Odwołanie od decyzji Prezesa URE do SOKiK

Odpowiedź w skrócie

Od decyzji Prezesa URE o wymierzeniu kary pieniężnej służy odwołanie do Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w 14 dni od doręczenia (art. 30 ust. 2 Prawa energetycznego). Sąd bada sprawę od nowa i może karę obniżyć albo uchylić decyzję. Odstąpienie od kary wchodzi w grę, gdy szkodliwość czynu jest znikoma, a naruszenie ustało (art. 56 ust. 6a). Sztywną karę 10 000 zł za sprawozdanie paliwowe sąd miarkuje po wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 17 października 2024 r. w sprawie P 3/23.

Tabela decyzyjna

Analiza HWW: 95 wyroków SOKiK w sprawach kar Prezesa URE

Zespół HWW przeanalizował 95 wyroków Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w sprawach o wymierzenie kary pieniężnej na podstawie art. 56 ust. 1 Prawa energetycznego, wydanych od 1 stycznia 2024 r. do 24 września 2026 r. i zgromadzonych w bazie orzeczeń kancelarii (po jednym wyroku na sygnaturę, 55 z 2024 r., 27 z 2025 r. i 13 z 2026 r.). Sąd oddalił odwołanie w 61 sprawach, w 26 zmienił decyzję i obniżył karę, przy czym w 5 z nich odstąpił od jej wymierzenia, a w 8 uchylił decyzję (w 7 w całości). W badanym przez HWW zbiorze 34 z 95 odwołań zakończyły się więc zmianą albo uchyleniem decyzji w części lub w całości. Aż 64 sprawy dotyczyły nieterminowych sprawozdań, a 63 branży paliw ciekłych. W 75 wyrokach sąd odnosił się do przesłanki odstąpienia od kary z art. 56 ust. 6a.

W badanym zbiorze najwięcej zmian wysokości kary dotyczyło sprawozdań paliwowych z art. 43d. W sprawie XVII AmE 211/24 (wyrok z 16 marca 2026 r.) sąd obniżył karę za sześć sprawozdań z 60 000 zł do 10 200 zł, powołując wyrok Trybunału Konstytucyjnego w sprawie P 3/23 i wskazując, że przedsiębiorca spoza branży paliwowej obracał niewielką ilością smarów i złożył sprawozdania dobrowolnie przed wszczęciem postępowania. W sprawie XVII AmE 267/24 (wyrok z 6 maja 2026 r.) kara spadła z 200 000 zł do 20 750 zł, a w sprawie XVII AmE 34/25 (wyrok z 8 kwietnia 2026 r.) ze 110 000 zł do 10 750 zł. W sprawie XVII AmE 169/23 (wyrok z 10 stycznia 2024 r.) sąd odstąpił od kary 10 000 zł za sprawozdanie zerowe złożone z miesięcznym opóźnieniem, uznając, że organ przekroczył granice uznania administracyjnego z art. 56 ust. 6a. Uchylenie w całości zapadło w sprawie XVII AmE 222/24 (luty 2026 r.), w której sąd nie dopatrzył się rażącego niedbalstwa przy przekazaniu Prezesowi URE częściowo nieprawidłowych informacji, skorygowanych następnie przez samego przedsiębiorcę.

Kryterium doboru to sygnatura XVII AmE, data wyroku w badanym okresie i przedmiot sprawy określony jako wymierzenie kary pieniężnej. Każdą przywołaną sygnaturę zweryfikowaliśmy z pełnym tekstem wyroku. Liczby opisują zbiór orzeczeń dostępnych w bazie kancelarii, nie całość orzecznictwa SOKiK, a wynik cudzej sprawy nie przesądza kolejnej.

Źródła pierwotne

• Ustawa z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne, ISAP, art. 30, art. 43d i art. 56 (tekst jednolity Dz.U. z 2026 r. poz. 43)
• Wyroki SOKiK: XVII AmE 211/24, XVII AmE 267/24, XVII AmE 34/25, XVII AmE 169/23, XVII AmE 222/24
• Zakres pomocy w sporze z regulatorem opisuje strona sankcje i kary administracyjne URE oraz wezwanie z URE, jak przygotować odpowiedź

Urząd Regulacji Energetyki (URE) pełni kluczową rolę w nadzorze nad rynkiem energii w Polsce, dbając o prawidłowe funkcjonowanie oraz ochronę interesów zarówno konsumentów jak i przedsiębiorstw.

Decyzje Prezesa URE, choć starannie przygotowywane mogą być przedmiotem sporów przed Prezesem URE i SOKiK. Jednym z organów odwoławczych od decyzji Prezesa URE jest Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów (SOKiK).

W przedmiotowym artykule, omówimy kwestię związaną z przebiegiem procesu odwoławczego od decyzji Prezesa URE do SOKiK.

Kiedy można złożyć odwołanie od decyzji Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki do Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów?

