Czym jest obowiązek koncesyjny i co zmieniło się w 2026 roku ?
Koncesja to decyzja administracyjna, w której Państwo zezwala przedsiębiorcy na prowadzenie działalności w obszarze uznanym za szczególnie istotny dla interesu publicznego. W obszarze energetyki wydaje ją Prezes Urzędu Regulacji Energetyki. Do niedawna uzyskanie koncesji było warunkiem, który musiał zostać spełniony przed rozpoczęciem działalności. Rok 2026 przyniósł najgłębszą od dekady przebudowę otoczenia regulacyjnego dla inwestycji bateryjnych. Ustawa z dnia 13 marca 2026 r. o zmianie ustawy - Prawo energetyczne oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2026 r. poz. 516), której zasadnicze przepisy weszły w życie 30 kwietnia 2026 r., zmieniła nie tylko zasady przyłączania instalacji do sieci, lecz także moment, od którego przedsiębiorca może legalnie rozpocząć magazynowanie energii i czerpać z niego przychody.
Dla inwestorów oznacza to realną zmianę harmonogramu projektu: koncesja na magazynowanie energii elektrycznej przestała być bezwzględnym warunkiem uruchomienia magazynu, ale w zamian ustawodawca wprowadził odrębny, ściśle limitowany reżim działalności przedkoncesyjnej wraz z nowymi obowiązkami informacyjnymi i odrębną opłatą na rzecz budżetu państwa.
Koncesja na magazynowanie energii elektrycznej - progi mocy i podstawy prawne
Polski ustawodawca różnicuje obowiązki według mocy zainstalowanej elektrycznej magazynu (wyrażonej w kW lub MW), a nie według pojemności (kWh lub MWh). To rozróżnienie bywa źródłem nieporozumień bowiem ten sam magazyn o pojemności 5 MWh może zależnie od parametrów przekształtnika, mieścić się w różnych reżmiach prawnych. W niniejszym artykule punktem wyjścia dla oceny obowiązków inwestora pozostaje trójstopniowy podział wprowadzony do Prawa energetycznego w 2021 r., którego nowelizacja z 2026 r. nie uchyliła, lecz istotnie zmodyfikowała w warstwie proceduralnej.
Magazyny o mocy zainstalowanej do 50 kW nie podlegają ani obowiązkowi koncesyjnemu, ani obowiązkowi rejestrowemu -wystarczające pozostaje standardowe zgłoszenie przyłączeniowe do operatora systemu dystrybucyjnego.
Powyżej 50 kW powstaje obowiązek rejestrowy. Zgodnie z art. 43g ust. 1 i 3 Prawa energetycznego operator systemu elektroenergetycznego prowadzi elektroniczny rejestr magazynów energii elektrycznej przyłączonych do jego sieci, a wpisowi podlegają magazyny o łącznej mocy zainstalowanej większej niż 50 kW. Wpis ma charakter wyłącznie ewidencyjny – nie jest decyzją administracyjną i nie podlega opłacie. Operator dokonuje go z urzędu w terminie 14 dni od oddania magazynu do eksploatacji; jeżeli natomiast magazyn wchodzi w skład jednostki wytwórczej lub instalacji odbiorcy końcowego, to jego posiadacz ma 7 dni na przekazanie operatorowi informacji wymaganej przez art. 43g ust. 5 ustawy
Dopiero magazyny energii o łącznej mocy zainstalowanej większej niż 10 MW wymagają uzyskania koncesji Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki na podstawie art. 32 ust. 1 pkt 2 lit. a Prawa energetycznego. W praktyce obrotu istotne jest, że o kwalifikacji decyduje moc zainstalowana po stronie prądu przemiennego, a nie pojemność energetyczna instalacji – ten sam magazyn o pojemności 5 MWh może więc, w zależności od parametrów przekształtnika, mieścić się w reżimie rejestrowym albo koncesyjnym.
Wnioskodawca ubiegający się o koncesję musi wykazać spełnienie przesłanek z art. 33 Prawa energetycznego:
- dysponowanie środkami finansowymi gwarantującymi prawidłowe wykonywanie działalności,
- odpowiednie zaplecze techniczne i kadrowe, a także
- posiadanie siedziby lub miejsca zamieszkania na terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej, państwa EFTA będącego stroną umowy o EOG, Turcji albo Konfederacji Szwajcarskiej.
