Warunki ulgi na robotyzację – definicja robota przemysłowego i koszty kwalifikowane
Podstawą prawną preferencji jest art. 38eb ustawy o CIT (analogicznie art. 52jb ustawy o PIT), który definiuje zarówno zakres podmiotowy, jak i przedmiotowy ulgi. Z preferencji mogą korzystać podatnicy CIT oraz PIT uzyskujący przychody inne niż z zysków kapitałowych, którzy ponoszą koszty na robotyzację procesów w prowadzonej działalności gospodarczej. Co istotne, odliczenie 50% kosztów nie może przekroczyć kwoty dochodu uzyskanego w roku podatkowym z działalności operacyjnej.
„Sercem” konstrukcji ulgi jest definicja robota przemysłowego. Zgodnie z art. 38eb ust. 3 ustawy o CIT, przez robota przemysłowego rozumie się automatycznie sterowaną, programowalną, wielozadaniową i stacjonarną lub mobilną maszynę, o co najmniej 3 stopniach swobody, posiadającą właściwości manipulacyjne bądź lokomocyjne dla zastosowań przemysłowych. Maszyna musi przy tym spełniać łącznie cztery dodatkowe warunki techniczne:
wymieniać dane w formie cyfrowej z urządzeniami sterującymi i diagnostycznymi lub monitorującymi w celu zdalnego: sterowania, programowania, monitorowania lub diagnozowania;
być połączona z systemami teleinformatycznymi usprawniającymi procesy produkcyjne podatnika, w szczególności z systemami zarządzania produkcją, planowania lub projektowania produktów;
być monitorowana za pomocą czujników, kamer lub podobnych urządzeń oraz
zintegrowana z innymi maszynami w cyklu produkcyjnym podatnika.
Koszty kwalifikowane w ramach ulgi na robotyzację
Katalog wydatków podlegających odliczeniu został zamknięty w ustawie. Do kosztów kwalifikowanych zalicza się przede wszystkim koszty nabycia fabrycznie nowych robotów przemysłowych, maszyn i urządzeń peryferyjnych funkcjonalnie z nimi związanych, a także maszyn i urządzeń służących zapewnieniu ergonomii i bezpieczeństwa pracy – w tym czujników, sterowników, zamków bezpieczeństwa czy barier ochronnych. Ulgą objęte są również wartości niematerialne i prawne niezbędne do uruchomienia robota (głównie oprogramowanie), koszty szkoleń pracowników oraz opłaty leasingowe w przypadku leasingu finansowego z opcją przeniesienia własności po zakończeniu umowy. Należy zwrócić uwagę, że roboty muszą być fabrycznie nowe – sprzęt używany, choćby najnowocześniejszy, nie pozwoli na zastosowanie tej preferencji podatkowej.
Korzyści podatkowe wynikające z ulgi na robotyzację
Główną korzyścią podatkową robotyzacji jest efekt podwójnego odliczenia: ten sam wydatek jest najpierw zaliczany w 100% do kosztów uzyskania przychodów (poprzez instytucję amortyzacji podatkowej), a następnie dodatkowo w 50% odliczany od podstawy opodatkowania w ramach ulgi. Przy stawce CIT 19% realna oszczędność sięga ok. 9,5% wartości inwestycji, a przy stawce 9% dla małych podatników – ok. 4,5%. Ulga na robotyzację może być przy tym stosowana równolegle z innymi preferencjami, w tym z ulgą B+R, jeżeli proces wdrożenia robota wiąże się z pracami rozwojowymi.
