PPA FIZYCZNE CZY WIRTUALNE? CZYM RÓŻNIĄ SIĘ UMOWY ZAKUPU ZIELONEJ ENERGII
Umowa PPA (power purchase agreement) to długoterminowy kontrakt, w którym wytwórca energii z odnawialnego źródła, na przykład farma fotowoltaiczna lub wiatrowa, uzgadnia z kupującym cenę energii na wiele lat naprzód.
Gdy po stronie kupującej występuje nie spółka obrotu (handlująca energią), lecz przedsiębiorstwo, które tę energię zużywa, mówi się o corporate PPA, w skrócie cPPA. Nie jest to jednak odrębny rodzaj umowy, ponieważ określenie to wskazuje jedynie, kto kupuje, a nie jak przebiega rozliczenie. Dla przedsiębiorcy rozważającego taki kontrakt kluczowe jest zatem inne rozróżnienie, a mianowicie to, czy umowa ma charakter fizyczny, czy wirtualny.
Umowa fizyczna: energia rzeczywiście trafia do odbiorcy
W PPA fizycznym wytwórca sprzedaje odbiorcy energię, która następnie zostaje mu faktycznie dostarczona, siecią operatora albo linią bezpośrednią łączącą instalację z zakładem odbiorcy. Prawo energetyczne wprost dopuszcza zawarcie takiej umowy bezpośrednio między wytwórcą energii z OZE a odbiorcą (art. 5 ust. 2d PE), a wytwórca ma obowiązek poinformować o niej Prezesa URE w terminie miesiąca od jej zawarcia (art. 5 ust. 11a PE).
Fizyczny charakter umowy oznacza, że odbiorca otrzymuje energię wtedy, gdy instalacja ją wytwarza, co przy fotowoltaice i wietrze nie zawsze pokrywa się z rzeczywistym zapotrzebowaniem zakładu. Brakującą energię trzeba więc dokupić, a nadwyżkę zbilansować, a sposób rozwiązania tych kwestii w umowie, obok samej ceny, decyduje o opłacalności kontraktu. Należy też pamiętać, że wytwórca, który musi uzyskać koncesję, do czasu jej udzielenia może sprzedawać energię wyłącznie przedsiębiorstwom energetycznym, a nie odbiorcom końcowym (art. 33a ust. 1 pkt 2 i ust. 4 pkt 6 PE). W praktyce oznacza to, że dostawy w ramach fizycznego cPPA mogą się rozpocząć dopiero po zakończeniu postępowania koncesyjnego, co warto uwzględnić w harmonogramie umowy.
Umowa wirtualna: rozliczenie samej ceny
W PPA wirtualnym (vPPA) energia nie przechodzi na kupującego. Wytwórca sprzedaje ją na rynku, odbiorca kupuje energię na dotychczasowych zasadach od swojego sprzedawcy, a strony rozliczają między sobą wyłącznie różnicę między uzgodnioną w umowie ceną stałą a ceną rynkową. Jeżeli przykładowo strony ustaliły cenę 400 zł/MWh, a cena rynkowa w danym okresie wynosi 500 zł/MWh, wytwórca, który sprzedał energię drożej, oddaje odbiorcy różnicę, którą ten przeznacza na pokrycie wyższego rachunku u swojego sprzedawcy. Gdy cena rynkowa spada poniżej 400 zł/MWh, przepływ jest odwrotny i to odbiorca dopłaca wytwórcy. W obu przypadkach efektywny koszt energii dla odbiorcy zbliża się do ceny z umowy, choć fizycznie nadal kupuje on energię od dotychczasowego sprzedawcy. Liczby te mają charakter wyłącznie przykładowy.
Skoro energia nie jest dostarczana, „zielony” charakter zakupu odbiorca potwierdza gwarancjami pochodzenia, które są jedynym dokumentem poświadczającym, że energia została wytworzona w OZE (art. 120 ust. 1 ustawy o OZE). Ich przeniesienie trzeba więc uregulować w umowie jako odrębne świadczenie, pamiętając, że gwarancja przechodzi na nabywcę dopiero z chwilą wpisu w rejestrze gwarancji pochodzenia (art. 124 ust. 7 ustawy o OZE).
