Przejście umowy na sprzedaż energii na spadkobiercę

To, czy umowa sprzedaży energii elektrycznej przechodzi na spadkobiercę po śmierci odbiorcy można przenalizować w pierwszej kolejności od strony możliwości wstrzymania dostarczania energii przez przedsiębiorstwo energetyczne. Otóż przedsiębiorstwo energetyczne, wobec którego odbiorca zwleka z zapłatą za usługi świadczone związane z dostarczaniem paliw gazowych lub energii, powiadamia na piśmie odbiorcę paliw gazowych, energii elektrycznej lub ciepła w gospodarstwie domowym lub odbiorcę paliw gazowych wykorzystującego te paliwa do produkcji energii elektrycznej lub ciepła o zamiarze wstrzymania dostarczania paliw gazowych, energii elektrycznej lub ciepła, jeżeli odbiorca ten nie ureguluje zaległych i bieżących należności w okresie 14 dni od dnia otrzymania tego powiadomienia albo nie złoży w tym terminie wniosku o zastosowanie rozwiązania alternatywnego w stosunku do wstrzymania dostaw energii elektrycznej stosowanego przez sprzedawcę.

W jednej ze spraw w tym zakresie, Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów rozpatrywał sprawę, w której przesyłkę pocztową dotyczącą zalegania z opłatami oraz zamiarze wstrzymania dostarczania paliw gazowych, energii elektrycznej lub ciepła przedsiębiorstwo przesyłowe zaadresowało na nazwisko zmarłej. Przesyłka nie została odebrane przez jej następców prawnych, w wyniku czego nie dokonano rozliczenia, a przedsiębiorstwo przesyłowe wstrzymało dostawę energii. Przy okazji rozpatrywania tej sprawy sąd w pełni zasadnie uznał, że spadkobierca wstąpił w miejsce zmarłej do umowy zawartej z przedsiębiorstwem energetycznym poprzez dalsze korzystanie z dostawy energii elektrycznej i opłacanie rachunków. Przyznał też, że zgodnie z art. 922 § 1 i 2 k.c. z chwilą śmierci wynikające z umowy dostarczania energii elektrycznej prawa i obowiązki zmarłego przechodzą na spadkobierców. Umowa kompleksowa łącząca dotychczasowego odbiorcę nie zawierała bowiem postanowień przeciwnych i energia elektryczna mogła być nadal dostarczana do wymienionego w umowie lokalu.

Podobnie przyjął Sąd Apelacyjny w Warszawie w wyroku z dnia 13 stycznia 2017 r. o sygn. VI ACa 1536/15, w którym rozstrzygał sprawę, w której dwa dni po śmierci odbiorczyni, jej sąsiadka złożyła wniosek o demontaż przyłącza energii elektrycznej przechodzącego przez jej posesję, doprowadzającego energię elektryczną do posesji zmarłej, a także o demontaż licznika będącego jej własnością. Demontaż licznika został przeprowadzony w obecności sąsiadki, która umożliwiła dostęp do licznika. Spadkobierca złożył skargę, w której argumentował, że zlecenie zostało wydane bezpodstawnie, na wniosek osoby nieupoważnionej oraz bez uprzedniego kontaktu z wnioskodawcą.

Przy okazji wydania tegoż wyroku, sąd tak samo słusznie stwierdził, że zgodnie z art. 922 § 1 i 2 k.c. prawa i obowiązki majątkowe zmarłego przechodzą z chwilą jego śmierci na jedną lub kilka osób, przy czym nie należą do spadku prawa i obowiązki zmarłego ściśle związane z jego osobą, jak również prawa, które z chwilą jego śmierci przechodzą na oznaczone osoby niezależnie od tego, czy są one spadkobiercami. Zatem dziedziczeniu w rozumieniu tego przepisu podlegają jedynie prawa i obowiązki majątkowe mające charakter cywilnoprawny, a więc takie, których podstawą jest stosunek cywilnoprawny. Niewątpliwie taki charakter mają prawa i obowiązki wynikające z umowy sprzedaży energii elektrycznej.

Nie ma więc wątpliwości, że skoro prawa z umów sprzedaży energii elektrycznej oraz umów kompleksowych nie gasną z chwilą śmierci lub ustania bytu prawnego odbiorcy, to jako zobowiązania o charakterze majątkowym wchodzą one w skład spadku, a następnie przechodzą na spadkobierców.

Wyrok Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 7 lipca 2016 r. XVII AmE 5/16

Sąd Apelacyjny w Warszawie w wyroku z dnia 13 stycznia 2017 r. o sygn. VI ACa 1536/15

Najczęściej zadawane pytania

Czy umowa na sprzedaż energii elektrycznej przechodzi na spadkobiercę po śmierci odbiorcy?

Tak. Prawa i obowiązki majątkowe z umowy o dostarczanie energii wchodzą do spadku, więc przechodzą na spadkobierców. Z chwilą śmierci odbiorcy jego zobowiązania przejmują następcy prawni i wstępują w jego miejsce do umowy, co potwierdza orzecznictwo.

Czy dostawca energii może wstrzymać dostawy, jeśli nie otrzyma powiadomienia o śmierci odbiorcy?

Tak. Dostawca może wstrzymać dostawę, jeśli zaległe należności nie zostaną uregulowane w ciągu 14 dni od pisemnego powiadomienia. Gdy wezwanie do zapłaty trafi na zmarłego odbiorcę i nikt go nie odbierze, firma potraktuje to jako brak reakcji i zawiesi usługę. Dlatego to spadkobiercy powinni sami zgłosić się do przedsiębiorstwa, by nie dopuścić do przerw w dostawach.

Czy korzystanie z energii przez spadkobiercę oznacza automatyczne przejęcie umowy?

Tak. Sąd uznał, że spadkobierca wstępuje w miejsce zmarłego, jeśli dalej korzysta z dostaw energii i opłaca rachunki. Takie zachowanie oznacza akceptację warunków umowy oraz przejęcie wynikających z niej praw i obowiązków. Umowa kompleksowa zwykle nie zawiera postanowień, które wykluczałyby dziedziczenie tych zobowiązań.

Czy sąsiad może żądać demontażu licznika energii po śmierci właściciela mieszkania?

W rozpatrywanej sprawie spadkobierca kwestionował demontaż licznika dokonany bez kontaktu z następcami prawnymi. Sprawa nie jest jednak prosta: licznik mógł należeć do osoby trzeciej, a sąd nie przesądził, że jego demontaż był bezprawny. Spadkobiercy, którzy wstąpili do umowy, powinni wyjaśnić status urządzenia wprost z przedsiębiorstwem energetycznym i właścicielem licznika.

Jakie przepisy prawa regulują przejście umowy energii na spadkobierców?

Reguluje to Kodeks cywilny w przepisach o spadkach: z chwilą śmierci prawa i obowiązki majątkowe przechodzą na spadkobierców. Obejmuje to zobowiązania cywilnoprawne, a do takich należy umowa sprzedaży energii elektrycznej. Poza spadkiem zostają jedynie prawa ściśle związane z osobą zmarłego, a te przy dostawie mediów nie występują.