Zgodnie z art. 30 ust. 2, 4 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 roku, Prawo energetyczne, od decyzji Prezesa URE służy odwołanie do SOKiK w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji. Postępowanie w sprawie odwołania od decyzji Prezesa URE toczy się według przepisów Kodeksu postępowania cywilnego o postępowaniu w sprawach z zakresu regulacji energetyki (część pierwsza, księga pierwsza, tytuł VII „Postępowania odrębne, dział IVb KPC).

Wskazać należy, iż regulację art. 30 ust. 2 p.e. uzupełnia art. 479⁴⁷ § 1 k.p.c., który stanowi, że odwołanie od decyzji Prezesa URE wnosi się za jego pośrednictwem, co z jednej strony, umożliwia dokonanie autokontroli rozstrzygnięcia przez Prezesa URE (art. 479⁴⁸ § 2 k.p.c.), a z drugiej strony, umożliwia przekazanie wraz z odwołaniem przechowywanych przez Prezesa URE akt sprawy (art. 479⁴⁸ § 1 k.p.c.).

Artykuł 30 p.e. nie zawiera katalogu decyzji, od których służy odwołanie do sądu powszechnego, Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Wobec czego przyjąć należy, iż może ono zostać wniesione od każdej decyzji Prezesa URE, a więc także od decyzji wydanych w sprawach o stwierdzenie nieważności decyzji (art. 156 k.p.a.), w sprawach o wznowienie postępowania administracyjnego (art. 145 i n. k.p.a.), a także od decyzji wydanych w konsekwencji uchylenia bądź zmiany decyzji ostatecznej na zasadach przewidzianych w art. 154 i 155 k.p.a. Każda zatem decyzja Prezesa URE podlega zaskarżeniu odwołaniem do SOKiK, a nie wzruszeniu w drodze innych środków ochrony prawnej.

Przykładami (bardzo licznych) decyzji wydawanych przez Prezesa URE na podstawie prawa energetycznego są m.in. decyzja o czasowym zwolnieniu przedsiębiorstwa energetycznego wchodzącego w skład przedsiębiorstwa zintegrowanego pionowo z określonych obowiązków (art. 4h ust. 3 p.e.), decyzja o uznaniu systemu dystrybucyjnego za zamknięty system dystrybucyjny (art. 9da ust. 1 p.e.), decyzja o ustaleniu treści umowy powierzającej pełnienie obowiązków operatora systemu przesyłowego gazowego (art. 9h ust. 3e p.e.).

Kto jest stroną postępowania przed Sądem Ochrony Konkurencji i Konsumentów?

W postępowaniu w sprawach z zakresu regulacji energetyki stronami są: strona, która występowała w postępowaniu administracyjnym i złożyła odwołanie do SOKiK (jako powód) oraz Prezes URE (jako pozwany). Ponadto status strony ma zainteresowany np. w sprawie o zawarcie umowy o przyłączenie do sieci elektroenergetycznej zainteresowanym będzie podmiot, który wnosił o zawarcie tej umowy, w sytuacji gdy Prezes URE orzekł jej zawarcie, zaś odwołanie od decyzji wniósł przedsiębiorca energetyczny (będący powodem).

Jak wygląda procedura odwoławcza?

• AUTOKONTROLA:

W początkowej fazie postępowania prowadzonego w trybie tzw. autokontroli Prezes URE, który wydał decyzję, prowadzi postępowanie polegające na ponownym rozpoznaniu sprawy oraz bada, czy stanowisko zajęte w danej sprawie może być zmienione.

Na tym etapie postępowania Prezes URE musi zając stanowisko co do treści odwołania i na tej podstawie może ustalić, że:

1. odwołanie jest uzasadnione w całości,
2. odwołanie strony może być uwzględnione w całości, choć dotyczy decyzji tylko w części,
3. odwołanie jest niezasadne.

W pierwszym i drugim przypadku Prezes URE jest kompetentny do wydania nowej decyzji, w której uchyli lub zmieni zaskarżoną decyzję, natomiast w ostatnim przypadku obowiązany jest przesłać odwołanie do SOKiK.

Istotnym jest również fakt, iż w przypadku gdy Prezes URE na podstawie art. 479²⁹ § 2 k.p.c., uzna odwołanie za słuszne może, nie przekazując akt sądowi, uchylić lub zmienić swoją decyzję w całości lub w części bez zgody strony, o czym bezzwłocznie powiadamia stronę, przesyłając jej nową decyzję, od której również przysługuje jej odwołanie.

Odwołanie od decyzji Prezesa URE powinno zawierać m.in. wniosek o uchylenie albo zmianę decyzji w całości lub w części. Prezes URE nie jest uprawniony do oceny decyzji w części niezaskarżonej przez stronę i podejmowania w tymże zakresie jakichkolwiek rozstrzygnięć.

Co ciekawe, w ramach autokontroli przewidzianej w art. art. 479⁴⁸ § 2 k.p.c., Prezes URE lub pracownik URE, który brał udział w wydaniu zaskarżonej do SOKiK decyzji nie podlega wyłączeniu od udziału w wydaniu decyzji o uchyleniu albo zmianie decyzji, inaczej aniżeli na gruncie art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a.

