Uchwała
Sąd Najwyższy odpowiadając na pytanie:
„Czy wspólnik dwuosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością posiadający 99 procent udziałów zapewniających mu możliwość swobodnego kształtowania treści uchwał na zgromadzeniu wspólników i podejmowania decyzji dotyczących działalności spółki podlega ubezpieczeniom społecznym na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 5 w związku z art. 8 ust. 6 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych?”
podjął uchwałę następującej treści:
„Wspólnik dwuosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością posiadający 99 procent udziałów nie podlega ubezpieczeniom społecznym na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 5 w związku z art. 8 ust. 6 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (jednolity tekst: Dz. U. z 2023 r., poz. 1230).”.
Istota problemu
Przez wiele lat wspólnicy spółek toczyli spory z ZUS odnośnie tego czy w sytuacji posiadania skrajnie dominującej liczby udziałów (np. 99 do 1) wspólnik taki spełnia definicję wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, gdyż taki wspólnik jest traktowany przez przepisy ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą (art. 8 ust. 6 pkt 4) i jako taka podlega obowiązkowi ubezpieczeń społecznych.
Problem ten był rozpatrywany na dwóch płaszczyznach, tj.:
- w przypadku gdy taki wspólnik zawierał ze spółką umowę o pracę z tytułu pełnienia funkcji członka zarządu,
- w przypadku posiadania wyłącznie statusu wspólnika, bez zawierania umowy o pracę ze spółką.
W obu sytuacjach uprzednio wypowiadał się już Sąd Najwyższy. I tak:
- w pierwszym przypadku wskazywał, że jeżeli wspólnik skrajnie dominujący zawiera umowę o pracę ze spółką, wówczas umowa jest bezwzględnie nieważna, ponieważ jako osoba sprawująca niemal całkowitą kontrolę nie można mówić o jakimkolwiek realnym nadzorze oraz stosunku podległości, a więc z tytułu takiej umowy nie podlegał obowiązkowi ubezpieczeń społecznych, za to podlegał obowiązkowemu ubezpieczeniu jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą,
- w drugim przypadku wskazywał, że posiadanie przez drugiego wspólnika nawet tylko 1 udziału powoduje, że spółka z ograniczoną odpowiedzialnością przestaje być spółką jednoosobową.
Analiza orzecznictwa sądów powszechnych w takich sprawach jak poruszona w omawianej uchwale pozwala jednak zauważyć, że zdarzały się przypadki, w których sądy błędnie odwoływały się do orzecznictwa SN wydanego w sprawach, których przedmiotem było ustalenie obowiązku podlegania ubezpieczeń dominującego wspólnika spółki zawierającego umowę z własną spółką i stosowały to orzecznictwo SN w sprawach, które toczyły się w drugim z w/w przypadków.
Dotychczasowe stanowisko SN
Jak wspomniano wyżej, dotychczas Sąd Najwyższy także orzekał w sposób tożsamy z podjętą uchwałą, np.: w wyroku z dnia 16 grudnia 2020 r. sygn. akt I UK 225/19 stwierdzono, że
„Zbycie choćby jednego udziału w jednoosobowej spółce z o.o. powoduje, że wspólnik traci tytuł podlegania ubezpieczeniom społecznym z art. 8 ust. 6 pkt 4 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.”
W podobny sposób wypowiadało się także sądy powszechne (np. wyrok SA w Poznaniu z dnia 25 lipca 2019 r. sygn. akt III AUa 876/18; wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 18 września 2019 r. sygn. akt III AUa 887/19; wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 07 kwietnia 2022 r. sygn. akt III AUa 1313/20).
W obrocie funkcjonowało także odmienne stanowisko, zgodnie z którym wspólnik posiadający np. 99 na 100 udziałów miał podlegać ubezpieczeniom społecznym jako osoba prowadząca działalność gospodarczą nie zaś z tytułu stosunku pracowniczego (np. wyrok SN, Izba Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 26 sierpnia 2021 r. sygn. akt III USK 226/21).
Pozostaje zatem mieć nadzieję, że podjęta uchwała ostatecznie rozwieje dotychczasowe wątpliwości zarówno ZUS jak i sądów orzekających w podobnych sprawach.
Obecnie oczekujemy na uzasadnienie rozstrzygnięcia, jednakże można przewidywać, iż będzie ono zawierało rozważania podobne do tych, które Sąd Najwyższy zaprezentował w cytowanym wyżej orzeczeniu (sygn. akt I UK 225/19).
Najczęściej zadawane pytania
Czy wspólnik posiadający 99 procent udziałów w spółce z o.o. musi płacić składki ZUS jako osoba prowadząca działalność gospodarczą?
Nie, Sąd Najwyższy potwierdził, że taki wspólnik nie podlega obowiązkowi ubezpieczeń społecznych na podstawie przepisów o pozarolniczej działalności gospodarczej. Kluczowe jest posiadanie choć jednego udziału przez inną osobę, co wyklucza status jednoosobowej spółki.
Dlaczego posiadanie 99 procent udziałów nie sprawia, że spółka staje się jednoosobowa w rozumieniu prawa ubezpieczeniowego?
Prawo traktuje spółkę jako jednoosobową tylko wtedy, gdy jeden wspólnik posiada wszystkie udziały. Nawet posiadanie przez drugą osobę zaledwie jednego udziału oznacza, że spółka jest dwuosobowa, co zmienia podstawę podlegania ubezpieczeniom.
Czy dominujący wspólnik może zawierać umowę o pracę ze swoją spółką z o.o.?
Sąd Najwyższy wskazuje, że taka umowa jest bezwzględnie nieważna, ponieważ brak jest realnego nadzoru i stosunku podległości, gdy jeden wspólnik sprawuje niemal całkowitą kontrolę. W rezultacie nie powstaje obowiązek ubezpieczeń z tytułu tego stosunku pracy.
Czy stanowisko Sądu Najwyższego w tej sprawie jest nowe i czy rozwiewa wątpliwości praktyczne?
Uchwała ta potwierdza dotychczasowe orzecznictwo, które było czasem błędnie stosowane przez sądy powszechne. Rozstrzygnięcie to ma ostatecznie rozwiać wątpliwości dotyczące statusu dominujących wspólników i ich obowiązków wobec ZUS.
Prowadzisz spółkę i masz sprawę do rozwiązania?
Od tego pytania zaczyna się większość rozmów z prawnikiem. Konsultacja jest płatna, 600 zł netto. Płacisz za realną poradę: powiemy, czy masz problem prawny, co da się z nim zrobić i ile to mniej więcej kosztuje. Na nic dalej Cię to nie wiąże, a przepisy zostaw nam, od tego jesteśmy.
- 1 Rozmowa
Mówisz, co się dzieje, własnymi słowami.
- 2 Co dalej
Powiemy, jakie masz wyjścia i ile to kosztuje.
- 3 Działamy
Dajesz zielone światło i sprawa jest nasza.
Praktyka obejmuje bieżące doradztwo w zakresie prawa administracyjnego oraz podatkowego. Posiada szerokie doświadczenie w zakresie obsługi postępowań sądowych, administracyjnych, podatkowych oraz sądowo-administracyjnych dotyczących zarówno klientów indywidualnych, jak również podmiotów gospodarczych, w tym także uzyskane w ramach wieloletniej obsługi jednostek samorządu terytorialnego i innych jednostek sektora finansów publicznych.
Zobacz profil →Nie przegap kolejnej analizy
Co miesiąc najważniejsze nowelizacje i ich praktyczne skutki dla biznesu, zebrane i zinterpretowane przez prawników HWW.
