Bezskuteczna egzekucja spółki akcyjnej a dochodzenie należności przez wierzyciela

Jak wynika z treści art. 778 1 k.p.c.: „Tytułowi egzekucyjnemu wydanemu przeciwko spółce jawnej, spółce partnerskiej, spółce komandytowej lub spółce komandytowo-akcyjnej sąd nadaje klauzulę wykonalności przeciwko wspólnikowi ponoszącemu odpowiedzialność bez ograniczenia całym swoim majątkiem za zobowiązania spółki, jeżeli egzekucja przeciwko spółce okaże się bezskuteczna, jak również wtedy, gdy jest oczywiste, że egzekucja ta będzie bezskuteczna. Nie dotyczy to osoby, która w chwili wszczęcia postępowania w sprawie, w której został wydany tytuł egzekucyjny przeciwko spółce, nie była już jej wspólnikiem.”. W przypadku zaś bezskutecznej egzekucji spółki z ograniczona odpowiedzialnością, ustawodawca przewidział możliwość dochodzenia należności od jej członków zarządu na podstawie art. 299 k.s.h. Jak zatem odzyskać należność od spółki akcyjnej?

Co prawda dla spółki akcyjnej nie przewidziano regulacji jak dla spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, która bezpośrednio wskazywałaby na możliwość dochodzenia należności od członków zarządu, jednak droga ta nie jest zamknięta. Pamiętać bowiem należy, że skorzystać można z art. 415 k.c., który wprost wskazuje, że „Kto z winy swej wyrządził drugiemu szkodę, obowiązany jest do jej naprawienia.”. Należy zaznaczyć, że to na członkach zarządu ciąży odpowiedzialność za wyrządzone przez spółkę szkody.

Na uwadze należy mieć treść art. 21 ust. 3 p.u., zgodnie z którym członkowie zarządu spółek ponoszą odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną na skutek niezłożenia wniosku o ogłoszenie upadłości spółki w terminie 30 dni od powstania stanu niewypłacalności. Muszą zostać wypełnione jednak konkretne przesłanki, takie jak:

1. powstanie szkody;
2. wina członków zarządu;
3. istnienie związku przyczynowo- skutkowego pomiędzy zachowaniem członków zarządu (niedopełnieniem obowiązku zgłoszenia w odpowiednim terminie wniosku o ogłoszenie upadłości spółki akcyjnej) a powstałą szkodą.

Zatem chcąc dochodzić odszkodowania na zasadach ogólnych, konieczne będzie wykazanie istnienia ww. przesłanek. Wierzyciel chcąc wykazać szkodę, będzie musiał udowodnić, że wskutek niezłożenia przez członków zarządu wniosku o ogłoszenie upadłości spółki, nie został zaspokojony w ogóle lub został w mniejszym stopniu, niż byłoby to możliwe przy wywiązaniu się z obowiązków przez członków zarządu, tj. że w wyniku braku złożenia ww. wniosku, zmniejszył się majątek masy upadłości. Przy wykazaniu winy, posłużyć się można domniemaniem, iż członkowie zarządu ponoszą odpowiedzialność z tytułu braku złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości.

Podsumowując powyższe, w sytuacji braku możliwości odzyskania należności od spółki akcyjnej, wierzyciel może dochodzić swoich roszczeń od członków jej zarządu. Niewątpliwie postępowanie inicjowane na podstawie art. 415 k.c., mające na celu odzyskanie należności od członków zarządu spółki akcyjnej, będzie bardziej skomplikowane niż dochodzenie wierzytelności od członków zarządu innych spółek. Konieczne będzie wykazanie poniesienia szkody, zawinienia członków zarządu oraz związku pomiędzy tymi dwiema przesłankami.