Dofinansowanie z programu „Czyste Powietrze” – jak zabezpieczyć się przed nierzetelnym wykonawcą?

Niestety, choć program przewiduje szczegółowe zasady i wymogi wobec beneficjentów i wykonawców, sama procedura wyboru firmy realizującej inwestycję pozostaje po stronie inwestora – a co za tym idzie, to na nim spoczywa odpowiedzialność zarówno za wybór kontrahenta, jak i za prawidłową realizację i rozliczenie inwestycji. Dlatego też, w sytuacji gdy pojawiają się sygnały nierzetelności wykonawcy, konieczne jest niezwłoczne podjęcie odpowiednich kroków prawnych i faktycznych, aby zminimalizować ryzyko utraty dofinansowania oraz własnych środków.

Kim jest „nierzetelny wykonawca” w realiach programu „Czyste Powietrze”?

W kontekście realizacji prac dofinansowanych w ramach programu „Czyste Powietrze” za nierzetelnego wykonawcę należy uznać podmiot, który nie wywiązuje się z przyjętych zobowiązań, realizuje prace w sposób wadliwy lub niezgodny z umową. W praktyce do najczęstszych problemów zgłaszanych przez beneficjentów należą m.in. niedbałe wykonanie prac, brak przekazania kluczowych dokumentów, brak kontaktu i unikanie odpowiedzialności oraz niewywiązanie się z dostaw lub montażu.

Oficjalny poradnik dla beneficjentów programu „Czyste Powietrze” wskazuje aż dziesięć najczęstszych patologii rynkowych, które powinny wzbudzić czujność inwestora już na etapie realizacji umowy. W razie pojawienia się któregokolwiek z wymienionych w poradniku objawów, nie należy zwlekać z podjęciem zdecydowanych działań prawnych oraz formalnych, aby skutecznie chronić swoje prawa i zabezpieczyć dofinansowanie.

Na co zwracać uwagę przy weryfikacji treści umowy z wykonawcą?

Najważniejszym narzędziem pozwalającym zabezpieczyć interesy inwestora w programie „Czyste Powietrze” jest odpowiednio skonstruowana umowa z wykonawcą. Warto pamiętać, że program przewiduje możliwość wykorzystania oficjalnego wzoru umowy, który dostępny jest dla beneficjentów i uwzględnia najważniejsze, obowiązkowe postanowienia. Przy weryfikacji postanowień umowy zawartej z wykonawcą, należy zwracać uwagę na:

1. zakres i standard prac, do których zrealizowania jest zobowiązany wykonawca,
2. kary umowne za opóźnienia lub wadliwe wykonanie prac przez wykonawcę oraz
3. prawo stron do odstąpienia od umowy.

Warto pamiętać, że w przypadku umów zawieranych poza lokalem przedsiębiorstwa lub na odległość, konsument korzysta także ze szczególnego prawa odstąpienia w ustawowych terminach (14 lub 30 dni, a nawet 12 miesięcy, jeśli nie został o tym poinformowany).

Co zrobić, gdy wykonawca nie wywiązuje się z umowy?

Podstawą skutecznej reakcji jest zgromadzenie wszelkich dokumentów związanych z realizacją inwestycji: umowy z wykonawcą, faktur, paragonów, potwierdzeń przelewów, korespondencji (SMS, e‑mail), zdjęć stanu prac „przed” i „po”, protokołów odbioru. Im pełniejsza dokumentacja, tym łatwiej udowodnić swoje racje w sporze z wykonawcą lub przed funduszem.

Jeżeli działania polubowne i reklamacyjne nie przyniosły efektu, beneficjent programu „Czyste Powietrze” ma do dyspozycji szereg środków prawnych pozwalających na dochodzenie roszczeń wobec nierzetelnego wykonawcy.

1. Roszczenia z rękojmi i gwarancji
2. Egzekwowanie kar umownych i odszkodowania
3. Dochodzenie roszczeń na drodze sądowej
4. Zawiadomienie organów ścigania

Wpływ sporów z wykonawcą na dotację

Z perspektywy beneficjenta programu „Czyste Powietrze” szczególnie istotne jest, aby ewentualny spór z wykonawcą nie naraził go na utratę prawa do przyznanej dotacji. Wszelkie poważniejsze nieprawidłowości mogą bowiem skutkować nie tylko odmową rozliczenia, ale nawet obowiązkiem zwrotu uzyskanych środków wraz z odsetkami.

Do najważniejszych zagrożeń należą:

• Niespełnienie wymogów programu

W przypadku, gdy prace nie zostały wykonane zgodnie z dokumentacją, standardami technicznymi lub zakres nie odpowiada temu, co zawarto w audycie energetycznym, fundusz może odmówić rozliczenia inwestycji.

• Brak lub nieprawidłowa dokumentacja

Nieprzekazanie kompletnej dokumentacji inwestycji (np. protokołów odbioru, faktur, dokumentów dotyczących zamontowanych urządzeń) jest częstym powodem wstrzymania lub cofnięcia wypłaty dotacji.

• Przekroczenie terminów realizacji

Program przewiduje określone terminy zakończenia inwestycji, przekroczenie tych terminów, jeśli nie zostanie uzasadnione i zaakceptowane przez fundusz, również może prowadzić do utraty prawa do dotacji i obowiązku jego zwrotu przez beneficjenta.

Podsumowanie

Realizacja inwestycji dofinansowanej z programu „Czyste Powietrze” wiąże się z wieloma wymogami formalnymi oraz ryzykiem finansowym. Jak pokazuje praktyka, nawet niewielkie błędy na etapie wyboru wykonawcy czy podpisywania umowy mogą skutkować nie tylko utratą własnych środków, ale i dofinansowania. W nawiązaniu do powyższego, zachęcam do konsultacji z naszą kancelarią przed podpisaniem umowy z wykonawcą lub przy pojawieniu się jakichkolwiek problemów na etapie realizacji inwestycji w sektorze energetycznym.

Potrzebujesz pomocy w tym temacie? Napisz do nas!