TSUE: umowę, po zawarciu której strony nie wystawiły faktury, można uznać za fakturę

Czego dotyczyła sprawa

Przedmiotem rozstrzygnięcia Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej: „TSUE”) była odpowiedź na pytanie prejudycjalne słoweńskiego sądu administracyjnego „czy pisemna umowa może zostać uznana za fakturę w rozumieniu art. 203 dyrektywy [2006/112] tylko wtedy, gdy zawiera wszystkie informacje wymagane dla faktury zgodnie z rozdziałem 3 (»Fakturowanie«) [tytułu XI] [tej dyrektywy]”.

Co w sprawie orzekł TSUE

TSUE orzekł, że pisemna umowa zbycia i leasingu zwrotnego stanowi fakturę w rozumieniu Dyrektywy VAT, a tym samym w braku wystawionej wcześniej faktury uprawnia do odliczenia VAT.

Punktem wyjścia w uzasadnieniu rozstrzygnięcia TSUE było to, że zasada neutralności VAT wymaga, by prawo do odliczenia naliczonego VAT zostało przyznane w razie spełnienia przesłanek materialnych, nawet jeśli podatnicy nie spełnili niektórych wymagań formalnych. Na tej podstawie organy podatkowe, o ile posiadają informacje niezbędne do ustalenia, że spełnione są przesłanki materialne, nie mogą wprowadzać w odniesieniu do przysługującego podatnikowi prawa do odliczenia VAT dodatkowych warunków, które mogłyby w efekcie praktycznie uniemożliwić wykonanie tego prawa (przykładowo wyrok z dnia 15 września 2016 r., w sprawie Barlis 06 – Investimentos Imobiliários e Turísticos (C‑516/14)).

Innymi słowami TSUE wskazał, że organy podatkowe nie mogą odmówić prawa do odliczenia VAT tylko na tej podstawie, że faktura dokumentująca transakcje nie spełnia przesłanek wymaganych przepisami dyrektywy VAT, jeżeli organy te w sprawie dysponują wszystkimi informacjami do zbadania, że spełnione są przesłanki materialne odliczenia VAT.

Jednocześnie TSUE powołując się na treść art. 203 dyrektywy VAT („każda osoba, która wykazuje VAT na fakturze, jest zobowiązana do zapłaty VAT”) wskazał iż celem regulacji jest eliminacja ryzyka uszczuplenia wpływów podatkowych. Natomiast ryzyka tego można uniknąć, jeżeli organ podatkowy dysponuje informacjami niezbędnymi do ustalenia, czy materialne przesłanki prawa do odliczenia VAT zostały spełnione. Jednocześnie TSUE podkreślił, iż cel ten może zostać osiągnięty „niezależnie od tego, czy VAT wskazano w dokumencie noszącym tytuł „Faktura”, czy w innym dokumencie, takim jak umowa zawarta przez strony”.

Mając na uwadze powyższe TSUE stwierdził, iż aby dokument mógł zostać uznany za fakturę w rozumieniu art. 203 dyrektywy VAT, po pierwsze, trzeba w nim wykazać VAT, a po drugie, musi on zawierać te z informacji, o których mowa w przepisach zatytułowanej „Dane umieszczane na fakturach” sekcji 4 w rozdziale 3 objętym tytułem XI tej dyrektywy, które są niezbędne do tego, by organ podatkowy mógł ustalić, czy materialne przesłanki prawa do odliczenia VAT zostały spełnione. Natomiast nie ma w tym względzie znaczenia, że dokument jest umową, skoro obiektywnie wynika z niego wola stron tej umowy, by była to faktura mogąca wzbudzić u kontrahenta przekonanie, że będzie on mógł na podstawie tej umowy odliczyć naliczony VAT.

Podsumowując TSUE orzekł, że „art. 203 dyrektywy 2006/112 należy interpretować w ten sposób, że umowę zbycia i leasingu zwrotnego, po zawarciu której strony nie wystawiły faktury, można uznać za fakturę w rozumieniu tego przepisu, w przypadku gdy umowa ta zawiera wszystkie informacje niezbędne do tego, by organ podatkowy państwa członkowskiego mógł ustalić, czy materialne przesłanki prawa do odliczenia VAT zostały w danym wypadku spełnione, czego zbadanie należy do sądu odsyłającego”.

Czy wyrok TSUE doprowadzi do chaosu dokumentacyjnego

Istnieje obawa, że przedmiotowy wyrok TSUE wprowadzi niemałe zamieszanie w zakresie dokumentowania transakcji. Trzymając się kurczowo wskazań TSUE zawartych w uzasadnieniu, jeżeli zawarta przez kontrahentów umowa będzie wykazywała VAT oraz dane wymienione w art. 226 dyrektywy VAT (m.in. numer dokumentu, stawkę VAT, datę dostawy itd.) już sama taka umowa będzie mogła zostać poczytana za fakturę. W związku z tym powstanie pytanie jak potraktować fakturę wystawioną do takiej umowy, przede wszystkim czy będzie to faktura pusta, która generuje po stronie wystawcy m.in. ryzyko odpowiedzialności karno-skarbowej. Wyrok TSUE z pewnością wymaga zatem interpretacji ze strony Ministerstwa Finansów, w szczególności poprzez wydanie interpretacji ogólnej, która rozwieje ewentualne wątpliwości w zakresie prawidłowego dokumentowania transakcji.

Potrzebujesz pomocy w tym temacie? Napisz do nas!