Orzeczenia /Prawo administracyjne

Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. z 17 sierpnia 2020, sygn. I SPP/Go 59/20

Omówienie przygotowane przez HWW. Poniżej sentencja i fragmenty uzasadnienia ze zbioru urzędowego.

Co było sporne

Spór dotyczył przyznania spółce prawa pomocy w postępowaniu sądowym, co wiązało się z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych. Spółka argumentowała, że jej sytuacja majątkowa jest trudna ze względu na trwające egzekucje komornicze, zajęcie kont bankowych oraz utratę płynności finansowej, co uniemożliwia jej normalne funkcjonowanie i pokrycie kosztów procesu.

Jak sąd rozstrzygnął

Wojewódzki Sąd Administracyjny odmówił spółce przyznania pomocy sądowej w postępowaniu dotyczącym podatku od nieruchomości. Decyzja ta wynika z oceny, że dysponowanie znacznym majątkiem trwałym oraz możliwość pozyskania środków przez dopłaty wspólników wykluczały uznanie spółki za osobę niezdolną do pokrycia kosztów sądowych.

Droga rozumowania sądu

Referendarz sądowy, oceniając wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, zwrócił uwagę na znaczną wartość majątku spółki, w tym środków trwałych, co wykluczało przyznanie prawa pomocy. Istotnym czynnikiem było również to, że umowa spółki przewidywała możliwość zobowiązania wspólników do dopłat, które mogłyby służyć pokryciu kosztów postępowania. Fakt uzyskania przez spółkę pożyczki, która pozwoliła na sfinansowanie wpisu sądowego, potwierdzał zdolność finansową do kontynuowania działalności i dochodzenia roszczeń. Sąd uznał, że obowiązkiem podmiotu gospodarczego jest zabezpieczenie środków na koszty procesu, które mają pierwszeństwo przed innymi zobowiązaniami. Brak przedłożenia dokumentów potwierdzających negatywny wpływ epidemii na funkcjonowanie spółki osłabił argumentację o braku płynności. W konsekwencji, biorąc pod uwagę dysponowanie znacznym majątkiem oraz możliwość pozyskania środków od wspólników lub zewnętrznego kredytodawcy, wniosek o zwolnienie został oddalony.

Co z tego wynika w podobnych sprawach

W sprawach o zwolnienie od kosztów sądowych spółka akcyjna musi wykazać, że jej rzeczywista sytuacja majątkowa uniemożliwia pokrycie tych wydatków, a nie jedynie wskazywać na trudności w bieżącym przepływie gotówki. Sąd bada całościową wartość aktywów, w tym środków trwałych, oraz możliwość pozyskania środków przez zobowiązanie wspólników do dopłat zgodnie z umową spółki. Ryzyko odmowy przyznania pomocy istnieje, gdy podmiot dysponuje znacznym majątkiem lub posiada realne źródła finansowania, takie jak pożyczki, które pozwalają na sfinansowanie postępowania. Należy również przedłożyć konkretne dokumenty potwierdzające twierdzenia o niemożności pokrycia kosztów, a nie tylko powoływać się na czynniki zewnętrzne.

Czego z tego orzeczenia nie da się wyprowadzić

Rozstrzygnięcie o odmowie przyznania prawa pomocy wynika z konkretnego stanu faktycznego, w którym spółka dysponowała znacznym majątkiem trwałym oraz posiadała możliwość pozyskania środków na pokrycie kosztów postępowania, w tym przez dopłaty wspólników lub pożyczki zewnętrzne. Z tego wyroku nie można wyprowadzić ogólnej zasady, że każda spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, niezależnie od jej rzeczywistej sytuacji majątkowej, jest pozbawiona prawa do zwolnienia z kosztów sądowych.

Powołane przepisy

art. 177 KSH

Rola art. 177 KSH w tej sprawie

Sąd powołał się na art. 177 § 1 k.s.h. jako podstawę prawną wskazującą na możliwość zobowiązania wspólników do wniesienia dopłat, co stanowi alternatywne źródło finansowania dla spółki. Przepis ten został wykorzystany do oceny, czy wnioskodawca dysponuje możliwością pokrycia kosztów postępowania, w tym wpisu sądowego, ze środków własnych wspólników. Sporny element dotyczył istnienia w umowie spółki zapisu zobowiązującego do dopłat, który w ocenie sądu otwierał drogę do zabezpieczenia środków na cele procesowe mimo twierdzeń o braku płynności finansowej.

