Jeszcze do niedawna „agregacja energii” była pojęciem znanym głównie z dyrektyw unijnych i projektów ustaw. Dziś ma już swoją definicję ustawową, prowadzony przez regulatora wykaz podmiotów oraz – po nowelizacji Prawa energetycznego z marca 2026 r. – konkretne zasady rozliczeń i rozstrzygania sporów. Wyjaśniamy, kim jest agregator, jakie obowiązki na nim ciążą i co nowe przepisy oznaczają dla przedsiębiorcy rozważającego skorzystanie z jego usług albo wejście na ten rynek.
Agregacja i agregator – czym różnią się od sprzedawcy energii
Instytucję agregatora wprowadziła do polskiego porządku prawnego ustawa z dnia 28 lipca 2023 r. o zmianie ustawy – Prawo energetyczne oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2023 r. poz. 1681), implementująca art. 14 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/944 w sprawie wspólnych zasad rynku wewnętrznego energii elektrycznej. Zgodnie z art. 3 pkt 6e ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. – Prawo energetyczne (p.e.), agregacja to działalność polegająca na łączeniu wielkości mocy lub energii elektrycznej oferowanej przez odbiorców, wytwórców energii elektrycznej lub posiadaczy magazynów energii elektrycznej, z uwzględnieniem możliwości technicznych sieci, w celu sprzedaży energii elektrycznej, obrotu nią, świadczenia usług systemowych lub usług elastyczności na rynkach energii elektrycznej.
Agregatorem (art. 3 pkt 6f p.e.) jest zatem uczestnik rynku prowadzący taką działalność – może to być zarówno wyspecjalizowany podmiot handlowy, jak i sam odbiorca aktywny, jeżeli agreguje moce innych podmiotów. Ustawodawca wyodrębnił dodatkowo kategorię niezależnego agregatora (art. 3 pkt 6g p.e.) – agregatora niepowiązanego ze sprzedawcą energii elektrycznej danego odbiorcy i nienależącego do tej samej grupy kapitałowej co ten sprzedawca. To właśnie model niezależnego agregatora pozwala odbiorcy korzystać z usług agregacji bez konieczności zmiany dotychczasowego sprzedawcy energii, co odpowiada unijnej zasadzie otwartego dostępu do rynku elastyczności.
Warto mieć na uwadze, że agregacja jest konstrukcją odrębną od sprzedaży energii – agregator nie staje się automatycznie sprzedawcą wobec odbiorcy, lecz pośredniczy w monetyzacji jego elastyczności na rynkach hurtowych i usług systemowych.
Wpis do Wykazu agregatorów jako warunek prowadzenia działalności
Podjęcie działalności agregacyjnej wymaga uzyskania wpisu do Wykazu agregatorów, prowadzonego przez Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki od sierpnia 2024 r. Zgłoszenie następuje na formularzu udostępnionym przez URE, w formie papierowej z podpisem własnoręcznym albo elektronicznie za pośrednictwem ePUAP. Wpis obejmuje m.in. oznaczenie wnioskodawcy i jego formy prawnej, adres siedziby, NIP, wskazanie operatorów sieci właściwych dla obszaru działania, planowaną datę rozpoczęcia działalności oraz informację o ewentualnym korzystaniu z platform obrotu energią z OZE.
Co istotne z perspektywy inwestora, wpis nie jest formalnością bezterminową – jeżeli agregator nie rozpocznie faktycznej działalności w ciągu sześciu miesięcy od wpisu, Prezes URE wykreśla go z wykazu w drodze decyzji administracyjnej. Prowadzenie agregacji bez wymaganego wpisu stanowi działalność niezgodną z prawem. Dodatkowym warunkiem rozpoczęcia świadczenia usług jest zawarcie pisemnej umowy agregacji z odbiorcą, wytwórcą lub posiadaczem magazynu energii – sam wpis do wykazu nie uprawnia jeszcze do agregowania konkretnych mocy.
Praktyka pokazuje, że rynek ten dopiero się rozwija – pierwsze wpisy do wykazu (Photon Energy Trading PL, PIMEO Obrót) datowane są dopiero na przełom 2024 i 2025 r. Częstym błędem odbiorców zainteresowanych usługami agregacji jest pominięcie weryfikacji, czy kontrahent w ogóle figuruje w wykazie – brak wpisu powinien być traktowany jako sygnał ostrzegawczy co do legalności prowadzonej działalności.
Co zmienia nowelizacja z marca 2026 r. w modelu agregacji
Ustawa z dnia 13 marca 2026 r. o zmianie ustawy – Prawo energetyczne oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2026 r. poz. 516) to kolejny, szeroki etap reformy rynku energii – obejmujący m.in. nowe zasady przyłączania do sieci, mechanizm cable poolingu czy wzmocnioną ochronę odbiorców w umowach sprzedaży. W obszarze agregacji nowelizacja rozwija ramy wprowadzone w 2023 r., precyzując zagadnienia, które dotychczas budziły największe wątpliwości praktyczne uczestników rynku: metodykę ustalania warunków (w tym elementów taryfowych) świadczenia usług związanych z agregacją oraz zasady rozliczeń pomiędzy agregatorem a sprzedawcą energii elektrycznej odbiorcy, którego moc jest agregowana.
