Powyższa nowelizacja w wyniku implementacji do krajowego porządku prawnego wyżej wymienionych dyrektyw dotyka wielu kwestii praktycznych, związanych z reorganizacją spółek, w zakresie szerszym niż transformacje zagraniczne. Wśród najważniejszych zmian w polskim porządku prawnym, związanych z wejście w życie omawianej nowelizacji, wskazać należy na:
- wprowadzenie nowego rodzaju krajowego podziału spółek, tj. podziału przez wyodrębnienie,
- ustanowienie nowej uproszczonej procedury łączeniowej,
- rozszerzenie zdolności łączeniowej i podziałowej spółki komandytowo-akcyjnej,
- wprowadzenie dopuszczalności transgranicznego podziału i transgranicznego przekształcenia spółki kapitałowej i spółki komandytowo-akcyjnej.
W uzasadnieniu do projektu ustawy z dnia 07 lipca 2023 r. o zmiany ustawy, Kodeks spółek handlowych oraz niektórych innych ustaw podkreślono, że „za integracją implementacji dyrektywy 2019/2121 z Kodeksem spółek handlowych przemawiają względy systemowe, praktyczne, jak również związane z potrzebą zachowania stabilności i przejrzystości systemu prawnego, co jest szczególnie istotne dla adresatów tych norm oraz stosujących je organów, jak również względy ekonomiki legislacyjnej.”
Podział przez wyodrębnienie
Jedną z kluczowych zmian jest wprowadzenie w Kodeksie spółek handlowych nowego rodzaju podziału spółek, tj. podziału przez wyodrębnienie. Zgodnie z art. 529 § 1 pkt 5 Kodeksu spółek handlowych, podział przez wyodrębnienie polega na przeniesieniu części aktywów i pasywów spółki dzielonej na jedną lub więcej spółek przejmujących w zamian za emisję na rzecz spółki dzielonej, udziałów lub akcji w spółce nowo zawiązanej. W odróżnieniu od podziału przez wydzielenie, w przypadku podziału przez wyodrębnienie wspólnicy spółki dzielonej nie stają się wspólnikami spółki przejmującej. W płaszczyźnie majątkowej spółki dzielonej w zamian za przekazanie części majątku otrzymuje ona prawa udziałowe w spółce przejmującej.
Aktualnie, na gruncie znowelizowanego art. 529 Kodeksu spółek handlowych, do przeprowadzenia są następujące rodzaje podziałów:
- podział przez przejęcie,
- podział przez zawiązanie nowych spółek,
- podział przez przejęcie i zawiązanie nowej spółki,
- podział przez wydzielenie,
- podział przez wyodrębnienie.
Uproszczone połączenie krajowe
Kolejna ze zmian na gruncie prawa krajowego dotyczy możliwości przeprowadzenia nowego rodzaju uproszczonego połączenia krajowego, tzw. uproszczone połączenie bezemisyjne.
Zgodnie bowiem z art. 5151 § 1 Kodeksu spółek handlowych, połączenie może być przeprowadzone bez przyznania udziałów, albo akcji spółki przejmującej w przypadku, gdy jeden wspólnik posiada bezpośrednio lub pośrednio wszystkie udziały lub akcje w łączących się spółkach, albo wspólnicy łączących się spółek posiadają udziały lub akcje w tej samej proporcji we wszystkich łączących się spółkach.
Zharmonizowanie zdolności reorganizacyjnej spółki komandytowo-akcyjnej
Na mocy omawianej nowelizacji, ustawodawca w Kodeksie spółek handlowych wprowadził również zmiany dotyczące spółki komandytowo-akcyjnej. Mianowicie, na gruncie prawa krajowego rozszerzona została zdolność do łączenia się spółki komandytowo-akcyjnej w charakterze spółki przejmującej, albo nowo zawiązanej oraz przyznana została spółce komandytowo-akcyjnej zdolność podziałowa. W dotychczasowym stanie prawnym, w odniesieniu do podziału spółek, przepisy Kodeksu spółek handlowych nie przewidywały zdolności podziałowej spółek osobowych.
