Na gruncie Ustawy z dnia 20 maja 2021 r. o zmianie ustawy, Prawo energetyczne oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2021 r., poz. 1093), ustawodawca wprowadził do polskiego porządku prawnego regulacje, które miały wpłynąć na rozwój technologii magazynowania energii elektrycznej.
Wśród najważniejszych zmian wprowadzonych niniejszą nowelizacją, należy wymienić przede wszystkim:
Ujednolicenie definicji magazynu energii oraz procesu magazynowania
Zgodnie z art. 3 pkt 10 k ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r., Prawo energetyczne (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 266; dalej: „PE”), przez magazyn energii elektrycznej należy rozumieć instalację umożliwiającą magazynowanie energii elektrycznej i wprowadzanie jej do sieci. Z kolei, art. 3 pkt 59 PE wskazuje, że przez magazynowanie energii elektrycznej należy rozumieć odroczenie, w systemie elektroenergetycznym, końcowego zużycia energii elektrycznej lub przetworzenie energii elektrycznej pobranej z sieci elektroenergetycznej lub wytworzonej przez jednostkę wytwórczą przyłączoną do sieci elektroenergetycznej i współpracującą z tą siecią do innej postaci energii, przechowanie tej energii, a następnie ponowne jej przetworzenie na energię elektryczną.
Wskazać przy tym należy, że ustawa z dnia 8 lutego 2023 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2023 r., poz. 295) wprowadziła do PE dodatkowo definicję magazynu energii, oraz działalności w zakresie magazynowania energii.
Wprowadzenie obowiązku uzyskania koncesji
Zgodnie z art. 32 ust. 1 pkt 2) PE uzyskania koncesji wymaga wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie magazynowania energii elektrycznej w magazynach energii elektrycznej o łącznej mocy zainstalowanej elektrycznej większej niż 10 MW.
Z powyższego wynika, że nie każda działalność gospodarcza w zakresie magazynowania energii elektrycznej generuje obowiązek uzyskania koncesji.
Utworzenie rejestru magazynów
Art. 43g ust.1 PE stanowi, że operator systemu elektroenergetycznego prowadzi w postaci elektronicznej, rejestr magazynów energii elektrycznej przyłączonych do jego sieci, stanowiących jej część lub wchodzących w skład jednostki wytwórczej lub instalacji odbiorcy końcowego przyłączonej do jego sieci, zgodnie z określonym wzorem.
Art. 43g ust. 3 PE precyzuje, że wpisowi do rejestru magazynów podlegają magazyny energii elektrycznej o łącznej mocy zainstalowanej większej niż 50 kW.
Z założenia ustawodawcy, wprowadzenie rejestru magazynów energii elektrycznej ma umożliwić monitorowanie rozwoju magazynowania energii elektrycznej w skali całego kraju. Rejestr magazynów energii elektrycznej jest prowadzony przez operatorów systemu dystrybucyjnego w zakresie odpowiadającym ich obszarowi działania i obejmuje podstawowe parametry techniczne poszczególnych magazynów, w tym dotyczące ich pojemności.
Przyłączenie magazynów do krajowego systemu elektroenergetycznego
Wprowadzenie do polskiego porządku prawnego regulacji dotyczącej funkcjonowania magazynów energii elektrycznej niejako wymusiła także zmianę art. 7 PE, regulującego kwestię przyłączania magazynów energii elektrycznej do sieci dystrybucyjnej elektroenergetycznej. W obecnym stanie prawnym, umowa o przyłączenie magazynów energii elektrycznej do sieci dystrybucyjnej elektroenergetycznej zawiera także postanowienia określające parametry magazynu energii elektrycznej, w szczególności łączną moc zainstalowaną elektryczną magazynu energii elektrycznej, pojemność nominalną i sprawność magazynu energii elektrycznej.
