Jak wynika z treści art. 778 1 k.p.c.: „Tytułowi egzekucyjnemu wydanemu przeciwko spółce jawnej, spółce partnerskiej, spółce komandytowej lub spółce komandytowo-akcyjnej sąd nadaje klauzulę wykonalności przeciwko wspólnikowi ponoszącemu odpowiedzialność bez ograniczenia całym swoim majątkiem za zobowiązania spółki, jeżeli egzekucja przeciwko spółce okaże się bezskuteczna, jak również wtedy, gdy jest oczywiste, że egzekucja ta będzie bezskuteczna. Nie dotyczy to osoby, która w chwili wszczęcia postępowania w sprawie, w której został wydany tytuł egzekucyjny przeciwko spółce, nie była już jej wspólnikiem.”. W przypadku zaś bezskutecznej egzekucji spółki z ograniczona odpowiedzialnością, ustawodawca przewidział możliwość dochodzenia należności od jej członków zarządu na podstawie art. 299 k.s.h. Jak zatem odzyskać należność od spółki akcyjnej?
Co prawda dla spółki akcyjnej nie przewidziano regulacji jak dla spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, która bezpośrednio wskazywałaby na możliwość dochodzenia należności od członków zarządu, jednak droga ta nie jest zamknięta. Pamiętać bowiem należy, że skorzystać można z art. 415 k.c., który wprost wskazuje, że „Kto z winy swej wyrządził drugiemu szkodę, obowiązany jest do jej naprawienia.”. Należy zaznaczyć, że to na członkach zarządu ciąży odpowiedzialność za wyrządzone przez spółkę szkody.
Na uwadze należy mieć treść art. 21 ust. 3 p.u., zgodnie z którym członkowie zarządu spółek ponoszą odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną na skutek niezłożenia wniosku o ogłoszenie upadłości spółki w terminie 30 dni od powstania stanu niewypłacalności. Muszą zostać wypełnione jednak konkretne przesłanki, takie jak:
- powstanie szkody;
- wina członków zarządu;
- istnienie związku przyczynowo- skutkowego pomiędzy zachowaniem członków zarządu (niedopełnieniem obowiązku zgłoszenia w odpowiednim terminie wniosku o ogłoszenie upadłości spółki akcyjnej) a powstałą szkodą.
Zatem chcąc dochodzić odszkodowania na zasadach ogólnych, konieczne będzie wykazanie istnienia ww. przesłanek. Wierzyciel chcąc wykazać szkodę, będzie musiał udowodnić, że wskutek niezłożenia przez członków zarządu wniosku o ogłoszenie upadłości spółki, nie został zaspokojony w ogóle lub został w mniejszym stopniu, niż byłoby to możliwe przy wywiązaniu się z obowiązków przez członków zarządu, tj. że w wyniku braku złożenia ww. wniosku, zmniejszył się majątek masy upadłości. Przy wykazaniu winy, posłużyć się można domniemaniem, iż członkowie zarządu ponoszą odpowiedzialność z tytułu braku złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości.
Podsumowując powyższe, w sytuacji braku możliwości odzyskania należności od spółki akcyjnej, wierzyciel może dochodzić swoich roszczeń od członków jej zarządu. Niewątpliwie postępowanie inicjowane na podstawie art. 415 k.c., mające na celu odzyskanie należności od członków zarządu spółki akcyjnej, będzie bardziej skomplikowane niż dochodzenie wierzytelności od członków zarządu innych spółek. Konieczne będzie wykazanie poniesienia szkody, zawinienia członków zarządu oraz związku pomiędzy tymi dwiema przesłankami.
Najczęściej zadawane pytania
Czy mogę dochodzić należności od członków zarządu spółki akcyjnej, jeśli egzekucja przeciwko spółce okazała się bezskuteczna?
Tak, w sytuacji bezskutecznej egzekucji wierzyciel może dochodzić roszczeń od członków zarządu spółki akcyjnej. Jest to możliwe na podstawie ogólnych zasad odpowiedzialności za wyrządzenie szkody, a nie specjalnych przepisów o spółce handlowej. Postępowanie to jest jednak bardziej złożone niż w przypadku innych typów spółek.
Na jakiej podstawie prawnej można żądać naprawienia szkody od zarządu spółki akcyjnej?
Podstawą do dochodzenia odszkodowania jest art. 415 kodeksu cywilnego, który nakłada obowiązek naprawienia szkody wyrządzonej z winy własnej. To na członkach zarządu ciąży odpowiedzialność za szkody wyrządzone przez spółkę. Należy wykazać, że ich działanie lub zaniechanie spowodowało stratę wierzyciela.
Jakie przesłanki muszę udowodnić, aby wygrać sprawę przeciwko członkom zarządu spółki akcyjnej?
Należy wykazać istnienie trzech elementów, czyli powstania szkody, winy członków zarządu oraz związku przyczynowego między ich działaniem a szkodą. Szczególnie istotne jest udowodnienie, że zarząd nie złożył wniosku o ogłoszenie upadłości w ustawowym terminie. Brak złożenia wniosku musi mieć bezpośredni wpływ na zmniejszenie majątku masy upadłościowej.
Jak mogę udowodnić, że zarząd ponosi winę za niezłożenie wniosku o upadłość?
Domniemanie winy i szkody, przy którym to zarząd musi wykazać brak swojej odpowiedzialności, dotyczy roszczenia z art. 21 ust. 3 prawa upadłościowego. Inaczej jest przy odpowiedzialności na zasadach ogólnych z art. 415 kodeksu cywilnego, gdzie to wierzyciel musi udowodnić zarówno winę członków zarządu, jak i powstanie szkody. W tym drugim przypadku wierzyciel wykazuje, że wskutek zaniechania zarządu nie został w pełni zaspokojony.
Czy dochodzenie roszczeń od zarządu spółki akcyjnej jest łatwiejsze niż od zarządu spółki z o.o.?
Nie, postępowanie przeciwko zarządowi spółki akcyjnej jest bardziej skomplikowane niż wobec innych typów spółek. W przypadku spółki z ograniczoną odpowiedzialnością istnieją bezpośrednie przepisy umożliwiające dochodzenie należności, podczas gdy w spółce akcyjnej trzeba stosować ogólne zasady odpowiedzialności cywilnej. Konieczne jest więc dokładniejsze udowodnienie wszystkich elementów stanu faktycznego.
Prowadzisz spółkę i masz sprawę do rozwiązania?
Od tego pytania zaczyna się większość rozmów z prawnikiem. Konsultacja jest płatna, 600 zł netto. Płacisz za realną poradę: powiemy, czy masz problem prawny, co da się z nim zrobić i ile to mniej więcej kosztuje. Na nic dalej Cię to nie wiąże, a przepisy zostaw nam, od tego jesteśmy.
- 1 Rozmowa
Mówisz, co się dzieje, własnymi słowami.
- 2 Co dalej
Powiemy, jakie masz wyjścia i ile to kosztuje.
- 3 Działamy
Dajesz zielone światło i sprawa jest nasza.
HWW Hewelt Wojnowski Lindner i Wspólnicy to warszawska kancelaria prawna doradzająca przedsiębiorcom i podmiotom publicznym. Łączymy doświadczenie w prawie gospodarczym, energetyce, podatkach, ochronie danych osobowych i sporach sądowych, dostarczając rozwiązania dopasowane do realiów biznesowych klientów.
Poznaj kancelarię →Nie przegap kolejnej analizy
Co miesiąc najważniejsze nowelizacje i ich praktyczne skutki dla biznesu, zebrane i zinterpretowane przez prawników HWW.