Inne orzeczenia o tych samych przepisach

Powiązanie idzie po artykule, który oba orzeczenia powołują. To nie znaczy, że sądy rozstrzygnęły tak samo.

I SPP/Go 87/22, WSA w Gorzowie Wlkp. 24 stycznia 2023 · wspólnie art. 177 KSH

Pełny tekst orzeczenia

Brzmienie pochodzi ze zbioru urzędowego i nie zostało przez nas zmienione.

SENTENCJA

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim – Katarzyna Kołodziej-Kobierowska po rozpoznaniu w dniu 17 sierpnia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku L. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi L. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2019 rok p o s t a n a w i a: odmówić przyznania prawa pomocy.

UZASADNIENIE

L. sp. z o.o. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2019 r. w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2019 rok.

W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 1.368 zł Spółka wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. Podniosła, że względem spółki prowadzone są liczne egzekucje komornicze, konta bankowe są zajęte przez Urząd Skarbowy, jak również przez kancelarię komorniczą.

W nadesłanym w dniu 27 lipca 2020 r. formularzu PPPr dodała, że złożyła wnioski o zwrot podatku od towarów i usług w łącznej wysokości 1.710.284 zł plus odsetki. Jest to kwota wyjęta z obrotu spółki co skutkuje utratą płynności finansowej. Spółka nie jest w stanie normalnie funkcjonować i zaplanować jakichkolwiek wydatków. Dokonuje częściowych wypłat z konta bankowego na poczet wynagrodzeń dla pracowników. Dodatkowo panująca epidemia COVID-19 utrudnia jej funkcjonowanie. Z oświadczenia o majątku o dochodach wynika, że wysokość kapitału zakładowego Spółki wynosi 410.000,00 zł, wartości środków trwałych 7.021.735,00 zł oraz wysokość zysku za ostatni rok obrotowy 178.139,89 zł. Spółka wykazała też "zerowe" saldo rachunku bankowego w [...]. Oświadczyła ponadto, że jej miesięczny dochód wynosi około 12.000,00 zł (w zależności ilu jest klientów na piasek), a miesięczne koszty jej działalności to około 22.000,00 zł (wynagrodzenia dla pracowników, ZUS, PIT-4, koszt najmu lokalu, podatek od nieruchomości, koszt najmu sprzętu) i około 3.000 - 4.000,00 zł na paliwo do urządzeń. Stan środków w kasie na koniec czerwca 2020 r. wyniósł 133,64 zł, a na koniec maja 2020 r. 282,03 zł. Ze względu na zajęcia komornicze część klientów Spółki zrezygnowała ze współpracy, a inni przekazują zapłaty za towary bezpośrednio do urzędu skarbowego. Pomimo wygenerowanego zysku na koniec roku, który w całości jest zabezpieczony i pobrany przez Urząd Skarbowy, na konto Spółki wpływają drobne kwoty, które nie wystarczają na wynagrodzenia pracowników, dlatego Spółka jest zmuszona zaciągać pożyczki od udziałowca, ale jego oszczędności i możliwości finansowe już się kończą.

Z nadesłanej, w odpowiedzi na wezwanie z 5 sierpnia 2020 r., kopii zeznania podatkowego CIT-8 za 2019 rok wynika, że w 2019 r. skarżąca spółka osiągnęła przychód w wysokości 557.569,56 zł przy kosztach jego uzyskania w wysokości 329.238,47 zł. Zgodnie z bilansem sporządzonym na dzień [...] grudnia 2019 r. Spółka posiada aktywa w wysokości 16.475.054,57 zł, na które składają się przede wszystkim grunty o wartości 7.021.735,00 zł oraz należności krótkoterminowe od pozostałych jednostek w wysokości 9.438.066,35 zł. Z deklaracji dla podatku od towarów i usług wynika, że w pierwszym kwartale 2020 r. Spółka dokonała dostaw towarów na kwotę 67.523 zł przy nabyciu towarów na kwotę 16.889 zł, a w drugim kwartale 2020 r. na kwotę 46.055 zł przy nabyciu towarów na kwotę 21.770 zł. Z kolei z przedłożonych raportów kasowych za okres od maja do lipca 2020 r. wynika, że R.S. jako udziałowiec udzielił Spółce pożyczek: [...] maja 2020 r. w kwocie 15.000 zł, [...] maja 2020 r. - 2.500 zł, [...] czerwca 2020 r. - 15.000 zł, [...] czerwca 2020 r. - 3.000 zł, [...] lipca 2020 r. - 14.000 zł oraz [...] lipca 2020 r. - 6.000 zł, które przeznaczone zostały na wypłatę wynagrodzeń i bieżące rozliczenia Spółki. Stan środków na rachunku bankowym w [...] na dzień [...] lipca 2020 r. wyniósł -25 zł.