Jak już zostało wskazane powyżej, w przypadku gdy Prezes URE uzna, iż odwołanie jest niezasadne, niezwłocznie zobowiązany jest przekazać akta sprawy do SOKiK i tym samym przechodzimy do rozstrzygnięcia sprawy przez Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów.

• ROZSTRZYGNIĘCIA SĄDU OCHRONY KONKURENCJI i KONSUMENTÓW

W sprawie odwołania od decyzji Prezesa URE, SOKiK:

• oddala odwołanie, jeżeli nie ma podstaw do jego uwzględnienia (art. 479⁵³ § 1 k.p.c.),
• uwzględnia odwołanie i uchyla zaskarżoną decyzję albo zmienia ją w całości lub w części i orzeka co do istotny sprawy (art. 479⁵³ § 2 k.p.c.),
• odrzuca odwołanie, jeżeli zostało wniesione po upływie terminu do jego wniesienia, jest niedopuszczalne z innych przyczyn, a także wtedy, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie jego braków (art. 479⁴⁷ § 2 k.p.c.),
• umarza postępowanie np. w razie skutecznego cofnięcia odwołania od decyzji Prezesa URE lub na zasadach określonych w kodeksie postępowania cywilnego.

Ważnym jest również, iż SOKiK działa jako sąd I instancji, tym samym od jego wyroku przysługuje apelacja na zasadach ogólnych. Skarga kasacyjna do Sądu Najwyższego od orzeczenia sądu drugiej instancji (sądu apelacyjnego) w sprawach z zakresu regulacji energetyki przysługuje niezależnie od wartości przedmiotu zaskarżenia (art. 479⁶⁷ § 2 k.p.c.).

Czarnecka Marzena, Prawo energetyczne, Efektywność energetyczna Tom I. Komentarz, 2023.

Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 8 października 2014 roku, sygn. akt III SZP 2/14, OSNP 2015, nr 8, poz. 116).

Machnikowska Anna, Postępowania odrębne. System Postępowania Cywilnego. Tom 6, 2022. e

Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 11 kwietnia 2012 roku, sygn. akt III SK 33/11, opubl. OSNP 2013/9-10/120.

Muras Zdzisław, Swora Mariusz, Prawo Energetyczne. Komentarz. Tom II, Komentarz do art. 12-72, 2016.

Wyrok Sądu Antymonopolowego z dnia 21 czerwca 2000 roku, sygn. akt XVII Ame 58/99, opubl. LEX nr 55982.

Wyrok Sądu Najwyższego, Izba pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych z dnia 14 lutego 2007 roku, sygn. akt III SK 19/06.

Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 stycznia 2015 roku, sygn. akt II OSK 1439/13.

Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 17 stycznia 2003 roku, sygn. akt I CK 214/02).

Muras Zdzisław, Swora Mariusz, Prawo Energetyczne. Komentarz. Tom II, Komentarz do art. 12-72, 2016.

Najczęściej zadawane pytania

W jakim terminie mogę złożyć odwołanie od decyzji Prezesa URE do Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów?

Odwołanie należy złożyć w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji. Termin ten biegnie od momentu, w którym otrzymujesz pismo z rozstrzygnięciem urzędu.

Gdzie dokładnie muszę złożyć odwołanie na decyzję Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki?

Odwołanie wnosi się za pośrednictwem Prezesa URE, który wydał zaskarżoną decyzję. Urząd ten przeprowadza wstępną autokontrolę rozstrzygnięcia, zanim przekaże akta sprawy do sądu.

Czy od każdej decyzji Prezesa URE można złożyć odwołanie do Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów?

Tak, odwołanie służy od każdej decyzji Prezesa URE, w tym od decyzji wydanych w sprawach o stwierdzenie nieważności czy wznowienie postępowania. Nie stosuje się tu innych środków ochrony prawnej, lecz wyłącznie drogę odwoławczą do SOKiK.

Co dzieje się z moim odwołaniem na etapie autokontroli prowadzonej przez Prezesa URE?

Prezes URE ponownie bada sprawę i może uznać odwołanie za uzasadnione, zmieniając lub uchylając swoją decyzję. Jeśli uzna je za niezasadne, niezwłocznie przesyła akta sprawy do Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów.

Kto jest stroną postępowania przed Sądem Ochrony Konkurencji i Konsumentów w sprawie odwołania?

Stronami są osoba, która złożyła odwołanie, występująca jako powód, oraz Prezes URE, który jest pozwanym. W niektórych przypadkach stroną może być też inny zainteresowany podmiot, na którego prawa wpłynęło rozstrzygnięcie.

Jakie rozstrzygnięcia może podjąć Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów w sprawie odwołania?

Sąd może oddalić odwołanie, uwzględnić je i uchylić lub zmienić decyzję urzędu, odrzucić je jako niedopuszczalne lub umorzyć postępowanie. Od wyroku sądu pierwszej instancji przysługuje apelacja do sądu wyższej instancji.