ZALICZKI NA POCZET PRZEWIDYWANEJ DYWIDENDY, WYMOGI I WYSOKOŚĆ ZALICZEK
Oprócz powyższych wymagań, na podstawie art. 195 § 1 k.s.h. spółka może wypłacać zaliczki na poczet przewidywanej dywidendy**, jeżeli jej zatwierdzone sprawozdanie finansowe za poprzedni rok wykazuje zysk**. Wysokość zaliczek nie może przekroczyć połowy zysku osiągniętego od końca poprzedniego roku obrotowego, powiększonego o kapitały rezerwowe utworzone z zysku, którymi w celu wypłaty zaliczek może dysponować zarząd, oraz pomniejszonego o niepokryte straty i udziały własne.
OBOWIĄZEK ZWROTU WYPŁACONYCH ZALICZEK
Do momentu wejścia znowelizowanych przepisów k.s.h. w 2019 roku, nie było podstaw do żądania od wspólników zwrotu otrzymanych zaliczek. Do tego czasu, regulacje k.s.h. nie przewidywały możliwości zwrotu wypłaconych wspólnikom zaliczek, gdy zostały one wypłacone zgodnie z wymogami przewidzianymi przez postanowienia umowy spółki bądź ustawę. Po nowelizacji przepisów, uzupełniono bowiem art. 195 k.s.h. o przepis regulujący zasady zwrotu wypłaconych zaliczek, nawet gdy te zostały pobrane zgodnie z treścią umowy bądź przepisów k.s.h.
Zgodnie z art. 195 § 11 k.s.h. w przypadku, gdy w danym roku obrotowym zaliczka na poczet przewidywanej dywidendy została wypłacona wspólnikom, a spółka odnotowała stratę albo osiągnęła zysk w wysokości mniejszej od wypłaconych zaliczek, wspólnicy zwracają zaliczki w:
-
całości, w przypadku odnotowania straty albo
-
części odpowiadającej wysokości przekraczającej zysk przypadający wspólnikowi za dany rok obrotowy, w przypadku osiągnięcia zysku w wysokości mniejszej od wypłaconych zaliczek na poczet przewidywanej dywidendy.
Powyższe oznacza, że roszczenie o zwrot wpłaconej zaliczki staje się wymagalne w momencie ustalenia wysokości zysku albo straty za rok obrotowy, za który wypłacono zaliczki. Wydaje się, że wierzytelność spółki wobec wspólnika powstaje z chwilą sporządzenia sprawozdania finansowego, a staje się wymagalne z chwilą powiadomienia wspólnika o jego powstaniu.
W literaturze przedmiotu wskazuje się, że powyższe powinno znaleźć swoje zastosowanie także wtedy, gdy zgromadzenie wspólników nie przeznaczy zysku do podziału, mimo że na poczet dywidend mających być wypłaconymi z zysku wspólnicy otrzymali w trakcie roku obrotowego zaliczki. Jednakże, uzasadnienie takiego działania, powinno wynikać z wyjątkowych dla spółki okoliczności (np. konieczność przeprowadzenia nieplanowanej, a niezbędnej inwestycji). W braku takiego uzasadnienia uchwała o zatrzymaniu zysku w spółce, pomimo wcześniejszych wypłat zaliczek, mogłaby zostać zaskarżona w drodze powództwa o uchylenie uchwały jako sprzeczna z umową spółki, która przewiduje możliwość wypłaty zaliczek lub dobrymi obyczajami, w świetle art. 249 § 1 k.s.h..
WYPŁATA ZALICZKI A NARUSZENIA POSTANOWIEŃ UMOWY SPÓŁKI LUB PRZEPISÓW K.S.H.
Zasady dotyczące zwrotu dywidendy przewidziane w art. 198 k.s.h. mają zastosowanie także do zaliczek wypłaconych na poczet przewidywanej dywidendy. W świetle art. 198 § 1 k.s.h. wspólnik, który wbrew przepisom prawa lub postanowieniom umowy spółki otrzymał wypłatę (odbiorca), obowiązany jest do jej zwrotu. Członkowie organów spółki, którzy ponoszą odpowiedzialność za taką wypłatę, odpowiadają za jej zwrot spółce solidarnie z odbiorcą. Niemniej, ustawodawca ogranicza to zobowiązanie do zwrotu jedynie do sytuacji, w których wypłata zaliczek zostałaby dokonana wbrew przepisom prawa lub postanowieniom umowy spółki.
W ślad za powyższym należy zatem wskazać, że np. jeżeli wysokość wypłaconej wspólnikowi zaliczki przekracza maksymalną kwotę wskazaną w art. 195 § 1 k.s.h., odpowiedzialność ponoszą członkowie organów spółki odpowiedzialni za wypłatę solidarnie ze wspólnikiem.
