Art. 9 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Brzmienie przepisu
Art. 9. 1. Opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku. 1a. Jeżeli podatnik uzyskuje dochody z więcej niż jednego źródła, przedmiotem opodatkowania w danym roku podatkowym jest, z zastrzeżeniem art. 25e, art. 29–30cb, art. 30da–30dh, art. 30e–30g, art. 30j–30p oraz art. 44 ust. 7e i 7f, suma dochodów z wszystkich źródeł przychodów. 2. Dochodem ze źródła przychodów, jeżeli przepisy art. 23o, art. 23u, art. 24–24b, art. 24c, art. 24e, art. 30ca, art. 30da oraz art. 30f nie stanowią inaczej, jest nadwyżka sumy przychodów z tego źródła nad kosztami ich uzyskania osiągnięta w roku podatkowym. Jeżeli koszty uzyskania przekraczają sumę przychodów, różnica jest stratą ze źródła przychodów. 3. O wysokość straty ze źródła przychodów, poniesionej w roku podatkowym, podatnik może:
1) obniżyć dochód uzyskany z tego źródła w najbliższych kolejno po sobie następujących pięciu latach podatkowych, z tym że kwota obniżenia w którymkolwiek z tych lat nie może przekroczyć 50 % wysokości tej straty, albo
2) obniżyć jednorazowo dochód uzyskany z tego źródła w jednym z najbliższych kolejno po sobie następujących pięciu lat podatkowych o kwotę nieprzekraczającą 5 000 000 zł, nieodliczona kwota podlega rozliczeniu w pozostałych latach tego pięcioletniego okresu, z tym że kwota obniżenia w którymkolwiek z tych lat nie może przekroczyć 50 % wysokości tej straty. 3a. Przepis ust. 3 nie ma zastosowania do strat:
1) z odpłatnego zbycia rzeczy i praw majątkowych, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8;
2) z odpłatnego zbycia walut wirtualnych;
3) z niezrealizowanych zysków, o których mowa w art. 30da;
4) ze źródeł przychodów, z których dochody są wolne od podatku dochodowego, z wyjątkiem strat: a) z odpłatnego zbycia akcji, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 105a, b) związanych z przychodami, o których mowa w art. 21 ust. 1 pkt 152 lit. c, pkt 153 lit. c i pkt 154 w zakresie przychodów z pozarolniczej działalności gospodarczej. 3b. Dochód przedsiębiorstwa w spadku osiągnięty w roku podatkowym może być obniżony, na zasadach określonych w ust. 3, o wysokość straty poniesionej i nieodliczonej przez zmarłego przedsiębiorcę. 4. Przepis ust. 3 ma zastosowanie do straty z działów specjalnych produkcji rolnej, jeżeli dochód z działów specjalnych produkcji rolnej przez okres następnych pięciu kolejnych lat podatkowych ustalany jest na podstawie ksiąg. 5. Przepis ust. 3 stosuje się odpowiednio, gdy w okresie, o którym mowa w tym przepisie, podatnik jest opodatkowany na zasadach określonych w rozdziale 2 ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym. W tym przypadku obniża się przychód, o którym mowa w art. 6 ust. 1, 1a i 1d ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym. 6. Przepis ust. 3 ma zastosowanie do strat:
1) z odpłatnego zbycia udziałów (akcji) w spółce, udziałów w spółdzielni, papierów wartościowych, w tym z odpłatnego zbycia papierów wartościowych na rynku regulowanym w ramach krótkiej sprzedaży;
2) z odpłatnego zbycia pochodnych instrumentów finansowych;
3) z realizacji praw wynikających z papierów wartościowych i pochodnych instrumentów finansowych;
4) z tytułu objęcia udziałów (akcji) w spółce albo wkładów w spółdzielni w zamian za wkład niepieniężny;
5) z umorzenia, odkupienia, wykupienia albo unicestwienia w inny sposób tytułów uczestnictwa w funduszach kapitałowych.
Źródło brzmienia: tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 592.
Brzmienie obowiązuje od 30 kwietnia 2026.
W bazie mamy 14 historycznych brzmień tego artykułu, najstarsze od 26 lipca 1993.
