetwarzać dane tylko w celach i na warunkach uzgodnionych z Waszą spółką, powinien je usunąć, gdy przestaną być potrzebne, i nie może przekazywać ich dalej poza zakresem tej umowy.
Sprawdźcie również, czy dostawca produktu lub usługi mieści się w wyłączeniu przewidzianym dla mikroprzedsiębiorstw, małych przedsiębiorstw albo, w opisanych w rozporządzeniu sytuacjach, przedsiębiorstw średnich. Kwalifikacja wymaga oceny konkretnego stanu faktycznego. Postanowienie umowne, które ze szkodą dla użytkownika wyłącza prawa z rozdziału II Data Act, stanowi od nich odstępstwo albo zmienia ich skutek, nie wiąże użytkownika.
Jeżeli dostawca platformy narzucił Waszej spółce jednostronne postanowienia dotyczące dostępu do danych lub ich wykorzystywania, warto je ocenić także pod kątem art. 13 Data Act o nieuczciwych warunkach umownych w relacjach między przedsiębiorcami. Przepis ten stosuje się do umów zawartych po 12 września 2025 r. Do umów zawartych do tego dnia włącznie będzie się go stosować od 12 września 2027 r., ale tylko wtedy, gdy zawarto je na czas nieokreślony albo wygasają one co najmniej 10 lat po 11 stycznia 2024 r. Przy starszych umowach na czas oznaczony warto więc sprawdzić datę ich zakończenia.
Co przygotować do pierwszego kontaktu
Przygotujcie krótki opis instalacji i problemu, wskażcie rolę Waszej spółki oraz podmioty kontrolujące urządzenia, platformę i serwis. Dołączcie najważniejszy dokument albo napiszcie, na jakim etapie jest zakup, wdrożenie, eksploatacja lub spór. Określcie oczekiwane działanie, na przykład ocenę odmowy lub przygotowanie zasad przekazania danych innemu serwisowi, i podajcie ważny termin. Pełne akta możecie przekazać później kanałem uzgodnionym z kancelarią.
Najczęstsze pytania
Jak ustalić, czy opisana sytuacja dotyczy właśnie naszej firmy?
Sprawdźcie, czy falownik, magazyn lub inny element instalacji pozyskuje, generuje albo zbiera dane i potrafi je komunikować, a także czy Wasza spółka jest właścicielem, ma umowne prawo korzystania albo korzysta z usługi powiązanej. Następnie trzeba ustalić posiadacza danych, zakres danych łatwo dostępnych i ewentualne wyłączenia.
Jakie dokumenty są potrzebne do oceny sprawy ?
Najbardziej użyteczne są umowa zakupu, najmu, dzierżawy albo leasingu, warunki usługi cyfrowej, regulamin platformy, dokumentacja urządzenia, opis interfejsu i komunikacji oraz korespondencja dotycząca dostępu. Jeżeli dostawca odmówił, przekażcie także odmowę i jej uzasadnienie.
Czy możemy zlecić tylko analizę uprawnień i umów?
Tak. Możecie zapytać wyłącznie o analizę uprawnień, umów i warunków udostępniania danych, bez zamawiania innych prac.
Co można ustalić, gdy nie mamy jeszcze kompletu danych?
Można wstępnie rozpoznać role stron, urządzenia i usługi, wskazać dokumenty oraz informacje potrzebne do dalszej oceny i uporządkować pytania do dostawcy. Ostateczna kwalifikacja zależy od konkretnego stanu faktycznego i treści dokumentów.
Czy można poprosić o wycenę bez zakupu konsultacji?
Tak. Nie musicie wcześniej kupować konsultacji. Opiszcie krótko sytuację, oczekiwany rezultat i dostępne dokumenty, aby kancelaria mogła ocenić możliwość przygotowania wyceny.
Poproś o wycenę
Zamawianym rezultatem jest analiza uprawnień, umów i warunków udostępniania danych w ramach oferty „Obowiązki regulacyjne w energetyce”. Nie musicie wcześniej kupować konsultacji. Jeżeli ustalenie zakresu albo ceny wymaga odrębnej analizy, kancelaria wcześniej uzgodni z Wami jej zakres i koszt.
Masz sprawę z prawa energetycznego lub OZE?
Od tego pytania zaczyna się większość rozmów z prawnikiem. Opisz sprawę własnymi słowami. Sprawdzimy, czy możemy pomóc, i przedstawimy zakres, cenę oraz termin porady. Wycena nie zobowiązuje, a przepisy zostaw nam, od tego jesteśmy.
- 1 Rozmowa
Mówisz, co się dzieje, własnymi słowami.
- 2 Co dalej
Powiemy, jakie masz wyjścia i ile to kosztuje.
- 3 Działamy
Dajesz zielone światło i sprawa jest nasza.
Wolisz od razu porozmawiać? Umów konsultację.
Doświadczenie zawodowe zdobywała w warszawskich kancelariach, w tym w kancelarii notarialnej oraz kancelarii radcowsko-adwokackiej, gdzie wspierała starszych prawników w sprawach z zakresu prawa cywilnego, w tym w postępowaniach sądowych, a także w bieżącej obsłudze prawnej przedsiębiorstw. Obecnie wspiera zespół procesowy oraz korporacyjny kancelarii, uczestnicząc w obsłudze prawnej przedsiębiorstw oraz fundacji rodzinnych.
Zobacz profil →Nie przegap kolejnej analizy
Newsletter „Miesięczny Legal Check” zbiera co miesiąc najważniejsze nowelizacje i ich praktyczne skutki dla biznesu, zinterpretowane przez prawników HWW.