Umowa wirtualna jest prostsza organizacyjnie, ponieważ nie wymaga zmiany sprzedawcy ani budowy linii, a wytwórca i odbiorca mogą być przyłączeni w zupełnie innych częściach kraju. Ma ona jednak charakter czysto finansowy, w związku z czym przed jej zawarciem należy ocenić, czy nie stanowi instrumentu finansowego i czy nie rodzi obowiązków na gruncie regulacji rynku finansowego, a także jakie są jej skutki podatkowe po stronie odbiorcy.
Jak polskie prawo traktuje te umowy
Żadna z tych konstrukcji nie została odrębnie uregulowana. Ani Prawo energetyczne, ani ustawa o OZE nie definiują pojęć cPPA czy vPPA, a do sprzedaży energii w umowie fizycznej stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu cywilnego o sprzedaży (art. 535 w zw. z art. 555 KC). Ponieważ PPA obejmuje zwykle znacznie więcej niż samą sprzedaż, w literaturze przyjmuje się, że:
Umowy bezpośredniej sprzedaży energii odnawialnej typu PPA funkcjonują zatem w polskim porządku prawnym jako umowy nienazwane.
Plebański Jakub, Umowy bezpośredniej sprzedaży energii odnawialnej typu PPA jako alternatywa dla systemów wsparcia wynikających z ustawy o odnawialnych źródłach energii, PiP 2023/1/111-126 (2023)
Dla stron oznacza to dużą swobodę, ale też konieczność samodzielnego uregulowania w umowie wszystkich kwestii, których nie rozstrzygają przepisy.
Różnice
PPA fizyczne
PPA wirtualne (vPPA)
Czy energia trafia do odbiorcy
Tak, siecią albo linią bezpośrednią
Nie, odbiorca kupuje ją od swojego sprzedawcy
Co jest przedmiotem rozliczenia
Cena dostarczonej energii
Różnica między ceną z umowy a ceną rynkową
Gwarancje pochodzenia
Według umowy
Odrębne świadczenie, przeniesienie wpisem w rejestrze
Główne ryzyko odbiorcy
Niedopasowanie produkcji do zużycia
Finansowe skutki zmian ceny rynkowej
Na co zwrócić uwagę przed podpisaniem
- Czy umowa ma być fizyczna, czy wirtualna, i czy jej treść konsekwentnie odpowiada wybranemu modelowi.
- Jak ustalono wolumen i kto ponosi skutki rozbieżności między produkcją instalacji a zużyciem zakładu.
- Od kiedy rozpoczynają się dostawy lub rozliczenia, w szczególności czy wytwórca ma już wymaganą koncesję.
- Kiedy i w jaki sposób przenoszone są gwarancje pochodzenia.
- Jakie skutki umowa przewiduje na wypadek zmiany przepisów i siły wyższej oraz jakie zabezpieczenia składają strony.
Sprawa spółki do rozwiązania?
Od tego pytania zaczyna się większość rozmów z prawnikiem. Wystarczy opis sprawy własnymi słowami. Sprawdzimy, czy możemy pomóc, i przedstawimy zakres, cenę oraz termin porady. Wycena nie zobowiązuje, a przepisami zajmujemy się my.
- 1 Rozmowa
Opis sytuacji własnymi słowami.
- 2 Co dalej
Wskazujemy możliwe rozwiązania i ich koszt.
- 3 Działamy
Po akceptacji prowadzimy sprawę.
Rozmowa od razu? Umów konsultację.
Praktyka obejmuje prawo gospodarcze i cywilne, z szczególnym naciskiem na prowadzenie sporów sądowych. Posiada wieloletnie doświadczenie w prowadzeniu spraw z zakresu prawa cywilnego, rodzinnego oraz gospodarczego, w tym z zakresu sporów korporacyjnych. Prowadził obsługę windykacji B2B dla podmiotów z branży automotive oraz e-commerce. Swoje doświadczenie powiększał pracując w renomowanych warszawskich kancelariach.
Zobacz profil →Kolejna analiza prosto do skrzynki
Newsletter „Miesięczny Legal Check” zbiera co miesiąc najważniejsze nowelizacje i ich praktyczne skutki dla biznesu, zinterpretowane przez prawników HWW.