Po dacie stanu prawnego tego tekstu jednolitego (01 kwietnia 2026) ustawa była nowelizowana 1 razy. Nie każda nowelizacja dotyczy tego artykułu, ale nie możemy tego przesądzić automatycznie, więc mówimy o tym wprost.
Orzeczenia powołujące ten przepis
W bazie HWW mamy 178 orzeczeń, które powołują art. 9. Poniżej 15 najnowszych.
-
Skarżący zaskarżył decyzję organu podatkowego dotyczącą ustalenia podstawy opodatkowania PIT w związku z udziałem w łańcuchu spółek komandytowych. Sąd oddalił skargę, potwierdzając, że zyski spółek niebędących podatnikami stanowią przychód wspólników w roku ich osiągnięcia, niezależnie od faktu wypłaty. Przepis art. 9 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych został zastosowany jako wyraz zasady powszechności opodatkowania, wymagającej ujęcia w dochodzie wszelkich niezastrzeżonych dochodów, co obejmuje również pośrednie udziały w strukturach spółek.
-
Powód domagał się zwrotu nadpłaty podatku od dochodu uzyskanego z wykupu obligacji, wskazując, że koszty nabycia powinny być uwzględnione. Sąd uchylił decyzje organów podatkowych, uznając, że art. 9 ust. 1 ustawy o PIT nakazuje opodatkowanie dochodu, a nie przychodu, co wymagało rozpoznania kosztów uzyskania przychodu analogicznie do przepisów dotyczących spadków.
-
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje organów podatkowych odmawiające stwierdzenia nadpłaty podatku dochodowego od osób fizycznych. Sąd uznał, że przy wykupie obligacji przez emitenta od wspólnika należy stosować regulacje analogiczne do spadkowych, co zapewnia opodatkowanie dochodu, a nie przychodu. Takie podejście jest zgodne z definicją dyskonta w art. 5a pkt 12 ustawy o PIT oraz z zasadą wyrażoną w art. 9 ust. 1 tej ustawy.
-
Powód domagał się stwierdzenia nadpłaty podatku dochodowego od osób fizycznych w związku z wykupem obligacji przez emitenta. Sąd uznał, że zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy o PIT oraz przez analogię do art. 5a pkt 12 tej ustawy, przychód z tytułu dyskonta powinien być pomniejszony o koszty uzyskania przychodu. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone decyzje organów podatkowych, uznając za błędne ich traktowanie transakcji jako opodatkowania samego przychodu.
-
Podatnik zaskarżył decyzję organu podatkowego określającą wysokość zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych. Sąd oddalił skargę, uznając, że art. 9 ustawy o PIT wiąże powstanie obowiązku podatkowego z upływem roku podatkowego, co pozwala na rozliczenie całości przychodów i kosztów w tym okresie. W tym kontekście zastosowano przepisy przeciwko unikaniu opodatkowania do korzyści uzyskanych po wejściu w życie ustawy, niezależnie od momentu dokonania czynności.
- I SA/Wr 382/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu 13 grudnia 2022
Sąd oddalił skargę na decyzję organu podatkowego orzekającą odpowiedzialność płatnika za niewpłacony podatek od wypłat. Organ uznał, że prowadzenie niepublicznego przedszkola przez osobę fizyczną stanowi działalność gospodarczą w rozumieniu art. 9 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, mimo braku takiego statusu w prawie oświatowym.
-
Podatnik zaskarżył decyzję organu podatkowego określającą mu podatek od sprzedaży nieruchomości przed upływem pięciu lat od nabycia, powołując się na brak możliwości udokumentowania kosztów uzyskania przychodu. Sąd oddalił skargę, uznając, że zgodnie z art. 9 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych każdy osiągany dochód podlega opodatkowaniu, a wyjątki stanowią dochody zwolnione z podatku.
-
Skarżący żądał stwierdzenia nadpłaty podatku dochodowego od osób fizycznych, domagając się odliczenia straty z pozarolniczej działalności gospodarczej od podstawy jej obliczenia. Sąd oddalił skargę, potwierdzając, że zgodnie z art. 9 ust. 2 ustawy o PIT dochód i strata są pojęciami rozróżnionymi, co wyklucza uwzględnianie strat przy wyliczaniu sumy dochodów dla celów podatku dochodowego od osób fizycznych.