Na gruncie prawa wspólnotowego, rozwiązania zawarte w dyrektywie 2017/1132 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2017 r. w sprawie niektórych aspektów prawa spółek (Dz. Urz. UE L 169 ze zm.) przewidywały, że połączenia transgraniczne są dopuszczalne jedynie między typami spółek, na których łączenie zezwala prawo krajowe państw członkowskich.
Implementacja dyrektywy 2019/2121, w aspekcie odnoszącym się do możliwości transgranicznego przekształcenia spółki komandytowo-akcyjnej spowodowała konieczność wprowadzenia zmian dotyczących krajowych rodzajów transformacji, znosząc tym samym jak to zostało wskazane w uzasadnieniu do projektu ustawy, „asymetrię między krajowymi przepisami określającymi zdolność łączeniową i podziałową spółki komandytowo-akcyjnej”, która na gruncie prawa krajowego nie posiadała zdolności łączeniowej (zarówno w charakterze spółki przejmującej, albo nowo zawiązanej) i podziałowej.
Powyższe oznacza, że w wyniku omawianej nowelizacji, nastąpiło zrównanie statusu spółki komandytowo-akcyjnej i spółki kapitałowej w zakresie reorganizacji zarówno krajowej, jak i transgranicznej.
Zmiana połączenia transgranicznego
Dyrektywa 2019/2121 wprowadza nowe wymagania w odniesieniu do planu połączeń transgranicznych oraz wprowadza nowe wymagania w odniesieniu do procedury połączeń i podziałów transgranicznych. Wśród najważniejszych wskazuje się na:
- wydłużenie terminów ustawowych dotyczących poszczególnych etapów procesu, okres zawiadomienia wspólników o planowanym połączeniu został wydłużony do 6 tygodni, zaś okres na wydanie przez sąd rejestrowy zaświadczenia o zgodności z prawem połączenie transgranicznego, do 3 miesięcy, a w szczególnych przypadkach, do 6 miesięcy), tj. art. 5166a Kodeksu spółek handlowych oraz art. 51612 Kodeksu spółek handlowych,
- upoważnienie sądu rejestrowego do odmowy wydania zaświadczenia o zgodności z prawem połączenia transgranicznego w przypadku uznania, iż połączenie służy nadużyciu, naruszeniu lub obejściu prawa, tj. art. 51612 6 Kodeksu spółek handlowych,
- uzależnienie wydania zaświadczenia o zgodności z prawem polskim połączenia transgranicznego od uzyskania opinii organu podatkowego dotyczącej procesu połączenia transgranicznego. Wraz z wnioskiem o wydanie wyżej wymienionego zaświadczenia, spółka powinna złożyć także wniosek o wydanie opinii przez właściwy organ podatkowy. Organ zobowiązany jest wydać opinię bez zbędnej zwłoki, nie później niż w terminie miesiąca od dnia otrzymania wniosku, jednak w przypadkach uzasadnionych zawiłością sprawy, wymagających uwzględnienia dodatkowych informacji lub przeprowadzenia dodatkowych czynności wyjaśniających, termin jednego miesiąca na załatwienie sprawy będzie mógł zostać przedłużony, nie dłużej jednak niż o 3 miesiące, tj. art. 51612 1 Kodeksu spółek handlowych.
Nowe rodzaje reorganizacji spółek prawa handlowego
Analizowana nowelizacja kodeksu spółek handlowych wprowadza do polskiego porządku prawnego instytucję podziału transgranicznego i przekształcenia transgranicznego. W dotychczasowym porządku prawnym możliwe było wyłącznie przeprowadzenie połączenia transgranicznego. Na gruncie znowelizowanych przepisów zaś możliwe jest przeprowadzenie przekształcenia transgranicznego polskiej spółki kapitałowej lub spółki komandytowo-akcyjnej w spółkę zagraniczną lub podział transgraniczny polskiej spółki kapitałowej lub spółki komandytowo-akcyjnej na co najmniej dwie spółki zagraniczne.
