Grudzień to tradycyjnie już okres wielu obowiązków, w pracy kończy się rok i kwartał, a w domu trwają przygotowania do Świąt Bożego Narodzenia. W natłoku tych i innych obowiązków warto jeszcze pamiętać, że koniec roku to także okres przedawnienia większości roszczeń.
Założenia ogólne
Na wstępie zaznaczyć trzeba, że przedawnienie oznacza sytuację, gdy danego roszczenia cywilno-prawnego (np. o zapłatę, o wydanie rzeczy) nie można już dochodzić na drodze postępowania sądowego. Nie oznacza to, że przestaje ono istnieć, po prostu co do zasady nie można go już dochodzić przed sądem i staje się ono roszczeniem „naturalnym”. Dłużnik dalej zobowiązany jest czynić, ale nie można takiej sprawy skutecznie skierować na drogę postępowania sądowego.
Zgodnie z art. 118 Kodeksu cywilnego, roszczenia przedawniają się według zasady generalnej:
- jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, termin przedawnienia wynosi 6 lat;
- dla roszczeń o świadczenia okresowe (np. odsetki, czynsz) oraz roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej (a więc np. w ramach B2B), termin przedawnienia wynosi 3 lata.
Przy czym koniec terminu przedawnienia przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego, w każdym przypadku, tj. nawet, jeżeli przepis szczególny przewiduje inne terminy, niż wyżej wskazane.
Jedyny wyjątek stanowią terminy przedawnienia krótsze, niż 2 lata, wtedy przedawnienie następuje z ostatnim dniem danego okresu przedawnienia (dla przykładu: 1-roczny termin przedawnienia, który rozpoczął bieg 15 lipca 2024 r. upłynął 15 lipca 2025 r.).
Co także ważne, terminy wskazane powyżej stosuje się także do roszczeń już stwierdzonych wyrokami. Oznacza to, że wyrok Sądu przedawni się po upływie 6 lat od jego wydania (o ile nie dojdzie do przerwania przedawnienia np. poprzez wszczęcie egzekucji), a zasądzone w nim odsetki, po upływie 3 lat.
Dlaczego tak ważny jest grudzień?
Jak już wskazałem, przedawnienie roszczeń następuje z upływem końca roku, dlatego też w grudniu powinniśmy uważnie przejrzeć minione 2-3 lata i zastanowić się, czy przypadkiem nie minie nam zaraz termin na ewentualne dochodzenie roszczeń przed sądem.
Jak to zrobić? Najprostsza metoda obejmuje wykonanie prostego obliczenia, bierzemy wystawioną przez nas fakturę, której nasz kontrahent niestety nie opłacił i sprawdzamy czy została ona wystawiona w okresie ostatnich trzech (faktur wystawionych np. w 2025 r. nie bierzemy pod uwagę, jak już wspomniałem, termin przedawnienia krótszy niż rok kończy bieg w odpowiednim dniu kalendarzowym, a nie na koniec roku).
Jeżeli mamy taką fakturę, sprawdzamy czy nie była ona np. fakturą za świadczone usługi lub nie wynika ze sprzedaży przez nas dokonanej, jeżeli została ona wystawiona w 2023 r., to grudzień jest dla nas ostatnim momentem na podjęcie skutecznych działań przed sądem. Jeżeli wystawiliśmy ją w 2024 r., jeszcze mamy czas, chociaż nie warto odsuwać dochodzenia swoich roszczeń w czasie.
Faktury dotyczące innych roszczeń mogą się jednak przedawniać w innych terminach, przy czym w przypadku relacji biznesowych najczęściej spotykanym innym terminem jest 3-letni okres przedawnienia. W jego przypadku, z końcem 2025 r. przedawniać będą się roszczenia powstałe w 2022 r.
Niezależnie jednak od wystawionych faktur, warto także sprawdzić, czy poprzednio już windykowane sprawy zbyt długo nie były aktywnie prowadzone. W przypadku należności stwierdzonych wyrokami czy też nakazami zapłaty, w 2025 r. warto przejrzeć te, które były wydane lub ostatnio egzekwowane w 2022 r.
Jeżeli macie Państwo wątpliwości co do swoich rozliczeń lub chcą Państwo zweryfikować, czy jakaś sprawa powinna zostać jeszcze w tym roku złożona w Sądzie, gorąco zapraszamy do kontaktu poprzez formularz lub e-mail. Z chęcią odpowiemy na Państwa pytania i przeprowadzimy metodyczną analizę sprawy.
