W skrócie
-
Zapewnienie sprzeczne z treścią umowy może być podstawą uchylenia się od skutków oświadczenia woli z powodu błędu albo podstępu. Oświadczenie składa się drugiej stronie na piśmie, w terminie roku od wykrycia błędu.
-
Osoba fizyczna, dla której umowa nie ma charakteru zawodowego, korzysta z ochrony przed niedozwolonymi postanowieniami umownymi, choć kontrola nie obejmuje jednoznacznie sformułowanej ceny.
-
Zbierz i zachowaj korespondencję, przesłaną ofertę oraz streszczenie kluczowych postanowień umowy.
Podpisałeś umowę na prąd, bo przedstawiciel obiecał niższą stawkę, brak opłat stałych albo swobodne wyjście z umowy. Po pierwszej fakturze okazuje się, że dokument mówi co innego. Ta sytuacja ma swoją nazwę prawną i swój termin. Poniżej opisujemy, co sprawdzić i w jakiej kolejności.
Co obiecują przedstawiciele, a czego umowa nie potwierdza?
Zacznij od zestawienia rozmowy z treścią dokumentu. W takich sprawach powtarzają się cztery obszary:
-
cena – czy stawka podana w rozmowie odpowiada cenie z umowy i z cennika;
-
opłaty stałe – przedstawiciel niekiedy zapewnia, że nie występują;
-
warunki wyjścia z umowy – zapewnienie, że umowę można wypowiedzieć w każdej chwili i bez kosztów;
-
tożsamość rozmówcy – sugestia, że kontaktuje się dotychczasowy sprzedawca albo operator sieci.
Dokument bywa krótszy od tego, co padło w rozmowie, a jego treść rozkłada się na kilka plików. Cena bywa opisana w cenniku, opłata handlowa w załączniku, a warunki rozwiązania w ogólnych warunkach umowy.
Rozbieżność sama w sobie nie unieważnia dokumentu, otwiera natomiast pytanie, czy podpisujący wiedział, co podpisuje. Znaczenie ma też to, czy druga strona ten stan wywołała, wiedziała o nim albo mogła go z łatwością zauważyć.
Sprzedawca może odpowiedzieć, że przekazał jednoznaczny cennik, a odbiorca podpisał go świadomie. Dlatego odtwórz kolejność zdarzeń: kiedy dostałeś ofertę, kiedy padły zapewnienia i kiedy przekazano Ci komplet dokumentów.
Zanim sytuacja zostanie oceniona prawnie, konieczne jest odtworzenie trzech okoliczności: treści zapewnień, momentu ich złożenia oraz osoby składającej. Dopiero na tej podstawie możliwe będzie porównanie z treścią umowy.
Wstępna ocena umowy i noty jest bezpłatna. Odpowiadamy w ciągu 1 dnia roboczego. Zgłoś umowę do wstępnej oceny.
Błąd i podstęp: co mówi Kodeks cywilny i ile masz czasu?
Kodeks cywilny odróżnia błąd od podstępu. Przy błędzie liczy się, czy dotyczył treści czynności prawnej i czy był istotny, a przy oświadczeniu złożonym innej osobie także zachowanie tej osoby.
§ 1. W razie błędu co do treści czynności prawnej można uchylić się od skutków prawnych swego oświadczenia woli. Jeżeli jednak oświadczenie woli było złożone innej osobie, uchylenie się od jego skutków prawnych dopuszczalne jest tylko wtedy, gdy błąd został wywołany przez tę osobę, chociażby bez jej winy, albo gdy wiedziała ona o błędzie lub mogła z łatwością błąd zauważyć; ograniczenie to nie dotyczy czynności prawnej nieodpłatnej. § 2. Można powoływać się tylko na błąd uzasadniający przypuszczenie, że gdyby składający oświadczenie woli nie działał pod wpływem błędu i oceniał sprawę rozsądnie, nie złożyłby oświadczenia tej treści (błąd istotny).