Ochrona wierzycieli oraz wspólników mniejszościowych
Znowelizowane przepisy kodeksu spółek handlowych wprowadzają dodatkowe mechanizmy ochrony wierzycieli oraz wspólników mniejszościowych spółek uczestniczących w transgranicznych reorganizacjach.
Wśród najistotniejszych instrumentów ochrony wierzycieli wskazuje się na:
- uprawnienie do żądania ustanowienia zabezpieczenia przysługujących roszczeń w terminie jednego miesiąca od dnia ujawnienia lub udostępnienia planu połączenia, podziału lub przekształcenia;
- w przypadku przekształceń transgranicznych zgodnie z art. 58012 1 Kodeksu spółek handlowych w terminie dwóch lat od dnia przekształcenia, wierzyciele spółki przekształcanej, których roszczenia powstały przed ujawnieniem lub udostępnieniem planu przekształcenia transgranicznego, mogą dochodzić swoich roszczeń przed sądem właściwym według siedziby spółki przekształcanej,
- w odniesieniu do podziałów transgranicznych nowelizacja wprowadziła zasadę solidarnej odpowiedzialności, w sytuacji gdy roszczenie wierzyciela spółki podlegającej podziałowi nie zostanie zaspokojone przez spółkę, której przydzielone jest zobowiązanie.
Z kolei, wśród najistotniejszych środków ochrony wspólników mniejszościowych, nowelizacja kodeksu spółek handlowych wprowadza następujące regulacje:
- możliwość składania uwag przez wspólników do planu transgranicznego łączenia, podziału lub przekształcenia spółki,
- obowiązek sporządzenia sprawozdania dla wspólników, wyjaśniającego podstawy prawne i uzasadniającego ekonomiczne aspekty reorganizacji, w tym wyjaśniającego skutki danej operacji transgranicznej dla wspólników oraz przyszłej działalności spółki,
- prawo wspólników głosujących przeciwko uchwale lub bezzasadnie niedopuszczonych do udziału w głosowaniu w kwestii dokonania reorganizacji transgranicznej do wyjścia ze spółki i otrzymania wynagrodzenia za udziały lub akcje o wartości równej wartości ich udziałów lub akcji.
Podsumowując, omawiana nowelizacja w przeważającej mierze dotyczy procesów reorganizacyjnych. Na poziomie prawa wspólnotowego, brak wspólnych ram dla wszystkich państw członkowskich w odniesieniu do transgranicznych przekształceń i podziałów powodował, że państwa te nie regulowały tego typu operacji transgranicznych lub tworzyły własne, często wykluczające się regulacje. Bez wątpienia, implementacja dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/2121 z dnia 27 listopada 2019 r. zmieniająca dyrektywę (UE) 2017/1132 w odniesieniu do transgranicznego przekształcenia, łączenia i podziału spółek wpłynie na ułatwienie prowadzenia działalności gospodarczej na rynku wewnętrznym Unii Europejskiej. W uzasadnieniu do projektu ustawy z dnia 04 maja 2023 r., druk nr 3191 wskazano, że „Dyrektywa 2019/2121 stanowi swoisty kompromis między potrzebą stworzenia wspólnych ram prawnych dla ułatwienia dokonywania operacji transgranicznych, a potrzebą ochrony interesów różnych podmiotów powiązanych ze spółką, na które te operacje mogą bezpośrednio wpływać.”
Najczęściej zadawane pytania
Czym różni się nowy podział przez wyodrębnienie od podziału przez wydzielenie?
Podział przez wyodrębnienie polega na przeniesieniu części aktywów i pasywów na spółkę przejmującą w zamian za udziały lub akcje w nowo zawiązanej spółce. W przeciwieństwie do podziału przez wydzielenie, udziały lub akcje spółki przejmującej albo nowo zawiązanej obejmuje sama spółka dzielona, a nie jej wspólnicy (art. 529 § 1 pkt 5 KSH).