POBRANE ZALICZKI A ŻĄDANIE ICH ZWROTU W CIĄGU ROKU OBROTOWEGO
Mając na uwadze powyższe, jeżeli zaliczka na poczet przyszłego zysku została wypłacona prawidłowo, zgodnie z wymogami przewidzianymi w ustawie bądź postanowieniach umowy spółki, to domaganie się zwrotu w ciągu roku obrotowego nie jest możliwe, chyba że uchybia treści art. 198 k.s.h. Zwrot zaliczki może bowiem nastąpić dopiero i tylko w przypadku, gdy spółka odnotowała stratę albo osiągnęła zysk w wysokości mniejszej od wypłaconych zaliczek bądź w przypadku realizacji przesłanek z art. 198 k.s.h.
W przypadku wystąpienia problemów finansowych po stronie Spółki po wypłacie wspólnikom zaliczek, zgodnie z prawem i postanowieniami Spółki, spółka powinna porozumieć się z nimi i wyjaśnić sytuację finansową spółki. Regulacje k.s.h. przewidują inne rozwiązania pozwalające na zasilenie spółki sp. z o.o., np. na zasadach określonych w przepisach art. 177-179 k.s.h., poprzez dopłaty (jeżeli takie rozwiązanie przewiduje umowa spółki) lub udzielenie pożyczki.
M. Chomiuk*, Komentarz do art. 195 KSH*, Kodeks spółek handlowych: komentarz, pod red. Z. Jara, C.H.Beck, SIP Legalis, 2023.
Najczęściej zadawane pytania
Czy wspólnicy muszą zwracać zaliczki na poczet dywidendy, jeśli spółka odnotuje stratę?
Tak, w przypadku odnotowania straty przez spółkę, wspólnicy są zobowiązani do zwrotu otrzymanych zaliczek w całości. Obowiązek ten wynika bezpośrednio z przepisów Kodeksu spółek handlowych, które regulują zasady zwrotu wypłaconych środków.
Co się dzieje, gdy spółka osiągnie zysk, ale jest on niższy od wypłaconych zaliczek?
W takiej sytuacji wspólnicy muszą zwrócić część zaliczki, która odpowiada wysokości przekraczającej zysk przypadający im za dany rok obrotowy. Zwrot dotyczy tylko nadwyżki wypłaconych środków nad rzeczywisty zysk.
Kiedy dokładnie staje się wymagalne żądanie zwrotu zaliczki na poczet dywidendy?
Roszczenie o zwrot zaliczki staje się wymagalne w momencie ustalenia wysokości zysku lub straty za rok obrotowy, za który wypłacono środki. Wierzytelność spółki powstaje zwykle z chwilą sporządzenia sprawozdania finansowego, a staje się wymagalna po powiadomieniu wspólnika.
Czy spółka może żądać zwrotu zaliczki w trakcie trwania roku obrotowego?
Nie, domaganie się zwrotu zaliczki wypłaconej prawidłowo w ciągu roku obrotowego nie jest możliwe. Zwrot może nastąpić dopiero po ustaleniu wyniku finansowego za cały rok lub w przypadku naruszenia przepisów prawa lub umowy spółki.
Kto odpowiada za zwrot zaliczki, jeśli została ona wypłacona wbrew przepisom lub umowie spółki?
Wspólnik, który otrzymał wypłatę wbrew przepisom lub postanowieniom umowy, obowiązany jest do jej zwrotu. Członkowie organów spółki ponoszą za ten zwrot odpowiedzialność solidarną ze wspólnikiem, jeśli to oni byli odpowiedzialni za decyzję o wypłacie.
Prowadzisz spółkę i masz sprawę do rozwiązania?
Od tego pytania zaczyna się większość rozmów z prawnikiem. Konsultacja jest płatna, 600 zł netto. Płacisz za realną poradę: powiemy, czy masz problem prawny, co da się z nim zrobić i ile to mniej więcej kosztuje. Na nic dalej Cię to nie wiąże, a przepisy zostaw nam, od tego jesteśmy.
- 1 Rozmowa
Mówisz, co się dzieje, własnymi słowami.
- 2 Co dalej
Powiemy, jakie masz wyjścia i ile to kosztuje.
- 3 Działamy
Dajesz zielone światło i sprawa jest nasza.
Specjalizuje się w prawie cywilnym, handlowym i gospodarczym. W dziale korporacyjnym i energetycznym jej działania opierają się głównie na obsłudze korporacyjnej spółek, opiniowaniu i przygotowywaniu umów handlowych, sporządzaniu pism procesowych i pozaprocesowych oraz przygotowywaniu analiz i opinii prawnych, w szczególności ze sfery prawa gospodarczego i prawa energetycznego. Dysponuje doświadczeniem zawodowym również w zakresie postępowań administracyjnych oraz cywilnych, które zdobywała w warszawskich…
Zobacz profil →Nie przegap kolejnej analizy
Co miesiąc najważniejsze nowelizacje i ich praktyczne skutki dla biznesu, zebrane i zinterpretowane przez prawników HWW.