Uwzględnienie magazynów energii elektrycznej w planach rozwoju przedsiębiorstw energetycznych
Nowelizacja prawa energetycznego określa warunki, na jakich magazyn energii elektrycznej może być uwzględniony w planie rozwoju przedsiębiorstw energetycznych jako substytut rozbudowy sieci dystrybucyjnej elektroenergetycznej. Wskutek tego, przedsiębiorstwa energetyczne obowiązane do sporządzania planów rozwoju mogą w nich uwzględniać przedsięwzięcia w zakresie wykorzystania magazynów energii elektrycznej, o ile operator systemu dystrybucyjnego, przesyłowego lub połączonego elektroenergetycznego uzna, że jest to uzasadnione technicznie dla zapewnienia dostaw energii elektrycznej oraz wykaże w analizie kosztów korzyści, że wykorzystanie magazynu energii elektrycznej przyniesie korzyści i nie będzie się wiązało z niewspółmiernie wysokimi kosztami.
Wyłączenie magazynowania energii elektrycznej z obowiązku sporządzania taryf
Z uzasadnienia do ustawy nowelizującej wynika, że brak jest celowości i uzasadnienia merytorycznego dla wprowadzenia obowiązku sporządzania taryf dla magazynowanie energii elektrycznej. Wynika to z charakteru działalności magazynowania energii elektrycznej, w szczególności z konieczności zapewnienia możliwości świadczenia różnych usług zarówno na potrzeby rynku mocy, energii i usług systemowych. Uzgodnienia w zakresie stawek za magazynowanie energii pozostawiono zasadom wolnego rynku i zasadzie swobody umów. Jeśli chodzi o rozliczenia za świadczone usługi przesyłania lub dystrybucji energii elektrycznej w zakresie opłat za energię elektryczną pobraną z sieci przez magazyn energii elektrycznej, to zostały one oparte o regułę salda. Oznacza to, że przedmiotem rozliczenia jest różnica energii elektrycznej pobranej z sieci przez magazyn energii elektrycznej i energii elektrycznej wprowadzonej do sieci przez magazyn energii elektrycznej w danym okresie rozliczeniowym.
Oprócz powyższych regulacji, ustawa nowelizująca wprowadziła zwolnienie z obowiązku przedstawiania świadectw pochodzenia do umorzenia, w tym z odnawialnych źródeł energii, z kogeneracji oraz świadectw efektywności energetycznej, energii pobranej z sieci przez magazyn, w części która została następnie po jej zmagazynowaniu wprowadzona do sieci oraz zwolnienie z opłaty przejściowej, opłaty mocowej oraz opłaty kogeneracyjnej magazynowania energii elektrycznej. Oprócz powyższego, ustawa nowelizująca wprowadza także zmiany w zakresie definicji nabywcy końcowego na gruncie ustawy z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1542 z późn. zm.), która wyłącza z obowiązku akcyzowego nabycie energii przez podmiot posiadający koncesję na magazynowanie.
Aktualnie prawodawca wciąż dąży do rozwoju technologii magazynowania energii i jej upowszechnienia także wśród odbiorców końcowych oraz w przypadku mikroinstalacji. Przejawem tego są projektowane zmiany w ustawie z dnia 7 lipca 1994 r., Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 682 ze zm.), zawarte w projekcie ustaw z dnia 21 lutego 2024 r. przygotowanym przez Ministerstwo Rozwoju i Technologii.
Proponowane zmiany dotyczą art. 29 ust. 4 pkt 3 lit. c ustawy , Prawo budowlane. Obecnie zawarty w Prawie budowlanym katalog przedsięwzięć zwolnionych z pozwolenia na budowę obejmuje wykonanie robót budowlanych polegających na instalacji: pomp ciepła, wolnostojących kolektorów słonecznych, urządzeń fotowoltaicznych o mocy zainstalowanej elektrycznej nie większej niż 150 kW. Na gruncie projektowanych zmian, katalog ten zostanie poszerzony o kolejne rodzaje instalacji związanych z wytwarzaniem energii przez prosumentów i jej magazynowaniem. Jak wskazuje Ministerstwo Rozwoju i Technologii, „Instalacje te mają korzystny wpływ nie tylko na środowisko, ale również na system energetyczny kraju. Dlatego zasadnym było uregulowanie tej kwestii, aby zniwelować wątpliwości interpretacyjne w tym zakresie oraz skrócić proces budowlany dla robót budowlanych polegających na instalowaniu takich urządzeń”.