Stosownie do treści art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 - dalej zwanej "P.p.s.a."), stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§3).

Zgodnie zaś z art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, w zakresie częściowym - czyli takim o jaki wnioskuje skarżąca Spółka - następuje, gdy wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Powyższe oznacza, że obowiązek wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o jego przyznanie. To ona winna uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki stanowiące podstawę do uwzględnienia jej wniosku.

W toku rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy nie można tracić z pola widzenia, że w razie przyznania prawa pomocy koszty postępowania sądowego pokrywane są z budżetu państwa. Korzystanie z tej instytucji powinno mieć zatem miejsce jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami. Co więcej, w przypadku wnioskowania o prawo pomocy przez osobę prawną nie może ona powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale musi także wykazać, że nie ma ich mimo, iż podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (por. postanowienie NSA z 7 października 2014 r. sygn. akt I GZ 390/14; postanowienie WSA w Olsztynie z 31 października 2018 r. sygn. akt II SA/Ol 553/18, wszystkie powołane w niniejszym uzasadnieniu dostępne na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

W rozpatrywanej sprawie Skarżąca wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania wynoszą 1.368 zł (wpis od skargi) , co oznacza, że zobowiązana była do wykazania, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Spółka podniosła, że wobec niej prowadzone są liczne egzekucje komornicze, ma zajęte konta bankowe. Nie posiada ruchomości i nieruchomości celem ich spieniężenia. Nie dysponuje środkami w kasie oraz na rachunkach bankowych co powoduje, że nie jest w stanie normalnie funkcjonować

Oceniając sytuację wnioskodawcy podkreślić przede wszystkim należy, że działalność gospodarcza skarżącej Spółki jest nadal prowadzona i to z zyskiem. Z akt sprawy nie wynika bowiem, aby Spółka została postawiona w stan likwidacji, upadłości bądź żeby toczyło się wobec niej postępowanie układowe, z powodu ewentualnego braku płynności finansowej. Zgodnie z dominującą w orzecznictwie NSA wykładnią art. 246 § 2 pkt 1 P.p.s.a., brak jest podstaw do udzielenia przedsiębiorcy będącemu osobą prawną wparcia finansowego przez Skarb Państwa, jeżeli mimo trudności finansowych nadal prowadzi działalność gospodarczą oraz nie wszczął postępowania upadłościowego czy naprawczego (np. post. NSA z 24 marca 2015 r. sygn. akt II FZ 36/15).

Jak wynika zaś z rocznego zeznania podatkowego CIT-8 dochód z działalności Spółki za 2019 rok wyniósł 228.331,09 zł. Zgodnie z rachunkiem zysków i strat, zysk z działalności operacyjnej na dzień [...] grudnia 2019 r. wyniósł 191.156,83 zł. Sama Spółka deklaruje w złożonym wniosku, że jej aktualny, miesięczny dochód wynosi około 12.000 zł. Z kolei, jak wynika z przedłożonych deklaracji VAT-7 za pierwszy kwartał 2020 r. Spółka, w ramach prowadzonej działalności, dokonała dostaw towarów i usług w kwocie 67.523 zł przy nabyciu towarów na kwotę 16.889 zł, a w drugim kwartale 2020 r. w kwocie 46.055 zł przy nabyciu towarów na kwotę 21.770 zł. Przyjąć zatem należy, że Spółka dysponuje zasobami finansowymi, które pozwalają na kontynuowanie działalności. Uwagę zwraca ponadto znaczna wartość środków trwałych Spółki; ich stan na dzień [...] grudnia 2019 r. wynosił 7.021.735,00 zł. Dysponowanie tak znacznym majątkiem, w ocenie referendarza, wyklucza w zasadzie przyznanie prawa pomocy.

