I choć przepisy o podatku minimalnym obowiązują już od prawie dwóch lat, Ministerstwo Finansów zwolniło z obowiązku jego zapłaty osoby prawne (od 1 stycznia 2022 roku do 31 grudnia 2023 roku). Ten „okres ochrony” kończy się jednak za niecałe dwa miesiące (wraz z 1 stycznia 2024 roku) i ta swoista nowość w polskim systemie prawa podatkowego zacznie obowiązywać. Czym zatem jest podatek minimalny i kto będzie musiał go zapłacić? Jaka będzie jego stawka i jak powinno ustalić się podstawę opodatkowania?
Jak stanowi art. 24ca ust. 1 ustawy o CIT podatek od spółek będących podatnikami w rozumieniu art. 3 ust. 1 oraz podatkowych grup kapitałowych, które w roku podatkowym:
- poniosły stratę ze źródła przychodów innych niż z zysków kapitałowych albo
- osiągnęły udział dochodów ze źródła przychodów innych niż z zysków kapitałowych, określonych zgodnie z art. 7 ust. 1 albo art. 7a ust. 1, w przychodach innych niż z zysków kapitałowych w wysokości nie większej niż 2%,
, wynosi 10% podstawy opodatkowania.
A zatem ustawodawca wprowadził dwie przesłanki (warunki) jakie trzeba będzie spełnić by zapłacić minimalny podatek dochodowy. Są to: poniesienie przez podatnika straty ze swojej głównej działalności (1) albo udział dochodów z głównej działalności podatnika w przychodach wynosił maksymalnie 2% (2).
Stawka minimalnego podatku dochodowego wynosić będzie 10% podstawy opodatkowania. Podstawę opodatkowania będzie można ustalić na dwa sposoby:
- poprzez zsumowanie (ogólna zasada ustalania podstawy opodatkowania):
- 1,5% wartości przychodów osiągniętych w danym roku podatkowym przez spółkę z jej głównej działalności;
- kosztów finansowania dłużnego poniesionych na rzecz podmiotów powiązanych (obliczonych według specjalnego wzoru zawartego w art. 24ca ust. 3 pkt 2 ustawy o CIT);
- kosztów usług doradczych, badania rynku, usług reklamowych, zarządzania i kontroli, przetwarzania danych, ubezpieczeń, gwarancji i poręczeń oraz świadczeń o podobnym charakterze (także obliczonych według specjalnego wzoru zawartego 24ca ust. 3 pkt 4 ustawy o CIT);
- poprzez przyjęcie przez podatnika, że podstawa opodatkowania wynosi 3% wartości przychodów z jego głównej działalności (uproszczona forma ustalania podstawy opodatkowania).
Podmiotami objętymi obowiązkiem zapłaty podatku minimalnego będą spółki oraz podatkowe grupy kapitałowe. Ustawodawca wprowadził także szeroki katalog wyłączeń (zwolnień podmiotowych) z zapłaty tego podatku. I tak zgodnie z art. 24ca ust. 14 ustawy o CIT wyłączeni ze stosowania minimalnego podatku dochodowego są między innymi:
- podatnicy rozpoczynający działalność (do 3 lat od rozpoczęcia działalności gospodarczej);
- przedsiębiorstwa finansowe (np. banki, instytucje finansowe);
- podatnicy będący stroną umowy o współdziałanie;
- niektóre podmioty wchodzące w skład grupy co najmniej dwóch spółek, w której jedna spółka posiada bezpośrednio co najmniej 75% udziałów;
- „mali podatnicy” podatku dochodowego od osób prawnych;
- spółki komunalne;
- podatnicy, którzy w danym roku podatkowym uzyskali o 30% mniejsze przychody w stosunku do roku poprzedniego;
- podatnicy postawieni w stan upadłości bądź likwidacji;
- spółki świadczące głównie usługi ochrony zdrowia;
- podatnicy, których rentowność w jednym z trzech ostatnich lat podatkowych wyniosła powyżej 2%.