Podstęp podlega odrębnemu reżimowi. Jeżeli błąd został wywołany przez drugą stronę podstępnie, uchylenie się od skutków oświadczenia woli jest dopuszczalne również wtedy, gdy błąd nie był istotny oraz gdy nie dotyczył treści czynności prawnej (art. 86 § 1 k.c.).
Rozmówca bywa pośrednikiem, a nie pracownikiem sprzedawcy, dlatego istotne jest ustalenie, w czyim imieniu działał. Podstęp osoby trzeciej jest równoznaczny z podstępem strony, jeżeli strona o podstępie wiedziała i nie zawiadomiła o nim drugiej strony (art. 86 § 2 k.c.).
Uchylenie się od skutków oświadczenia woli następuje przez oświadczenie złożone drugiej stronie na piśmie, a uprawnienie wygasa z upływem roku od wykrycia błędu. Zgodnie z art. 88 Kodeksu cywilnego:
§ 1. Uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia woli, które zostało złożone innej osobie pod wpływem błędu lub groźby, następuje przez oświadczenie złożone tej osobie na piśmie. § 2. Uprawnienie do uchylenia się wygasa: w razie błędu – z upływem roku od jego wykrycia, a w razie groźby – z upływem roku od chwili, kiedy stan obawy ustał.
Niekorzystna ocena opłacalności umowy dokonana po jej zawarciu nie jest jeszcze błędem w rozumieniu tego przepisu. Roczny termin biegnie natomiast od wykrycia błędu – w praktyce często od pierwszej faktury, która ujawniła rozbieżność między zapewnieniami a treścią umowy.
Jednoosobowa firma i rolnik: kiedy chroni Cię prawo konsumenckie?
Spółka i jednoosobowa działalność stoją w różnych miejscach. Przepisy o niedozwolonych postanowieniach umownych stosuje się do osoby fizycznej, gdy z treści umowy wynika, że nie ma ona dla niej charakteru zawodowego. To nie znaczy, że taki przedsiębiorca jest konsumentem, tylko że jego umowę można ocenić tymi samymi przepisami co wzorzec narzucony konsumentowi.
Postanowienie nieuzgodnione indywidualnie nie wiąże, jeżeli kształtuje prawa i obowiązki sprzecznie z dobrymi obyczajami i rażąco narusza interesy odbiorcy. Kontrola nie obejmuje jednak postanowień o głównych świadczeniach, w tym o cenie, jeżeli sformułowano je jednoznacznie, co w sporze o obiecaną stawkę ma duże znaczenie.
Skutek jest przy tym węższy, niż się wydaje. Postanowienie, które nie wiąże, wypada z umowy, a strony pozostają związane umową w pozostałym zakresie. To co innego niż uchylenie się od skutków oświadczenia woli, które dotyczy całej umowy. Ciężar dowodu, że postanowienie uzgodniono indywidualnie, spoczywa na tym, kto się na to powołuje.
Rolnicy mają dodatkowy argument. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w wyroku z 8 maja 2025 r. (C-410/23) orzekł, że konsumentem bywa także prowadzący gospodarstwo rolne.
- Artykuł 2 lit. b) dyrektywy Rady 93/13/EWG […] należy interpretować w ten sposób, że pojęcie „konsumenta” w rozumieniu tego przepisu obejmuje prowadzącego gospodarstwo rolne, który zawiera umowę zakupu energii elektrycznej, przeznaczonej zarówno dla jego gospodarstwa rolnego, jak i na użytek własnego gospodarstwa domowego, w przypadku gdy cel zawodowy tej umowy jest do tego stopnia ograniczony, że nie jest dominujący w ogólnym kontekście wspomnianej umowy.
Jeżeli z treści umowy nie wynika, czy ma ona dla Ciebie charakter zawodowy, możesz najpóźniej przy jej zawarciu złożyć oświadczenie w tej sprawie, a druga strona nie może uzależnić zawarcia umowy od takiego oświadczenia. Brzmienie tego uprawnienia jest objęte zapowiedzianą zmianą, więc sprawdzamy je na datę zawarcia konkretnej umowy.