Dla przedsiębiorcy kluczowe jest to, że agregacja prowadzona przez niezależnego agregatora wpływa na pozycję kontraktową dotychczasowego sprzedawcy – jeżeli sprzedawca rozliczał odbiorcę na podstawie prognozowanego profilu poboru lub produkcji, a rzeczywisty profil zmienia się w wyniku działań agregatora, konieczny jest mechanizm korygujący te rozliczenia, tak aby żadna ze stron nie ponosiła nieuzasadnionego ryzyka bilansowania. Nowelizacja przewiduje w tym zakresie doprecyzowanie zasad korekty handlowej oraz możliwość pozasądowego rozstrzygania sporów pomiędzy agregatorami a innymi uczestnikami rynku.
Należy jednak zastrzec, że szczegółowa treść przepisów wykonawczych określających metodykę taryfową usług agregacji nie została jeszcze w pełni ujawniona publicznie – jej ostateczny kształt zależeć będzie od aktów wykonawczych i praktyki regulacyjnej Prezesa URE.
Ryzyka i rekomendacje praktyczne
W konsekwencji rosnącej roli agregacji na rynku energii warto już dziś uwzględnić kilka zasad przy planowaniu współpracy z agregatorem lub wejściu na ten rynek jako usługodawca:
Obszar
Na co zwrócić uwagę
Status kontrahenta
Wpis do Wykazu agregatorów URE i aktualność planowanej daty startu działalności
Relacja ze sprzedawcą
Czy agregator jest niezależny (art. 3 pkt 6g p.e.), czy powiązany ze sprzedawcą odbiorcy
Umowa agregacji
Precyzyjne zasady korekty rozliczeń handlowych i podziału ryzyka bilansowania
Zmiana agregatora
Prawo odbiorcy do rezygnacji lub zmiany agregatora bez utraty ciągłości rozliczeń
Spory
Możliwość skorzystania z trybu pozasądowego zamiast postępowania sądowego
Odbiorca planujący skorzystanie z usług agregacji powinien przed podpisaniem umowy zestawić jej postanowienia z warunkami dotychczasowej umowy sprzedaży energii, aby uniknąć kolizji w zakresie rozliczeń i odpowiedzialności za odchylenia bilansowe. Podmiot zamierzający świadczyć usługi agregacji powinien zaplanować proces wpisu do wykazu z odpowiednim wyprzedzeniem, mając na względzie sześciomiesięczny termin na rozpoczęcie faktycznej działalności po uzyskaniu wpisu.
Podsumowanie
Agregacja przestała być instytucją czysto teoretyczną – funkcjonujący wykaz agregatorów oraz doprecyzowane po nowelizacji z marca 2026 r. zasady rozliczeń i rozstrzygania sporów tworzą realne ramy prawne dla tego modelu biznesowego. Praktyka rynkowa dopiero się jednak kształtuje, a część zagadnień – w szczególności metodyka taryfowa usług agregacji – zależeć będzie od aktów wykonawczych i decyzji regulacyjnych Prezesa URE. Zarówno odbiorcom rozważającym skorzystanie z usług agregatora, jak i podmiotom planującym wejście na ten rynek rekomendujemy indywidualną analizę umowy agregacji oraz bieżące monitorowanie praktyki URE.
Informacja kancelarii, poza treścią artykułu.
HWW doradzała Energa S.A. z Grupy Orlen przy udziale w aukcji dogrywkowej rynku mocy na rok dostaw 2029, w której spółka zakontraktowała 1 228,678 MW obowiązku mocowego: doradztwo objęło ocenę zgodności mechanizmu z unijnym reżimem pomocy publicznej oraz odpowiedzialność członków zarządu, a opinia kancelarii była jednym z dokumentów leżących u podstaw decyzji zarządu z 17 lipca 2025 r. o przystąpieniu do aukcji. Każda sprawa ma własny stan faktyczny, więc ten wynik nie przesądza kolejnej.
Masz sprawę z prawa energetycznego lub OZE?
Od tego pytania zaczyna się większość rozmów z prawnikiem. Opisz sprawę własnymi słowami. Sprawdzimy, czy możemy pomóc, i przedstawimy zakres, cenę oraz termin porady. Wycena nie zobowiązuje, a przepisy zostaw nam, od tego jesteśmy.
- 1 Rozmowa
Mówisz, co się dzieje, własnymi słowami.
- 2 Co dalej
Powiemy, jakie masz wyjścia i ile to kosztuje.
- 3 Działamy
Dajesz zielone światło i sprawa jest nasza.
Wolisz od razu porozmawiać? Umów konsultację.
Specjalizuje się w prawie handlowym i cywilnym. Doświadczenie zdobywała w warszawskich kancelariach zajmujących się w kompleksową obsługą spółek oraz kancelarii specjalizującej się w prawie pracy. Posiada szerokie doświadczenie w zakresie doradztwa korporacyjnego. Uczestniczyła w procesach fuzji i przejęć na każdym ich etapie, od badania prawnego poprzedzającego transakcję po wypełnienie wymogów regulacyjnych związanych z procesem transformacyjnym. Przygotowuje oraz opiniuje umowy zawierane przez klientów oraz…
Zobacz profil →Nie przegap kolejnej analizy
Newsletter „Miesięczny Legal Check” zbiera co miesiąc najważniejsze nowelizacje i ich praktyczne skutki dla biznesu, zinterpretowane przez prawników HWW.