- II FSK 1206/21 Naczelny Sąd Administracyjny 17 grudnia 2021
Skarżąca kwestionowała decyzję organu podatkowego dotyczącą wysokości dochodu z działalności gospodarczej po wygaśnięciu karty podatkowej, domagając się uwzględnienia nieudokumentowanych kosztów. Sąd oddalił skargę kasacyjną, stwierdzając, że podstawa opodatkowania została określona zgodnie z prawem, w tym z art. 9 ust. 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, który stanowi, że podstawą opodatkowania jest dochód, czyli różnica między przychodami a kosztami uzyskania przychodów.
-
Wnioskodawca kwestionował interpretację organu podatkowego odmawiającą uznania wydatków na panele fotowoltaiczne za koszty kwalifikowane do ulgi termomodernizacyjnej, ponieważ inwestycja została zrealizowana przed uzyskaniem pozwolenia na użytkowanie budynku. Sąd oddalił skargę, potwierdzając, że ulgi podatkowe są wyjątkiem od zasady powszechności opodatkowania wyrażonej w art. 9 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych i podlegają ścisłej wykładni, co wyklucza zastosowanie preferencji dla wydatków poniesionych przed formalnym zakończeniem budowy.
-
Skarżący zaskarżył decyzje organów podatkowych dotyczące podatku dochodowego, wskazując na naruszenie zasady niepodzielności zobowiązania. Sąd uchylił zaskarżone decyzje, stwierdzając, że organy błędnie rozstrzygały sprawę częściowo, podczas gdy zgodnie z art. 9 ust. 1a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych przedmiotem opodatkowania jest suma dochodów ze wszystkich źródeł, co wymaga wydania jednej decyzji obejmującej całość zobowiązania.
-
Małżonkowie zaskarżyli decyzje organów podatkowych odmawiające uznania kosztów uzyskania przychodów z pozarolniczej działalności gospodarczej. Sąd uchylił zaskarżone decyzje, wskazując, że zgodnie z art. 9 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych przedmiotem opodatkowania jest dochód, a nie sam przychód. Organ podatkowy błędnie łączył możliwość odliczenia kosztów z posiadaniem rzetelnych dowodów, ignorując zasadę, że istotne jest rzeczywiste poniesienie wydatku w celu osiągnięcia przychodu.
- III SA/Wa 360/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie 17 października 2019
Powód wnioskował o zwolnienie od podatku dochodowego wynagrodzeń od organizacji międzynarodowej, co organ podatkowy uznał za nieprawidłowe. Sąd oddalił skargę, stwierdzając, że art. 9 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych stanowi podstawę opodatkowania wszelkiego rodzaju dochodów, z wyjątkami ustawowymi. Zwolnienie nie objęło dochodów, ponieważ powód nie realizował bezpośrednio celu programu, lecz jedynie wykonywał zlecenie na rzecz podmiotu wdrażającego pomoc.
-
Podatnik zaskarżył odmowę wydania interpretacji w sprawie opodatkowania majątku otrzymanego po wystąpieniu ze spółki komandytowej, powołując się na wyłączenia z przychodów wynikające z art. 9 ustawy nowelizującej. Sąd oddalił skargę kasacyjną, wskazując, że w postępowaniu o wydanie interpretacji indywidualnej nie stosuje się przepisów prawa materialnego, w tym art. 9, ponieważ nie rozstrzyga się kwestii istnienia obowiązku podatkowego.
Sygnatura, sąd i data pochodzą z metadanych publikatora, a link prowadzi do źródła. Streszczenia przygotowaliśmy automatycznie na podstawie treści orzeczeń i celowo nie zawierają one danych osobowych, kwot ani dat; przed powołaniem orzeczenia w piśmie przeczytaj jego pełną treść u źródła. Powołanie przepisu w orzeczeniu nie znaczy, że orzeczenie rozstrzyga Twoją sprawę.
Strona ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Brzmienie przepisu pochodzi z ogłoszonego tekstu jednolitego, a jego aktualność podajemy z datą. Przed powołaniem przepisu w piśmie procesowym sprawdź, czy po tej dacie nie weszła w życie nowelizacja.