Kiedy najlepiej zwrócić się o pomoc?
Szczególnie wtedy, gdy:
- masz kilka faktur i nie wiesz, które są „najpilniejsze”,
- są spory o wykonanie usługi, jakość, potrącenia, reklamacje,
- termin wymagalności nie jest oczywisty (np. etapowe odbiory, warunki umowne),
- w grę wchodzą odsetki, kary umowne, roszczenia uboczne,
- chcesz dobrać strategię: ugoda vs. sąd.
Najczęściej zadawane pytania
Czy przedawnienie roszczenia oznacza, że przestaję być dłużnikiem?
Nie, przedawnienie oznacza jedynie, że nie można już dochodzić roszczenia na drodze sądowej, stając się ono roszczeniem naturalnym. Dłużnik nadal jest zobowiązany do zapłaty, ale wierzyciel traci możliwość skutecznej egzekucji przed sądem. W praktyce oznacza to, że sprawa nie zostanie wygrana w postępowaniu sądowym, jeśli dłużnik powoła się na przedawnienie.
Jaki jest ogólny termin przedawnienia roszczeń cywilno-prawnych?
Zgodnie z zasadą ogólną, roszczenia przedawniają się po sześciu latach. Istnieje jednak wyjątek dla roszczeń o świadczenia okresowe oraz tych związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, gdzie termin wynosi trzy lata. Ważne jest, aby pamiętać, że w przypadku dłuższych terminów przedawnienie następuje zawsze z końcem roku kalendarzowego.
Kiedy przedawniają się roszczenia wynikające z faktur za usługi B2B?
Roszczenia związane z prowadzeniem działalności gospodarczej, w tym należności z faktur, przedawniają się po trzech latach. Oznacza to, że faktura wystawiona w 2023 roku podlega przedawnieniu z końcem 2025 roku. Warto więc w grudniu zweryfikować, czy nie minął już termin na skuteczne skierowanie sprawy na drogę postępowania sądowego.
Czy wyrok sądu również ulega przedawnieniu?
Tak, wyrok sądu również podlega przedawnieniu, przy czym termin ten wynosi sześć lat od jego wydania, o ile nie doszło do przerwania przedawnienia, na przykład poprzez wszczęcie egzekucji. Odsetki zasądzone w wyroku przedawniają się po trzech latach. Należy więc regularnie monitorować status spraw, w których uzyskano już tytuł wykonawczy.
Kiedy warto skontaktować się z prawnikiem w sprawie przedawnienia?
Pomoc prawnika jest szczególnie wskazana, gdy masz wiele faktur i nie jesteś pewien, które z nich są najbardziej pilne. Warto również zgłosić się, gdy spory dotyczą jakości usług, reklamacji lub gdy termin wymagalności nie jest oczywisty. Prawnik pomoże dobrać odpowiednią strategię, czy to poprzez próbę ugody, czy skierowanie sprawy do sądu.
Prowadzisz spółkę i masz sprawę do rozwiązania?
Od tego pytania zaczyna się większość rozmów z prawnikiem. Konsultacja jest płatna, 600 zł netto. Płacisz za realną poradę: powiemy, czy masz problem prawny, co da się z nim zrobić i ile to mniej więcej kosztuje. Na nic dalej Cię to nie wiąże, a przepisy zostaw nam, od tego jesteśmy.
- 1 Rozmowa
Mówisz, co się dzieje, własnymi słowami.
- 2 Co dalej
Powiemy, jakie masz wyjścia i ile to kosztuje.
- 3 Działamy
Dajesz zielone światło i sprawa jest nasza.
HWW Hewelt Wojnowski Lindner i Wspólnicy to warszawska kancelaria prawna doradzająca przedsiębiorcom i podmiotom publicznym. Łączymy doświadczenie w prawie gospodarczym, energetyce, podatkach, ochronie danych osobowych i sporach sądowych, dostarczając rozwiązania dopasowane do realiów biznesowych klientów.
Poznaj kancelarię →Nie przegap kolejnej analizy
Co miesiąc najważniejsze nowelizacje i ich praktyczne skutki dla biznesu, zebrane i zinterpretowane przez prawników HWW.
