Praca zdalna w rozumieniu Kodeksu pracy
Projekt ustawy o nowelizacji kodeksu pracy przewiduje definicję pracy zdalnej, zgodnie z którą praca może być wykonywana całkowicie lub częściowo w miejscu wskazanym przez pracownika i każdorazowo uzgodnionym z pracodawcą, w tym pod adresem zamieszkania pracownika, w szczególności z wykorzystaniem środków bezpośredniego porozumiewania się na odległość. Praca zdalna będzie mogła zatem być wykonywa w pełnym wymiarze czasu pracy jak również częściowo, np. przez 2 dni w tygodniu, 5 dni miesiącu etc.
Miejscem wykonywania pracy zdalnej zawsze będzie miejsce wskazane przez pracownika, a następnie każdorazowo uzgodnione z pracodawcą. Niezwykle istotnym jest ustalenie miejsca wykonywania pracy, zazwyczaj pracownikowi będzie zależało na tym, żeby wykonywać ją z domu, strony mogą jednak uzgodnić z pracodawcą, że będzie wykonywał ją w miejscu znacznie oddalonym od swojego miejsca zamieszkania. Pracownik nie może jednak samodzielnie zmienić uzgodnionego miejsca wykonywania pracy zdalnej, bowiem pracodawca ma m.in. możliwość przeprowadzenia kontroli w miejscu wykonania pracy zdalnej (o czym będzie jeszcze mowa poniżej).
Pracodawca może również w określonych sytuacjach wydać pracownikowi polecenie wykonywania pracy zdalnej. Taką możliwość będzie miał oczywiście w razie wystąpienia stanu nadzwyczajnego, stanu zagrożenia epidemicznego lub epidemii jak również w okresie, w którym zapewnienie bezpiecznych i higienicznych warunków pracy w dotychczasowym miejscu pracy pracownika będzie czasowo niemożliwe z powodu działania siły wyższej. Skuteczność skierowanego ww. polecenia będzie zależnego od złożenia przez pracownika oświadczenia, że posiada odpowiednie warunki lokalowe i techniczne do wykonywania pracy zdalnej.
Jakie obowiązki czekają Pracodawców w związku z pracą zdalną?
Zasady na jakich będzie wykonywana praca zdalna powinny zostać określone w porozumieniu zawartym z zakładową organizacją związkową. W przypadku gdy nie ma zakładowych organizacji związkowych, pracodawca określa zasady wykonywania pracy zdalnej w regulaminie po konsultacjach z przedstawicielami pracowników. Nie ma również przeszkód, aby warunki wykonywania pracy zdalnej ustalić w porozumieniu z pracownikiem. W takim wypadku należy jednak pamiętać, aby nie różnicować narzucanych pracownikom zasad, aby nie narazić się na zarzut nierównego traktowania.
Pracodawca zobowiązany będzie również:
- zapewnić materiały i narzędzia, w tym urządzenia techniczne konieczne do wykonywania pracy zdalnej,
- zapewnić instalację czy konserwację narzędzi pracy lub pokryć niezbędne koszty z tym związane, a także pokryć koszty energii elektrycznej oraz usług telekomunikacyjnych niezbędnych do wykonywania pracy zdalnej,
- pokryć inne koszty bezpośrednio związane z wykonywaniem pracy zdalnej, jeżeli koszty został określony w porozumieniu lub regulaminie,
- zapewnić pracownikowi szkolenia i pomoc techniczną niezbędną do wykonywania pracy.
Nie oznacza to oczywiście, że pracodawca zobowiązany będzie każdemu pracownikowi kupić i zainstalować np. drukarkę w domu. Jeżeli jest ona niezbędna do wykonywania pracy zdalnej, a pracownik posiada już taką w domu, to strony będą mogły ustalić ekwiwalent pieniężny lub ryczałt, którego wysokość odpowiada przewidywanym kosztom ponoszonym przez pracownika w związku z pracą zdalną w tym z używaniem sprzętu prywatnego.
Uprawnienia pracodawcy w związku z pracą zdalną
Jedną z podstawowych kwestii niejako blokujących pracodawców wcześniej przed zezwalaniem na wykonywanie pracy z domu, była obawa przed tym, że utracona zostanie możliwość kontroli pracownika. Jakkolwiek praca zdalna w dobie pandemii pokazała, że obawy te w znacznej mierze były na wyrost, to ustawodawca nie pozostawił pracodawcy bez możliwości kontroli pracownika. I tak pracodawca będzie miał prawo przeprowadzać kontrolę wykonywania pracy zdalnej przez pracownika jak również w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy czy kontrolę przestrzegania wymogów w zakresie bezpieczeństwa i ochrony informacji, w tym procedur ochrony danych osobowych. Kontrolę będzie można przeprowadzić się w porozumieniu z pracownikiem w miejscu wykonywania pracy zdalnej w godzinach pracy pracownika. Wykonywanie czynności kontrolnych nie może naruszać prywatności pracownika wykonującego pracę zdalną, jak również innych domowników.