Dodatkowo podnieść należy, że spółka z ograniczoną odpowiedzialnością ubiegająca się o prawo pomocy ma możliwość pozyskania środków finansowych w szczególny sposób, jakim jest zobowiązanie wspólników do dopłat (por. postanowienie NSA z 12 stycznia 2012 r. sygn. akt II FZ 796/11). Zgodnie z art. 177 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych (Dz.U. z 2019 r., poz. 505 ze zm.), umowa spółki może zobowiązywać wspólników do dopłat w granicach liczbowo oznaczonej wysokości w stosunku do udziału. Jak podkreśla się w doktrynie, dopłaty mogą być wnoszone w związku z czasowymi trudnościami finansowymi spółki, potrzebą jej dokapitalizowania, koniecznością poniesienia dodatkowych nakładów inwestycyjnych (por. Kidyba A., Kodeks spółek handlowych. Komentarz. Tom I. Komentarz do art. 1-300 K.s.h., wyd. VII). Mogą być także wykorzystane na pokrycie kosztów sądowych w sprawach prowadzonych przez spółkę (postanowienia NSA z 11 kwietnia 2012 r. sygn. akt II GZ 123/12, z 20 października 2015 r. sygn. akt II FZ 812/15). Przedłożona do akt sprawy umowa spółki (tekst jednolity z [...] stycznia 2017r.) w § 10 przewiduje możliwość nałożenia na wspólników dopłat w granicach do dziesięciokrotnej nominalnej wartości udziałów posiadanych przez każdego z nich. Wartość udziałów jednego z nich (E.S.) wynosi 310.000 zł, a drugiego (R.S.) 100.000 zł. Jak wynika z przedłożonych dokumentów, Spółka zaciąga pożyczki tylko od jednego z udziałowców. Podniesiona natomiast przez nią okoliczność, że "i jego oszczędności i możliwości finansowe się już kończą", nie wyklucza zobowiązania do dopłaty drugiego wspólnika. Trzeba nadto zauważyć, że 22 czerwca 2020 r. tj. kilka dni po otrzymaniu wezwania do uiszczenia wpisu sądowego w niniejszej sprawie, Spółka dysponowała środkami finansowymi w kwocie 3.000 zł z pożyczki udzielonej przez R.S.

Powyższe również świadczy o tym, że Spółka miała możliwość zabezpieczenia środków na dochodzenie swoich praw przed sądem, tj. na uiszczenie wpisu sądowego w niniejszej sprawie w wysokości 1.368 zł. W orzecznictwie utrwalony jest pogląd, że obowiązkiem spółki jako podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą jest zabezpieczenie środków finansowych na udział w postępowaniu sądowym, gdyż stanowią one część kosztów tej działalności i mają pierwszeństwo przed innymi zobowiązaniami (por. postanowienia WSA w Warszawie: z 31.08.2017r. sygn. akt III SA/Wa 2212/17, z dnia 13 listopada 2018r. sygn. akt III SA/Wa 1187/17).

Na zakończenia zauważyć należy, że pomimo wezwania z dnia 5 sierpnia 2020 r. Spółka nie przedłożyła żadnych dokumentów potwierdzających jej twierdzenia, że panująca epidemia COVID-19 utrudnia jej funkcjonowanie.

W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.

Skąd pochodzi ten tekst. Orzeczenie zostało opublikowane przez sąd i pobrane ze zbioru urzędowego. Sądy anonimizują dane stron przed publikacją. Nie zmieniamy treści orzeczenia; własne jest wyłącznie omówienie powyżej.

Kancelaria nie prowadziła tej sprawy. Publikujemy orzeczenie w celach informacyjnych. Strona nie jest poradą prawną, a powołanie przepisu w orzeczeniu nie znaczy, że orzeczenie rozstrzyga Twoją sprawę.

Omówienie powstało z użyciem narzędzi automatycznych na podstawie treści orzeczenia i celowo nie zawiera danych osobowych, kwot ani dat. Jeżeli znalazłeś w nim błąd albo swoje dane, napisz na biuro@hww.pl, usuniemy stronę.