Pułapki podatkowe ulgi na robotyzację – na co należy zwrócić uwagę
Pierwszą i najpoważniejszą pułapką podatkową ulgi na robotyzację jest spór o sposób rozliczania kosztu kwalifikowanego. Organy podatkowe konsekwentnie stoją na stanowisku, że odliczenie dotyczy tylko faktycznie ujętych w kosztach podatkowych odpisów amortyzacyjnych, a jednorazowe odliczenie połowy ceny zakupu nie jest dozwolone. Sądy administracyjne coraz częściej kwestionują tę wykładnię wskazując, że kosztami uzyskania przychodów poniesionymi na robotyzację są koszty nabycia fabrycznie nowych robotów przemysłowych, a nie jedynie odpisy amortyzacyjne dokonywane od ich wartości początkowej. Rozbieżność ta ma istotne znaczenie praktyczne, bo determinuje, czy korzyść zostanie skonsumowana jednorazowo, czy rozłożona na cały okres amortyzacji.
Druga pułapka to wygasający charakter ulgi. Preferencja ma zastosowanie do kosztów poniesionych w latach 2022–2026, co przy stanowisku fiskusa o konieczności rozliczenia jej przez amortyzację rodzi konkretne ryzyka. Organy podatkowe wskazują odpisy amortyzacyjne powstałe po 31 grudnia 2026 roku nie będą mogły podlegać ponadnormatywnemu odliczeniu z tytułu tej ulgi. Innymi słowy – kupując robota tuż przed końcem 2026 r. i amortyzując go np. przez 10 lat, w praktyce skorzystanie z ulgi na robotyzację będzie możliwe wyłącznie w odniesieniu do odpisów za 2026 r.
Trzecia kwestia to spory o pojęcie „zastosowań przemysłowych”. Organy podatkowe wąsko interpretują ten zwrot, wykluczając np. roboty magazynowe czy logistyczne, choć sądy administracyjne zaczynają tę praktykę organów kwestionować.
Podsumowanie
Na horyzoncie pojawia się szansa na przedłużenie preferencji. Do laski marszałkowskiej został złożony bowiem poselski projekt nowelizacji, który zakłada likwidację przepisu wygaszającego ulgę z końcem 2026 r. oraz podwyższenie poziomu dodatkowego odliczenia z 50% do 100% kosztów kwalifikowanych. Ministerstwo Finansów nie prowadzi obecnie prac w zakresie przedłużenia obowiązywania ulgi, ale też ich nie wyklucza. Do czasu rozstrzygnięcia losów projektu należy zakładać, że ulga w obecnym kształcie obowiązuje tylko do końca 2026 r. Planowanie inwestycji powinno więc uwzględniać harmonogram dostaw, ewidencji środków trwałych i pierwszych odpisów amortyzacyjnych.
Skuteczne wdrożenie ulgi na robotyzację wymaga interdyscyplinarnego podejścia – analizy technicznej spełniania definicji robota przemysłowego, prawidłowej kwalifikacji kosztów kwalifikowanych oraz zabezpieczenia stanowiska podatnika interpretacją indywidualną.
Masz pytanie podatkowe albo spór z urzędem?
Od tego pytania zaczyna się większość rozmów z prawnikiem. Konsultacja jest płatna, 600 zł netto. Płacisz za realną poradę: powiemy, czy masz problem prawny, co da się z nim zrobić i ile to mniej więcej kosztuje. Na nic dalej Cię to nie wiąże, a przepisy zostaw nam, od tego jesteśmy.
- 1 Rozmowa
Mówisz, co się dzieje, własnymi słowami.
- 2 Co dalej
Powiemy, jakie masz wyjścia i ile to kosztuje.
- 3 Działamy
Dajesz zielone światło i sprawa jest nasza.
Specjalizuje się w prawie podatkowym, koncentrując się na odpowiedzialności podatników, płatników i inkasentów, a także na zagadnieniach związanych z podatkami dochodowymi i prawem karnym skarbowym. Praca magisterska, obroniona w Katedrze Prawa Finansowego Uniwersytetu Warszawskiego, dotyczyła odpowiedzialności podatkowej i karnej za oszustwa podatkowe w podatkach dochodowych.
Zobacz profil →Nie przegap kolejnej analizy
Co miesiąc najważniejsze nowelizacje i ich praktyczne skutki dla biznesu, zebrane i zinterpretowane przez prawników HWW.