Inwestorzy poszukujący finansowania dłużnego mogą również wystąpić o promesę koncesji, która choć sama nie uprawnia do wykonywania działalności koncesjonowanej, to stanowi istotny argument w rozmowach z instytucjami finansującymi.
Działalność przedkoncesyjna – nowy mechanizm z art. 33a–33d Prawa energetycznego
Najdalej idącym ułatwieniem nowelizacji jest instytucja tzw. okresu przedkoncesyjnego. Zgodnie z art. 33a Prawa energetycznego przedsiębiorca zobowiązany do uzyskania koncesji w zakresie magazynowania energii elektrycznej może już od dnia pierwszego wprowadzenia energii elektrycznej do sieci i bez wymaganej koncesji – magazynować energię, uczestniczyć w rynku bilansującym oraz świadczyć usługi systemowe, w tym usługi niedotyczące częstotliwości.
Uprawnienie to jest jednak obwarowane ograniczeniami podmiotowymi i czasowymi. W okresie przedkoncesyjnym energia może być sprzedawana, a usługi magazynowania świadczone wyłącznie na rzecz przedsiębiorców posiadających koncesję lub wpis do rejestru działalności regulowanej w zakresie wytwarzania, magazynowania, przesyłania, dystrybucji lub obrotu energią elektryczną. Sprzedaż do odbiorców końcowych jest w tym okresie wyłączona.
Zgodnie z art. 33b ust. 1 Prawa energetycznego działalność przedkoncesyjną można prowadzić nie dłużej niż przez 12 miesięcy od dnia pierwszego wprowadzenia energii do sieci albo do dnia uzyskania koncesji – w zależności od tego, które zdarzenie nastąpi wcześniej. Okres ten może zostać jednokrotnie przedłużony o nie więcej niż 6 miesięcy, pod warunkiem zawiadomienia Prezesa URE najpóźniej na 30 dni przed upływem terminu podstawowego. Termin ten ma charakter zawity, a jego uchybienie oznacza konieczność wstrzymania działalności.
Na przedsiębiorcy ciążą ponadto obowiązki wynikające z art. 33c Prawa energetycznego: zawarcie umowy o przyłączenie do sieci przed rozpoczęciem działalności, prowadzenie dokumentacji potwierdzającej datę pierwszego wytworzenia energii oraz przekazanie Prezesowi URE informacji o tej dacie w terminie 30 dni od pierwszego wprowadzenia energii do sieci. Działalność przedkoncesyjna wiąże się także z coroczną opłatą przedkoncesyjną (art. 33d Prawa energetycznego), obliczaną jako iloczyn przychodów z tej działalności i współczynnika określonego w rozporządzeniu, przy czym nie może ona być niższa niż 1 000 zł ani wyższa niż 2 500 000 zł.
Odrębnej analizy wymagają projekty hybrydowe. Energia wytworzona w instalacji odnawialnego źródła energii w okresie przedkoncesyjnym nie korzysta z systemów wsparcia ani rozliczeń aukcyjnych, a dla takiej energii nie jest możliwe uzyskanie gwarancji pochodzenia. Decyzja o skorzystaniu z okresu przedkoncesyjnego powinna zatem zostać podjęta po przeprowadzeniu rachunku ekonomicznego obejmującego utratę tych uprawnień.
Przyłączenie magazynu energii do sieci – cable pooling, zabezpieczenia i kamienie milowe
Nowelizacja Prawa energetycznego 2026 przemodelowała również proces przyłączeniowy, który dla projektów magazynowych bywa dziś większą barierą niż samo koncesjonowanie. Okres ważności warunków przyłączenia do sieci elektroenergetycznej został skrócony co do zasady do 12 miesięcy, co wymusza wcześniejsze domknięcie finansowania i kontraktacji EPC.
Jednocześnie ustawodawca rozszerzył formułę cable poolingu (art. 7 ust. 1f Prawa energetycznego) na wszystkie technologie wytwórcze oraz na magazyny energii elektrycznej, co otwiera drogę do projektów hybrydowych PV lub wiatr plus BESS w jednym miejscu przyłączenia. Podmiot wnioskujący o przyłączenie kolejnej instalacji lub magazynu nie wnosi zaliczki, o ile nie zwiększa się dotychczasowa moc przyłączeniowa.