Podsumowując należy stwierdzić, że wprowadzone zmiany na przestrzeni ostatnich lat w prawie energetycznym mają uregulować zasady funkcjonowania magazynów energii elektrycznej oraz wpłynąć na rozwój technologii magazynowania energii elektrycznej. Zmiany przewidziane w szczególności w Ustawie z dnia 20 maja 2021 r. o zmianie ustawy, Prawo energetyczne oraz niektórych innych ustaw ( Dz. U. z 2021 r., poz. 1093) wprowadziły do polskiego porządku prawnego szereg regulacji, które z założenia są dobrymi zmianami. Praktyka obrotu pokazuje jednak, że krajowy system elektroenergetyczny Polski boryka się z innymi problemami, które hamują rozwój rynku magazynów energii elektrycznej. Jednym z nich jest brak technicznych możliwości przyłączeniowych, tj. brak wolnych mocy przyłączeniowych dla magazynów energii elektrycznej do sieci dystrybucyjnej elektroenergetycznej.
Najczęściej zadawane pytania
Kiedy magazynowanie energii elektrycznej wymaga koncesji?
Koncesja wymagana jest, gdy magazyn energii elektrycznej ma łączną moc zainstalowaną większą niż 10 MW. Magazyny o mniejszej mocy nie podlegają temu obowiązkowi.
Które magazyny podlegają wpisowi do rejestru u operatora?
Do rejestru wpisywane są magazyny energii elektrycznej o łącznej mocy zainstalowanej większej niż 50 kW. Rejestr prowadzony przez operatorów systemu dystrybucyjnego zawiera podstawowe parametry techniczne magazynów.
Czy magazynowanie energii podlega obowiązkowi sporządzania taryf?
Nie, magazynowanie energii elektrycznej jest zwolnione z obowiązku sporządzania taryf, a stawki za magazynowanie pozostawiono zasadom wolnego rynku i swobodzie umów.
Czy magazyn energii może zastąpić rozbudowę sieci dystrybucyjnej?
Tak, przedsiębiorstwa energetyczne mogą uwzględniać magazyny energii w planach rozwoju jako substytut rozbudowy sieci, o ile operator uzasadni to technicznie i wykaże korzyści ekonomiczne.
Jakie zwolnienia przysługują podmiotowi z koncesją na magazynowanie?
Podmiot taki bywa zwolniony m.in. z obowiązku akcyzowego przy nabyciu energii przez operatora magazynu oraz z opłaty przejściowej, opłaty mocowej i opłaty kogeneracyjnej.
Doświadczenie zawodowe zdobywał w jednej z renomowanych lubelskich kancelarii, zajmującej się szeroko rozumianym prawem cywilnym i gospodarczym. W kancelarii Hewelt Wojnowski i Wspólnicy spółka komandytowa na co dzień zajmuje się bieżącym doradztwem w zakresie prowadzenia działalności gospodarczej oraz opracowywaniem dokumentacji korporacyjnej spółek, m.in. umów spółek, regulaminów organów spółek, umów regulujących stosunki między wspólnikami, uchwał organów spółek, transakcji M&A. Oprócz doradztwa korporacyjnego…
Zobacz profil →Prawnicy HWW udzielają konsultacji w Warszawie oraz online. Wybierz formę kontaktu.
Nie przegap kolejnej analizy
Najważniejsze zmiany w prawie i ich skutki dla biznesu, raz w miesiącu na Twój e-mail.
Zapisując się, akceptujesz politykę prywatności. Wypiszesz się jednym kliknięciem.