W jakich przypadkach można przeprowadzić uproszczone połączenie bezemisyjne?
Uproszczone połączenie bezemisyjne jest możliwe, gdy jeden wspólnik posiada bezpośrednio lub pośrednio wszystkie udziały lub akcje w łączących się spółkach. Możliwe jest również przeprowadzenie takiej operacji, jeśli wspólnicy wszystkich łączących się spółek posiadają udziały lub akcje w tej samej proporcji.
Czy spółka komandytowo-akcyjna może teraz brać udział w transgranicznych reorganizacjach?
Tak, nowelizacja rozszerzyła zdolność łączeniową i podziałową spółki komandytowo-akcyjnej, zrównując jej status ze spółkami kapitałowymi. Spółka ta może obecnie uczestniczyć w transgranicznym przekształceniu oraz transgranicznym podziale na co najmniej dwie spółki zagraniczne.
Jakie nowe terminy ustawowe obowiązują w procesie połączenia transgranicznego?
Okres zawiadomienia wspólników o planowanym połączeniu został wydłużony do sześciu tygodni. Sąd rejestrowy ma trzy miesiące na wydanie zaświadczenia o zgodności z prawem, co w szczególnych przypadkach może zostać przedłużone do sześciu miesięcy.
Czy do wydania zaświadczenia o zgodności połączenia transgranicznego potrzebna jest opinia organu podatkowego?
Tak, wydanie zaświadczenia jest uzależnione od uzyskania opinii właściwego organu podatkowego dotyczącej procesu połączenia. Organ ten zobowiązany jest wydać opinię nie później niż w miesiącu od otrzymania wniosku, choć termin ten może zostać przedłużony o trzy miesiące w uzasadnionych przypadkach.
Jakie mechanizmy ochrony mają wspólnicy mniejszościowi w transgranicznych reorganizacjach?
Wspólnicy mniejszościowi mają prawo składać uwagi do planu reorganizacji oraz otrzymywać szczegółowe sprawozdanie wyjaśniające jej ekonomiczne aspekty. Osoby głosujące przeciwko uchwale lub bezzasadnie pozbawione prawa głosu mogą wystąpić o wyjście ze spółki i otrzymać wynagrodzenie za swoje udziały.
Prowadzisz spółkę i masz sprawę do rozwiązania?
Od tego pytania zaczyna się większość rozmów z prawnikiem. Konsultacja jest płatna, 600 zł netto. Płacisz za realną poradę: powiemy, czy masz problem prawny, co da się z nim zrobić i ile to mniej więcej kosztuje. Na nic dalej Cię to nie wiąże, a przepisy zostaw nam, od tego jesteśmy.
- 1 Rozmowa
Mówisz, co się dzieje, własnymi słowami.
- 2 Co dalej
Powiemy, jakie masz wyjścia i ile to kosztuje.
- 3 Działamy
Dajesz zielone światło i sprawa jest nasza.
Doświadczenie zawodowe zdobywał w jednej z renomowanych lubelskich kancelarii, zajmującej się szeroko rozumianym prawem cywilnym i gospodarczym. W kancelarii Hewelt Wojnowski i Wspólnicy spółka komandytowa na co dzień zajmuje się bieżącym doradztwem w zakresie prowadzenia działalności gospodarczej oraz opracowywaniem dokumentacji korporacyjnej spółek, m.in. umów spółek, regulaminów organów spółek, umów regulujących stosunki między wspólnikami, uchwał organów spółek, transakcji M&A. Oprócz doradztwa korporacyjnego…
Zobacz profil →Nie przegap kolejnej analizy
Co miesiąc najważniejsze nowelizacje i ich praktyczne skutki dla biznesu, zebrane i zinterpretowane przez prawników HWW.