Wpis w ewidencji działalności jest przy tej ocenie wskazówką, a nie rozstrzygnięciem. Przepis dotyczy umów bezpośrednio związanych z działalnością, więc pytanie brzmi nie o sam związek, lecz o to, czy umowa ma dla Ciebie charakter zawodowy. W razie sporu ocenia to sąd, ale materiał do tej oceny przygotujesz wcześniej.
Jakie dowody się liczą?
Nieutrwalona rozmowa sprzed kilku miesięcy jest w praktyce trudna do udowodnienia, dlatego kolejność gromadzenia dokumentów ma znaczenie:
-
Streszczenie kluczowych postanowień umowy, które sprzedawca energii elektrycznej, poza sprzedawcą rezerwowym i sprzedawcą z urzędu, przekazuje odbiorcy końcowemu najpóźniej w dniu zawarcia umowy sprzedaży energii elektrycznej. Obejmuje ono ceny, okres obowiązywania oraz warunki zakończenia umowy, w tym koszty i odszkodowanie przy wypowiedzeniu umowy terminowej.
-
Nagranie rozmowy telefonicznej albo wniosek do sprzedawcy o wydanie nagrania, jeżeli umowę zawarto przez telefon.
-
Korespondencja, czyli mail z ofertą, wiadomości SMS, notatka ze spotkania i wizytówka przedstawiciela.
-
Sam dokument umowy razem z cennikiem, ogólnymi warunkami i każdym załącznikiem.
-
Oświadczenie osoby, która była przy rozmowie.
Umowa z odbiorcą w gospodarstwie domowym zawarta poza lokalem przedsiębiorstwa jest nieważna. Ten przepis wiąże się z tym, kto jest odbiorcą w umowie, a nie z tym, czy podpisała ją spółka, czy osoba prowadząca działalność.
Sama rozmowa telefoniczna nie przesądza przy tym, że umowę zawarto poza lokalem przedsiębiorstwa. Tego rozróżnienia tutaj nie rozstrzygamy, więc miejsce i sposób podpisania odnotuj jako fakt do sprawdzenia.
Skarga do URE i UOKiK: co dają, a czego nie?
Zgłoszenie do organu biegnie osobno od sporu o pieniądze ze sprzedawcą i nie zastępuje własnego pisma. Skutki bywają jednak realne.
Prezes URE cofnął koncesję sprzedawcy energii za rażące naruszenie warunku, który nakazywał udzielanie odbiorcom końcowym pełnych, rzetelnych i wyczerpujących informacji o ich uprawnieniach i obowiązkach. Sąd Apelacyjny w Warszawie uprawomocnił tę decyzję wyrokiem z 15 maja 2026 r., a odbiorcy bez nowej umowy trafili do sprzedawcy rezerwowego.
Prezes UOKiK ocenia wzorce umowne także poza energetyką. Prezes UOKiK w decyzji z 12 września 2014 r. nr RBG-23/2014, wydanej w innej branży, uznał, że kara umowna powiązana z brakiem lub nieterminowym spełnieniem świadczenia pieniężnego jest zastrzeżona wbrew ustawie i nieważna.
W zgłoszeniu skup się na faktach możliwych do zweryfikowania i wyraźnie oddziel je od własnych ocen. Organ opiera rozstrzygnięcie na materiale dowodowym, dlatego data rozmowy, numer umowy i treść oferty mają większe znaczenie niż ich ocena.
Skarga do organu nie zastępuje oświadczenia o uchyleniu się od skutków oświadczenia woli, a rocznego terminu z Kodeksu cywilnego pilnuj niezależnie od niej.
Co zrobić w pierwszym tygodniu po odkryciu?
Zacznij od daty: zapisz dzień, w którym rozbieżność stała się dla Ciebie widoczna, oraz wskaż, z czego wynikła. Następnie zabezpiecz dowody wskazane powyżej – im wcześniej, tym większa szansa, że pozostaną dostępne.
Ustal również, kto po stronie sprzedawcy zawarł umowę i czy był umocowany do działania w jego imieniu. To pytanie bywa pomijane, a powraca zarówno w korespondencji ze sprzedawcą, jak i w postępowaniu sądowym.