Podsumowując niewątpliwie konstrukcja tego podatku, sposób jego wyliczenia, a także sam fakt tego, że spółka, która naprawdę będzie ponosiła stratę będzie zobowiązana do zapłacenia podatku, przysporzy przedsiębiorcom wielu problemów i trudności. Ponadto warto wspomnieć, że od przyszłego roku państwa członkowskie będą zobowiązane zaimplementować do krajowych porządków prawnych dyrektywę Rady (UE) 2022/2523 z dnia 14 grudnia 2022 roku, która wprowadzi globalny minimalny poziom opodatkowania międzynarodowych grup przedsiębiorstw oraz dużych grup krajowych w Unii.
Najczęściej zadawane pytania
Kto będzie musiał zapłacić minimalny podatek CIT od 2024 roku?
Obowiązek ten dotyczy spółek oraz podatkowych grup kapitałowych, które poniosły stratę z głównej działalności lub osiągnęły bardzo niską rentowność. Okres zwolnienia dla osób prawnych kończy się wraz z początkiem 2024 roku, więc od tego czasu przepisy te zaczynają obowiązywać w pełnym zakresie.
Jakie warunki muszą spełnić spółki, aby podlegać opodatkowaniu minimalnym?
Przepisy wprowadzają dwie alternatywne przesłanki, z których spełnienie którejkolwiek skutkuje obowiązkiem zapłaty podatku. Są to poniesienie straty ze źródła przychodów innych niż zyski kapitałowe lub osiągnięcie udziału dochodów z głównej działalności w przychodach na poziomie nie większym niż 2 procent.
Jaka jest stawka minimalnego podatku dochodowego i jak się ją oblicza?
Stawka minimalnego podatku dochodowego wynosi 10 procent podstawy opodatkowania. Podstawę tę można ustalić na dwa sposoby, czyli poprzez zsumowanie określonych przychodów i kosztów lub poprzez przyjęcie uproszczonej formy, gdzie podstawa wynosi 3 procent wartości przychodów z głównej działalności.
Których podmiotów dotyczy zwolnienie z płacenia minimalnego podatku CIT?
Ustawodawca przewidział szeroki katalog wyłączeń, do których należą m.in. podatnicy rozpoczynający działalność, przedsiębiorstwa finansowe oraz spółki komunalne. Zwolnieni są również mali podatnicy, spółki świadczące głównie usługi ochrony zdrowia oraz podmioty w stanie upadłości lub likwidacji.
Czy istnieją inne podstawy do zwolnienia z minimalnego podatku dochodowego?
Tak, z obowiązku zwolnieni są również podatnicy, którzy w danym roku podatkowym uzyskali o 30 procent mniejsze przychody w stosunku do roku poprzedniego. Dodatkowo zwolnienie przysługuje podatnikom, których rentowność w jednym z trzech ostatnich lat podatkowych wyniosła powyżej 2 procent.
Masz pytanie podatkowe albo spór z urzędem?
Od tego pytania zaczyna się większość rozmów z prawnikiem. Konsultacja jest płatna, 600 zł netto. Płacisz za realną poradę: powiemy, czy masz problem prawny, co da się z nim zrobić i ile to mniej więcej kosztuje. Na nic dalej Cię to nie wiąże, a przepisy zostaw nam, od tego jesteśmy.
- 1 Rozmowa
Mówisz, co się dzieje, własnymi słowami.
- 2 Co dalej
Powiemy, jakie masz wyjścia i ile to kosztuje.
- 3 Działamy
Dajesz zielone światło i sprawa jest nasza.
HWW Hewelt Wojnowski Lindner i Wspólnicy to warszawska kancelaria prawna doradzająca przedsiębiorcom i podmiotom publicznym. Łączymy doświadczenie w prawie gospodarczym, energetyce, podatkach, ochronie danych osobowych i sporach sądowych, dostarczając rozwiązania dopasowane do realiów biznesowych klientów.
Poznaj kancelarię →Nie przegap kolejnej analizy
Co miesiąc najważniejsze nowelizacje i ich praktyczne skutki dla biznesu, zebrane i zinterpretowane przez prawników HWW.