Kiedy nowelizacja wejdzie w życie?
Zgodnie z doniesieniami medialnymi nowelizacji kodeksu pracy możemy się spodziewać już jesienią tego roku. W chwili publikacji niniejszego artykułu, projekt ustawy jest skierowany do Komisji Nadzwyczajnej do spraw zmian w kodyfikacjach (proces nowelizacyjny możesz śledzić pod tym linkiem.
Najczęściej zadawane pytania
Czy mogę samodzielnie zmienić miejsce, w którym wykonuję pracę zdalną?
Nie, pracownik nie może jednostronnie zmieniać uzgodnionego z pracodawcą miejsca wykonywania pracy zdalnej. Miejsce to musi być każdorazowo ustalane wspólnie, a pracodawca zachowuje prawo do kontroli w tym miejscu. Zmiana wymaga więc zgody obu stron stosunku pracy.
Czy pracodawca musi dostarczyć mi sprzęt komputerowy do domu?
Pracodawca ma obowiązek zapewnić niezbędne narzędzia i pokryć koszty związane z ich użytkowaniem, ale nie musi kupować nowego sprzętu, jeśli posiadasz już potrzebny sprzęt prywatny. W takim przypadku strony mogą ustalić ekwiwalent pieniężny lub ryczałt na pokrycie kosztów. Ostateczny sposób rekompensaty zależy od porozumienia z pracodawcą.
Czy pracodawca może wejść do mojego mieszkania w celu kontroli pracy?
Tak, pracodawca ma prawo przeprowadzać kontrolę w miejscu wykonywania pracy zdalnej, ale musi to zrobić w porozumieniu z pracownikiem i w godzinach jego pracy. Kontrola nie może naruszać prywatności pracownika ani innych domowników. Wszystkie czynności kontrolne muszą być zgodne z zasadami bezpieczeństwa i ochrony danych.
Czy pracodawca może zmusić mnie do pracy zdalnej bez mojej zgody?
Pracodawca może wydać polecenie pracy zdalnej tylko w określonych sytuacjach, takich jak stan epidemii lub niemożność zapewnienia bezpiecznych warunków w biurze. Skuteczność takiego polecenia zależy jednak od Twojego oświadczenia, że posiadasz odpowiednie warunki lokalowe i techniczne. Bez spełnienia tych warunków pracownik nie musi przyjąć polecenia.
Kto ponosi koszty energii elektrycznej i internetu przy pracy zdalnej?
Pracodawca jest zobowiązany pokryć koszty energii elektrycznej oraz usług telekomunikacyjnych niezbędnych do wykonywania pracy zdalnej. Może również pokryć inne koszty bezpośrednio związane z pracą, jeśli zostały one wcześniej określone w porozumieniu lub regulaminie. Zasady te mają na celu zrównoważenie obciążeń wynikających z pracy z domu.
Prowadzisz spółkę i masz sprawę do rozwiązania?
Od tego pytania zaczyna się większość rozmów z prawnikiem. Konsultacja jest płatna, 600 zł netto. Płacisz za realną poradę: powiemy, czy masz problem prawny, co da się z nim zrobić i ile to mniej więcej kosztuje. Na nic dalej Cię to nie wiąże, a przepisy zostaw nam, od tego jesteśmy.
- 1 Rozmowa
Mówisz, co się dzieje, własnymi słowami.
- 2 Co dalej
Powiemy, jakie masz wyjścia i ile to kosztuje.
- 3 Działamy
Dajesz zielone światło i sprawa jest nasza.
Specjalizuje się w prawie handlowym i cywilnym. Doświadczenie zdobywała w warszawskich kancelariach zajmujących się w kompleksową obsługą spółek oraz kancelarii specjalizującej się w prawie pracy. Posiada szerokie doświadczenie w zakresie doradztwa korporacyjnego. Uczestniczyła w procesach fuzji i przejęć na każdym ich etapie, od badania prawnego poprzedzającego transakcję po wypełnienie wymogów regulacyjnych związanych z procesem transformacyjnym. Przygotowuje oraz opiniuje umowy zawierane przez klientów oraz…
Zobacz profil →Nie przegap kolejnej analizy
Co miesiąc najważniejsze nowelizacje i ich praktyczne skutki dla biznesu, zebrane i zinterpretowane przez prawników HWW.