Jeżeli dostrzegasz podstawy, przygotuj pisemne oświadczenie o uchyleniu się od skutków oświadczenia woli i złóż je sprzedawcy, zachowując dowód doręczenia. Jest to czynność odrębna od reklamacji i od zgłoszenia do organu – i pozwala zachować roczny termin z art. 88 § 2 k.c.
Skutki takiego oświadczenia dla dostaw energii, energii już pobranej oraz wystawionych faktur zależą od okoliczności i wymagają oceny w powiązaniu z treścią umowy. Odpowiadając na fakturę lub wezwanie do zapłaty, oddziel potwierdzenie otrzymania dokumentu od uznania wskazanej w nim kwoty.
Sprawdź także, co dokładnie zostało podpisane – omawiamy to w artykule o gwarancji stałej ceny i opłacie handlowej. Jeżeli rozważasz wyjście z umowy, przeczytaj wcześniej o rezygnacji z umowy na prąd oraz o tym, kiedy sprzedawca może naliczyć karę.
Wstępna ocena umowy i noty jest bezpłatna. Odpowiadamy w ciągu 1 dnia roboczego. Zgłoś umowę do wstępnej oceny.
Najczęstsze pytania
Czy można uchylić się od umowy na prąd podpisanej przez telefon?
Sposób zawarcia umowy nie przesądza sprawy. Liczy się, czy działałeś pod wpływem błędu co do treści czynności prawnej, czy błąd był istotny i czy druga strona go wywołała, wiedziała o nim albo mogła go z łatwością zauważyć. Przy podstępie druga strona nie może zasłaniać się tym, że błąd nie był istotny.
Ile mam czasu na uchylenie się od umowy zawartej pod wpływem błędu?
Rok od wykrycia błędu, a oświadczenie składa się drugiej stronie na piśmie.
Czy nagranie rozmowy z handlowcem jest dowodem?
Może nim być, ale ocenia to sąd w realiach konkretnej sprawy. Zabezpiecz je razem z korespondencją i ze streszczeniem kluczowych postanowień umowy, które sprzedawca przekazuje przy zawarciu umowy sprzedaży energii elektrycznej.
Czy skarga do URE wstrzymuje żądanie zapłaty?
Postępowanie przed organem biegnie osobno od sporu cywilnego ze sprzedawcą. Skarga nie zastępuje oświadczenia o uchyleniu się od skutków oświadczenia woli, więc rocznego terminu pilnuj samodzielnie.
Stan prawny na dzień 9 września 2026 r.
Masz sprawę z prawa energetycznego lub OZE?
Od tego pytania zaczyna się większość rozmów z prawnikiem. Konsultacja jest płatna, 600 zł netto (738 zł brutto). Płacisz za realną poradę: powiemy, czy masz problem prawny, co da się z nim zrobić i ile to mniej więcej kosztuje. Na nic dalej Cię to nie wiąże, a przepisy zostaw nam, od tego jesteśmy.
- 1 Rozmowa
Mówisz, co się dzieje, własnymi słowami.
- 2 Co dalej
Powiemy, jakie masz wyjścia i ile to kosztuje.
- 3 Działamy
Dajesz zielone światło i sprawa jest nasza.
Specjalizuje się w prawie cywilnym, handlowym i gospodarczym. W dziale korporacyjnym i energetycznym jej działania opierają się głównie na obsłudze korporacyjnej spółek, opiniowaniu i przygotowywaniu umów handlowych, sporządzaniu pism procesowych i pozaprocesowych oraz przygotowywaniu analiz i opinii prawnych, w szczególności ze sfery prawa gospodarczego i prawa energetycznego. Dysponuje doświadczeniem zawodowym również w zakresie postępowań administracyjnych oraz cywilnych, które zdobywała w warszawskich…
Zobacz profil →Nie przegap kolejnej analizy
Co miesiąc najważniejsze nowelizacje i ich praktyczne skutki dla biznesu, zebrane i zinterpretowane przez prawników HWW.