Rewersem tych ułatwień są nowe obciążenia finansowe: opłata od wniosku o określenie warunków przyłączenia w wysokości 1 zł za każdy kilowat mocy przyłączeniowej (nie więcej niż 100 000 zł), podwojona zaliczka na poczet opłaty przyłączeniowej wynosząca 60 zł za każdy kilowat, a także zabezpieczenie wykonania zobowiązań z umowy o przyłączenie w wysokości 30 zł za kilowat mocy do 100 MW i 60 zł za kilowat powyżej tego progu, z limitem 12 000 000 zł. Zabezpieczenie należy złożyć nie później niż w terminie 14 dni od dnia zawarcia umowy o przyłączenie - pod rygorem wygaśnięcia umowy z mocy prawa.
Kluczowym ryzykiem harmonogramowym jest natomiast tzw. kamień milowy. Umowa o przyłączenie magazynu energii elektrycznej z bateryjnymi zasobnikami wygasa z mocy prawa, jeżeli inwestor nie zawiadomi operatora o uzyskaniu ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę w terminie 24 miesięcy od dnia zawarcia umowy, przy czym pozwolenie musi obejmować co najmniej 80% mocy i 80% pojemności magazynu. Przepisy przejściowe obejmują również część umów i wniosków sprzed nowelizacji, co uzasadnia przegląd portfeli projektowych pod kątem nowych terminów.
Obrót energią, sankcje i due diligence projektów BESS
W praktyce doradczej powtarza się pytanie o relację między obowiązkiem koncesyjnym dotyczącym magazynowania a koncesją na obrót energią elektryczną. Wpis do rejestru albo koncesja na magazynowanie nie legitymują samodzielnie do sprzedaży energii odbiorcom końcowym - model biznesowy zakładający taką sprzedaż wymaga odrębnej koncesji na obrót. Odwrotnie, typowy model arbitrażowy oparty na rynku dnia następnego i usługach systemowych świadczonych za pośrednictwem agregatora zwykle takiej koncesji nie wymaga. Kwalifikację należy przeprowadzić indywidualnie, na podstawie projektowanej struktury umów sprzedaży, umowy tollingowej lub PPA.
Warto mieć na uwadze, iż wykonywanie działalności koncesjonowanej bez wymaganej koncesji stanowi podstawę do wymierzenia przez Prezesa URE kary pieniężnej, a w skrajnych przypadkach do zakwestionowania rozliczeń z operatorem i podważenia warunków finansowania. Dlatego w procesach transakcyjnych badanie statusu regulacyjnego magazynu energii, ważności warunków przyłączenia oraz dochowania terminów przedkoncesyjnych stało się standardowym elementem due diligence.
Stan prawny na dzień 14 września 2026 r. Materiał ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej.
Masz sprawę z prawa energetycznego lub OZE?
Od tego pytania zaczyna się większość rozmów z prawnikiem. Konsultacja jest płatna, 600 zł netto (738 zł brutto). Płacisz za realną poradę: powiemy, czy masz problem prawny, co da się z nim zrobić i ile to mniej więcej kosztuje. Na nic dalej Cię to nie wiąże, a przepisy zostaw nam, od tego jesteśmy.
- 1 Rozmowa
Mówisz, co się dzieje, własnymi słowami.
- 2 Co dalej
Powiemy, jakie masz wyjścia i ile to kosztuje.
- 3 Działamy
Dajesz zielone światło i sprawa jest nasza.
Doświadczenie zawodowe zdobywała w warszawskich kancelariach, w tym w kancelarii notarialnej oraz kancelarii radcowsko-adwokackiej, gdzie wspierała starszych prawników w sprawach z zakresu prawa cywilnego, w tym w postępowaniach sądowych, a także w bieżącej obsłudze prawnej przedsiębiorstw. Obecnie wspiera zespół procesowy oraz korporacyjny kancelarii, uczestnicząc w obsłudze prawnej przedsiębiorstw oraz fundacji rodzinnych.
Zobacz profil →Nie przegap kolejnej analizy
Co miesiąc najważniejsze nowelizacje i ich praktyczne skutki dla biznesu, zebrane i zinterpretowane przez prawników HWW.
